GSEB Std 7 Gujarati Chapter 7 Hari Ghare Aavone Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 7 ગુજરાતી (પ્રથમ ભાષા) વિષયના લોકગીત 7 "હરિ, ઘરે આવોને!" ના સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૦ ના સચોટ જવાબો), ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 7 Gujarati Ch 7 Summary) ✦
લોકગીત પરિચય અને સ્વાગત ભાવ :
"હરિ, ઘરે આવોને!" એ એક અત્યંત લોકપ્રિય અને મધુર લોકગીત છે. લોકગીતના કોઈ એક રચયિતા હોતા નથી, પરંતુ તે લોકસમૂહ દ્વારા રચાઈને કંઠસ્થ પરંપરા રૂપે સચવાય છે. આ ગીતમાં અતિથિ કે વ્હાલા (હરિ/વાલમ) ના સ્વાગત માટેની અદભુત આતુરતા અને તૈયારીઓનું સુંદર આલેખન કરવામાં આવ્યું છે.
- આતિથ્યભાવ અને સફાઈ : નાયિકા પોતાના વ્હાલાના સ્વાગત માટે શેરી વળાવીને સાફ કરે છે અને આંગણામાં ફૂલો પથરાવવાની વાત કરે છે.
- આગતાસ્વાગતા : મહેમાનના રહેવા માટે મેડીના મોલ (ઓરડા), દાતણ માટે દાડમી અને કણેરની કૂમળી ડાળીઓ (કાંબ), સ્નાન માટે જમનાજીનાં શુદ્ધ નીર તથા જમવા માટે સાકરિયો કંસાર અને લાપસીની અદ્ભુત વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
- મનોરંજન અને આરામ : નવરાશના સમયે મનોરંજન માટે સોગઠી અને પાસાની જોડ તથા આરામ માટે ઢોલિયો અને હિંડોળા ખાટ આપવાની વાત કરી નાયિકા પોતાના પ્રિયતમને અત્યંત પ્રેમથી ઘરે પધારવા આમંત્રણ આપે છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 7 Gujarati Chapter 7 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમારે ત્યાં ક્યારે ક્યારે શેરી વાળવામાં આવે છે?
જવાબ : અમારા ઘરે દરરોજ સવારે સાફસફાઈ વખતે તથા તહેવારો કે મહેમાનો આવવાના હોય ત્યારે ખાસ શેરી અને આંગણું વાળવામાં આવે છે.
(૨) તમારા ઘરે મહેમાન તરીકે કોને કોને આમંત્રણ આપવાનું તમને ગમે? કેમ?
જવાબ : મને મારા પ્રિય મિત્રો, સ્વજનો અને દાદા-દાદીને ઘરે આમંત્રણ આપવાનું ગમે છે; કારણ કે તેમના આગમનથી ઘરમાં ખૂબ જ આનંદ અને ઉલ્લાસનું વાતાવરણ બની જાય છે.
(૩) મહેમાનને તમે કેવી કેવી રીતે આમંત્રણ આપો છો?
જવાબ : અમે ફોન કરીને, રૂબરૂ મળીને અથવા ખાસ પ્રસંગોમાં સુંદર નિમંત્રણ પત્રિકા (કાર્ડ) મોકલીને મહેમાનોને આદરપૂર્વક આમંત્રણ આપીએ છીએ.
(૪) મહેમાન આવવાના હોય તે પહેલાં તમારે ઘરે કેવી કેવી તૈયારી કરવામાં આવે છે?
જવાબ : ઘરની સફાઈ, મહેમાન માટેના રૂમ અને પલંગની વ્યવસ્થા, પસંદગીની રસોઈ તથા નાસ્તાની તૈયારીઓ કરવામાં આવે છે.
(૫) તમારા ઘરે મહેમાન આવ્યા પછીની સરભરામાં શું શું કરવામાં આવે છે?
જવાબ : મહેમાન આવે એટલે સૌથી પહેલાં પાણી અને શરબત કે ચા આપી સ્વાગત કરીએ છીએ, પછી બેસવા માટે આદર આપીએ છીએ અને જમાડતી વખતે ઉત્તમ ભોજન પીરસીએ છીએ.
(૬) ઘરે મહેમાન આવ્યા હોય ત્યારે તમને શું શું સોંપવામાં આવે છે?
જવાબ : મહેમાનોને પાણી કે ચા આપવાનું, તેમની સામાનની વ્યવસ્થા કરવામાં મદદ કરવાનું અને તેમની સાથે વાતચીત કરી આતિથ્ય જાળવવાનું કામ મને સોંપવામાં આવે છે.
(૭) ઘરે મહેમાન આવે એ તમને ગમે કે ન ગમે? શા માટે?
જવાબ : હા, ઘરે મહેમાન આવે એ મને ખૂબ ગમે છે; કારણ કે તેમના દ્વારા નવી વાતો જાણવા મળે છે અને ઘરનું વાતાવરણ ઉત્સવ જેવું બની જાય છે.
૨. કોષ્ટક પૂર્ણ કરો:
| શાને માટે? | કાવ્યનાયક/નાયિકા શું શું કરશે? | તમારા ઘરે શું શું કરવામાં આવે છે? |
|---|---|---|
| સ્વચ્છતા અને સુશોભન | શેરી વળાવી સાફ કરશે અને આંગણામાં ફૂલો પથરાવશે. | ઘર અને આંગણાની સાફસફાઈ કરી તોરણ બાંધવામાં આવે છે. |
| રહેવા-ઊંઘવાની વ્યવસ્થા | ઉતારા માટે ઓરડા, મેડીના મોલ, ઢોલિયો અને હિંડોળા ખાટ આપશે. | મહેમાનો માટે સાફ રૂમ, ગાદલા અને ચાદરની સુંદર વ્યવસ્થા કરાય છે. |
| દૈનિક ક્રિયાઓ માટે | દાતણ માટે દાડમી તથા કણેરની કાંબ અને નાવણ માટે જમનાજીનાં નીર આપશે. | બ્રશ, તાજું પાણી, સાબુ અને સ્નાન માટે ગરમ પાણીની સગવડ કરાય છે. |
| ભોજન-પ્રબંધ | ભોજનમાં લાપસી અને સાકરિયો કંસાર પીરસશે. | મહેમાનની રૂચિ મુજબ સ્વાદિષ્ટ નાસ્તો અને પૌષ્ટિક ભોજન બનાવાય છે. |
| મનોરંજન માટે | રમત માટે સોગઠી અને પાસાની જોડ આપશે. | સાથે બેસીને પારિવારિક વાતો અને શિષ્ટ મનોરંજન કરાય છે. |
૩. આપેલ પંક્તિનો ભાવ નીચેનામાંથી કયો છે તે જણાવો:
૧. શેરી વળાવી સજ કરું, ઘરે આવોને!
જવાબ : (બ) આંગણું ચોખ્ખું કરીને તૈયાર છે મારા ઘરે પધારો.
૨. પોઢણ દેશું ઢોલિયો
જવાબ : (અ) સૂવા માટે ખાટલો આપીશું.
૪. આપેલી કાવ્યપંક્તિઓ આડાઅવળી થઈ ગઈ છે, તેને યોગ્ય ક્રમમાં ગોઠવી ફરીથી લખો:
૧. દેશું આવો લાપસી ભોજન ઘરેને / કંસાર દેશું આવો સાકરિયો દેશુંને મારે ઘરે
➔ ભોજન દેશું લાપસી ઘરે આવો ને, / દેશું દેશું સાકરિયો કંસાર, મારે ઘરે આવો ને...
૨. દાડમીને દાતણ ઘરે દેશું આવો, / કાંબ દેશું આવોને દેશું કણેરી મારે ઘરે
➔ દાતણ દેશું દાડમી ઘરે આવો ને, / દેશું દેશું કણેરી કાંબ, મારે ઘરે આવો ને...
૫. લીટી દોરેલા શબ્દોની જગ્યાએ માન્ય ભાષાનો શબ્દ વાપરી ફકરો લખો. ત્યાર બાદ તે શબ્દોને સ્થાને તમારી સ્થાનિક ભાષામાં વપરાતા શબ્દો વાપરીને ફકરો ફરીથી લખો:
(૧) માન્ય ભાષામાં ફકરો :
અમારા સાહેબ (શિક્ષક) આવ્યા (આવ્યા) નહોતા. અમે વિચારેલું કે સાહેબ આવી (આવી) જાય તો ફૂલ દેશું, અમે ખૂબ રાહ જોઈ ત્યારે (ત્યારે) દૂરથી સાહેબની ગાડી દેખાઈ. તેઓ સાથે બીજું પણ કોઈ આવ્યું (આવ્યું) હતું. ઓહો! એ તો જાદુગર! અમે એમને ફૂલ દીધું. પ્રાર્થના સંમેલનમાં તો મજા (મજા) પડી ગઈ (ગઈ). જાદુગરે તો ટોપલીમાંથી કબૂતરું કાઢ્યું (કાઢ્યું) ને એ કબૂતર પોતાના ખિસ્સામાં (ખિસ્સામાં) નાખ્યું (નાખ્યું). પછી (પછી) શોધાયું તો મારા ચોપડાંના થેલામાંથી જડ્યું (મળ્યું)!
૬. ઉદાહરણ પ્રમાણે બીજા શબ્દોની યાદી બનાવો:
ઉદાહરણ : સોનેરી : સોનેરી = સોનેરી કિરણ
• રૂપું : રૂપું : રૂપું = રૂપેરી સાડી
• રાનેરી : રાનેરી = રાનેરી બોર
• ઝીણેરી : ઝીણેરી = ઝીણેરી રાઈ
૭. આ લોકગીતના રાગ આધારિત તમારા પોતાના માટે પંક્તિઓ આપી છે, તે વાંચો, ગાતાં જાઓ ને આગળ નવી પંક્તિઓ ઉમેરતાં જાઓ:
પાથરણાં પથરાવું બધે, દોસ્તો આવો ને.
ઉમેરેલી પંક્તિઓ :
દફતર તૈયાર કરાવી દઉં, વર્ગમાં આવો ને!
ચોકલેટ વહેંચીને રાજી કરું, મિત્રો આવો ને!
૮. તમારા વિસ્તારમાં ગવાતું, તમારું મનપસંદ એક લગ્નગીત મેળવીને લખો:
લીલી રે પીપળી ને લીલો લીમડો રે ભાઈ,
વીરાની વેદીએ લીલાં તોરણ રે લોલ!
આંગણે પધાર્યા આજ મોરલિયા રે ભાઈ,
વરરાજા આવ્યા મારે આંગણે રે લોલ!
૯. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. તમને આ ગીતની કઈ બાબત સ્પર્શી ગઈ? કેમ?
જવાબ : આ ગીતમાં અતિથિ કે વ્હાલાના સ્વાગત માટે ઘરની નાની નાની વિગતો (શેરી સાફ કરવી, દાતણ આપવાં, કુંડિયું આપવી) ની જે કાળજી લેવાઈ છે તે આતિથ્યભાવ મને ખૂબ સ્પર્શી ગયો.
૨. નાવણ માટે જમનાજીનાં નીર આપવાનું શા માટે કહ્યું હશે?
જવાબ : યજમાન પોતાના વિશિષ્ટ અને અતિ વહાલા મહેમાન (હરિ) ને સ્નાન કરવા માટે પવિત્ર ગંગા-જમના જેવા પવિત્ર જળ સમાન શ્રેષ્ઠ નીર આપવાની ભાવના વ્યક્ત કરે છે.
૩. વાલમના આવવા પહેલાં શી શી તૈયારીઓ થઈ છે?
જવાબ : વાલમના આગમન પહેલાં શેરી વળાવી સાફ કરવી, આંગણામાં ફૂલો પથરાવવા, ઉતારા માટે ઓરડા અને મેડીના મોલ તૈયાર કરવા જેવી તૈયારીઓ થઈ છે.
૪. વાલમ આવ્યા પછી તેમની કઈ કઈ બાબતે આગતાસ્વાગતા થશે?
જવાબ : વાલમ આવે ત્યારે દાડમી અને કણેરના દાતણ, જમનાજીનાં નીરથી સ્નાન, લાપસી તથા સાકરિયા કંસારનું ભોજન, સોગઠી અને પાસાની રમત તથા સૂવા માટે ઢોલિયો અને હિંડોળા ખાટ આપી આગતાસ્વાગતા થશે.
૫. કાવ્યમાં મહેમાન માટેની જે તૈયારીઓ કરી એમાં બીજી શી શી ઉમેરી શકાય?
જવાબ : તેમાં મહેમાનના સ્વાગત માટે હારબંધ રંગોળી પૂરવી, ફળોનો રસ આપવો, સંગીત અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ રાખવી જેવી તૈયારીઓ ઉમેરી શકાય.
૧૦. “મહેમાનગતિની મજા” વિશે તમારા મિત્રને પત્ર લખો:
પ્રિયમિત્ર રાહુલ,
સ્નેહસ્મરણ.
અહીં અમે બધા કુશળ છીએ. ગઈકાલે જ અમારા ઘરે મારા મામા અને મામી મહેમાન તરીકે આવ્યા હતા. ઘરના સભ્યોની સાથે મળીને અમે તેમની ખૂબ આગતાસ્વાગતા કરી. મમ્મીએ તેમની પસંદગીનું સ્વાદિષ્ટ ભોજન બનાવ્યું હતું. મેં તેમને બેસવા માટે સુંદર વ્યવસ્થા કરી આપી અને સાંજે અમે બધા બગીચામાં ફરવા ગયા. મહેમાનો આવ્યા પછી આખું ઘર હસતા-રમતા પરિવારથી ધમધમી ઉઠ્યું હતું. મહેમાનગતિ કરાવવાની અને મહેમાનો સાથે સમય વિતાવવાની આ મજા જ અનોખી હોય છે.
વધુ મુલાકાતે.
તમારો મિત્ર,
આદિત્ય
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• કાવ્યની કઈ પંક્તિ તમને યાદ રહી ગઈ? ગાઓ.
જવાબ : મને કાવ્યની પહેલી જ પંક્તિ "શેરી વળાવી સજ કરું, ઘરે આવો ને!" ખૂબ સરસ રીતે યાદ રહી ગઈ છે.
• નવી પંક્તિ ઉમેરવાની પ્રવૃત્તિ કઈ હતી? તમે કેટલી પંક્તિ ઉમેરી શક્યા? તમારી અને તમારા મિત્રની પંક્તિમાં શો ફેર હતો?
જવાબ : પ્રશ્ન ૭ માં લોકગીતના ઢાળમાં નવી પંક્તિઓ ઉમેરવાની પ્રવૃત્તિ હતી. મેં બે નવી પંક્તિઓ ઉમેરી હતી. મારી પંક્તિમાં અભ્યાસને લગતી વાત હતી, જ્યારે મારા મિત્રએ ઘરની સજાવટની વાત ઉમેરી હતી.
• તમે કયું લગ્નગીત મેળવીને લખ્યું હતું? તેની બે-ચાર પંક્તિઓ ગાઓ.
જવાબ : મેં વરરાજાના સ્વાગતનું "લીલી રે પીપળી ને લીલો લીમડો રે ભાઈ..." લગ્નગીત મેળવીને લખ્યું હતું.
• પત્ર લખવાની પ્રવૃત્તિમાં તમે તમારા કયા મિત્રને પત્ર લખ્યો હતો?
જવાબ : પ્રશ્ન ૧૦ માં મેં મારા ખાસ મિત્ર રાહુલને મહેમાનગતિની મજા વિશે પત્ર લખ્યો હતો.
• એકમમાં નવા શીખ્યા હોય તેવા કયા શબ્દો તમને યાદ છે?
જવાબ : મને મેડીના મોલ, કણેરી કાંબ, જમનાજીનાં નીર અને સાકરિયો કંસાર જેવા સુંદર તળપદા શબ્દો યાદ રહી ગયા છે.
إرسال تعليق