GSEB Std 6 Social Science Chapter 9 Kutumb Ane Samuday Swadhyay Solution: અહીં નવા અભ્યાસક્રમ મુજબ ધોરણ 6 સામાજિક વિજ્ઞાન વિષયના પ્રકરણ 9 "કુટુંબ અને સમુદાય" (Family and Community) ના પાઠ્યપુસ્તકના અસલ સ્વાધ્યાય પ્રમાણે સંપૂર્ણ પ્રશ્નોત્તરો, અગત્યના મુદ્દાઓ (Key Notes), કુટુંબ અને સમુદાયના નિયમોનું મહત્વ તેમજ પરસ્પર સહયોગનું સરળ સોલ્યુશન આપેલ છે.
✦ અગત્યના મુદ્દાઓ (Std 6 Social Science Ch 9 IMP Notes) ✦
- કુટુંબ : કુટુંબ એ માનવ સમાજનો સૌથી નાનો અને પાયાનો પ્રાથમિક એકમ છે. કુટુંબના સભ્યો પ્રેમ, સ્નેહ, આદર અને પરસ્પર સહકારની ભાવનાથી એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
- સમુદાય : સમુદાય એ કુટુંબ કરતાં મોટો સામાજિક સમૂહ છે. જ્યારે ચોક્કસ વિસ્તારમાં રહેતા લોકો સમાન હિતો, નિયમો, સંસ્કૃતિ કે જરૂરિયાતો માટે એકબીજા સાથે જોડાય છે ત્યારે સમુદાય બને છે.
- પરસ્પર નિર્ભરતા : કોઈપણ માનવી એકલો રહીને પોતાની તમામ જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરી શકતો નથી. કુટુંબો અને વિવિધ સમુદાયો પોતાની જરૂરિયાતો માટે એકબીજા પર આધાર રાખે છે.
- સામાજિક નિયમોનું મહત્વ : કુટુંબ અને સમુદાયમાં શાંતિ, વ્યવસ્થા, સુરક્ષા અને સૌહાર્દ જાળવી રાખવા માટે ચોક્કસ નિયમો અને શિસ્તનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
- સહકારની શક્તિ : જ્યારે સમુદાયના તમામ લોકો ભેગા મળીને સામૂહિક કાર્ય કે સમસ્યા નિવારણ માટે સહયોગ કરે છે, ત્યારે મોટામાં મોટો સામાજિક બદલાવ લાવી શકાય છે.
✦ પ્રશ્નો, પ્રવૃત્તિઓ અને પ્રોજેક્ટ (Swadhyay Solution) ✦
1. તમારા કુટુંબ અને પડોશમાં તમે કયા નિયમોનું પાલન કરો છો? તે શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે ?
જવાબ - 1 :
અમે પાળીએ છીએ તે મુખ્ય નિયમો :
• કુટુંબમાં : વડીલોનો આદર કરવો અને તેમની વાત માનવી, ઘરકામમાં એકબીજાને મદદ કરવી, સમયસર ભોજન લેવું અને અભ્યાસ કરવો તેમજ રાત્રે સમયસર સૂઈ જવું.
• પડોશમાં : કચરો ખુલ્લામાં ન ફેંકતાં કચરાપેટીમાં જ નાખવો, રાત્રિના સમયે વધુ પડતો અવાજ કે ઘોંઘાટ ન કરવો જેથી પડોશીઓને ખલેલ ન પહોંચે, સામાજિક પ્રસંગો કે મુશ્કેલીના સમયે પડોશીઓને મદદરૂપ થવું.
નિયમો શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે :
(૧) નિયમો પરિવાર અને પડોશમાં સુમેળ, શિસ્ત અને શાંતિ જાળવી રાખે છે.
(૨) નિયમોનું પાલન કરવાથી પરસ્પર મતભેદ કે ઝઘડા ટળે છે અને વિશ્વાસનું વાતાવરણ ઊભું થાય છે.
(૩) તે વ્યક્તિને એક જવાબદાર નાગરિક બનવામાં મદદરૂપ બને છે.
2. શું તમને લાગે છે કે કેટલાંક નિયમો કુટુંબ અથવા સમુદાયના કેટલાક લોકો માટે અન્યાયી છે ?
જવાબ - 2 :
હા, સમાજમાં પ્રવર્તતા કેટલાંક જૂના અને રૂઢિચુસ્ત નિયમો ચોક્કસપણે કેટલાક વર્ગો માટે અન્યાયી જણાય છે :
(૧) દીકરા-દીકરી વચ્ચે ભેદભાવ : કેટલાક પરિવારોમાં આજે પણ દીકરાઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સ્વતંત્રતા અપાય છે, જ્યારે દીકરીઓને નાની ઉંમરે ઘરકામ પૂરતી સીમિત રાખવામાં આવે છે કે શિક્ષણથી વંચિત રખાય છે, જે અન્યાયી છે.
(૨) સ્ત્રીઓ પર વધુ પડતો બોજ : ઘરની સાફસફાઈ, રસોઈ અને બાળઉછેરની તમામ જવાબદારી માત્ર સ્ત્રીઓની જ ગણવી તે અસમાનતાપૂર્ણ નિયમ છે.
(૩) સમુદાયમાં સામાજિક ભેદભાવ : જ્ઞાતિ કે આર્થિક સ્થિતિના આધારે કેટલાક લોકોને અમુક સાર્વજનિક સ્થળોએ કે કાર્યક્રમોમાં સમાન તક ન આપવી તે અન્યાયી બાબત છે.
આવા નિયમો માનવીય ગૌરવ અને બંધારણીય સમાનતાની વિરુદ્ધ હોવાથી તેમાં સુધારો થવો અનિવાર્ય છે.
3. સમુદાયના સહયોગથી ફરક પડ્યો હોય તેવી એક પરિસ્થિતિનું વર્ણન કરો. અથવા તેનું ચિત્ર બનાવો.
જવાબ - 3 :
સમુદાયના સહયોગથી આવેલો મોટો બદલાવ (ઉદાહરણરૂપ પ્રસંગ) :
અમારા ગામ/વિસ્તારમાં ચોમાસા પહેલાં ગામના મુખ્ય તળાવ અને શેરીઓમાં પુષ્કળ કચરો અને પ્લાસ્ટિક જમા થઈ ગયા હતા, જેના લીધે ગંદકી અને રોગચાળો ફેલાવાનો ભય હતો.
• સામૂહિક પહેલ : ગામના યુવાનો, વડીલો અને પંચાયતના સભ્યોએ એકઠા થઈને રવિવારના દિવસે 'સ્વચ્છતા શ્રમદાન' અભિયાનનું આયોજન કર્યું.
• સહયોગનું પરિણામ : સમગ્ર સમુદાયના નાના-મોટા તમામ લોકોએ પોતાના હાથમાં સાવરણા, તગારા અને પાવડા લઈને તળાવની ઊંડી સફાઈ કરી અને તમામ પ્લાસ્ટિક કચરો દૂર કર્યો.
• પરિણામ અને ફરક : ચોમાસામાં તળાવમાં પુષ્કળ ચોખ્ખું પાણી ભરાયું અને ગામની શેરીઓ એકદમ સ્વચ્છ બની ગઈ. આ પરિસ્થિતિ સાબિત કરે છે કે જ્યારે સમુદાયના લોકો એક થઈને સહયોગ કરે છે ત્યારે મુશ્કેલ કામ પણ સરળ બની જાય છે અને સમગ્ર સમાજનું ભલું થાય છે.
(વિદ્યાર્થીઓ પોતાની નોટબુકમાં સામૂહિક સફાઈ કરતા લોકોનું ચિત્ર પણ દોરી શકે છે.)
إرسال تعليق