GSEB Std 8 Gujarati Chapter 6 Bakor Patelno Karelamprayog Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 ગુજરાતી (પ્રથમ ભાષા) વિષયના પાઠ 6 "બકોર પટેલનો કારેલાંપ્રયોગ" (હરિપ્રસાદ વ્યાસ) ના સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૨ ના સચોટ જવાબો), ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 8 Gujarati Ch 6 Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને હાસ્યકથા :
"બકોર પટેલનો કારેલાંપ્રયોગ" એ હરિપ્રસાદ વ્યાસ દ્વારા રચિત એક હાસ્યસભર અને મનોરંજક પ્રસંગકથા છે. આ પાઠમાં હાસ્યના સર્જન દ્વારા માનવ સ્વભાવની જીદ અને તેનાથી ઊભી થતી રમૂજી પરિસ્થિતિઓનું સુંદર આલેખન થયું છે.
- કારેલાંપ્રયોગ : કોઈ પુસ્તિકામાં કારેલાં ખાવાના ફાયદા વાંચીને બકોર પટેલને થાય છે કે કારેલાં ખાવાથી સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે. તેઓ કારેલાંના એટલા બધા શોખીન બની જાય છે કે ઘરમાં દરેક શાકમાં માત્ર કારેલાં અને કડવી મેથી જ બનાવવાનો આગ્રહ રાખે છે.
- મહેમાનનું આગમન : તે જ અરસામાં મીઠાઈના શોખીન અને ગળપણ ખાવાના આખીદીવસના શોખીન એવા તેમના મિત્ર ગોપાળદાસ અઠવાડિયા માટે રહેવા આવે છે.
- હાસ્યાસ્પદ સ્થિતિ : બકોર પટેલ જીદ પકડીને મહેમાન ગોપાળદાસને પણ શિખંડ, બાસુંદી કે જલેબી જેવી મીઠાઈઓ આપવાને બદલે માત્ર કારેલાંનું શાક અને ગૂડીપડવા પર લીમડાનો કડવો રસ પીવડાવવાનો આગ્રહ રાખે છે.
- અંતિમ પરિણામ : કડવા ખોરાકથી કંટાળીને ગોપાળદાસ કલકત્તાથી મહેમાન આવવાનું ખોટું બહાનું કાઢીને ત્યાંથી ભાગી છૂટે છે, જેનાથી હાસ્ય નિષ્પન્ન થાય છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Gujarati Chapter 6 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમે કોઈ ચીજ વસ્તુનાં વખાણ સાંભળ્યાં કે વાંચ્યાં હોય તે વિશે કહો.
જવાબ : મેં એકવાર આંળાના ગુણધર્મો વિશે વાંચેલું કે તે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે, ત્યારથી હું રોજ એક આમળાનું સેવન કરું છું.
(૨) બકોર પટેલની જેમ તમને કયું શાકભાજી બહુ ભાવે? કેમ?
જવાબ : મને બટાટાનું શાક ખૂબ ભાવે છે, કારણ કે તે બનાવવામાં સરળ અને સ્વાદમાં ખૂબ જ સરસ લાગે છે.
(૩) તમને કયું શાકભાજી બિલકુલ ન ભાવે? કેમ?
જવાબ : મને કારેલાં બિલકુલ ભાવતા નથી, કારણ કે તેનો સ્વાદ અત્યંત કડવો હોય છે.
(૪) તમે કોઈના ઘેર ગયા હોવ અને કોઈ વાનગી ન ભાવી હોય તે વિશે કહો.
જવાબ : એકવાર હું મિત્રના ઘરે ગયો ત્યારે તેમણે મને દૂધીનું હલવતું ખવડાવ્યું, જે મને બિલકુલ ગમતું નહોતું છતાં શિષ્ટાચાર ખાતર મેં થોડું ખાઈ લીધું.
(૫) તમે કોઈના ઘેર જાઓ અને તમને ન ભાવતી વાનગી બનાવી હોય તો તમે શું કરશો?
જવાબ : હું મર્યાદા જાળવીને થોડું જમી લઈશ અને પ્રેમથી તેમનો આભાર માનીશ, જેથી યજમાનનું અપમાન ન થાય.
(૬) તમે ક્યારેય કોઈ કડવી ચીજવસ્તુ ખાધી હોય તો તે વિશે કહો.
જવાબ : નાનપણમાં શરદી-ઉધરસ થાય ત્યારે મમ્મી મને કડવું શરબત કે લીમડાનો રસ પીવડાવતી હતી, જે ખૂબ જ કડવો લાગતો.
(૭) ગોપાળદાસની જેમ તમને કઈ કઈ મીઠાઈ કે મિષ્ટાન્ન ભાવે?
જવાબ : મને શિખંડ, બાસુંદી, કાજુકતરી અને ગુલાબજાંબુ ખૂબ ભાવે છે.
૨. ઉદાહરણ મુજબ જેના પાછળ ‘ખાનું’ પ્રત્યય લાગતો હોય તેવા પાંચ શબ્દો અને તેના અર્થ લખી વાક્યપ્રયોગ કરો:
ઉદાહરણ : દીવાનખાનું : મુલાકાત માટેનો ખાસ ઓરડો કે બેઠક
વાક્યપ્રયોગ : તેમના દીવાનખાનામાં સ્વામી વિવેકાનંદની છબી હતી.
જવાબ :
• ૧. રસોડાનું (રસોડાખાનું) : રસોઈ બનાવવાની જગ્યા.
વાક્ય : અમારા ઘરનું રસોડાખાનું ખૂબ જ મોટું અને હવાઉજાસવાળું છે.
• ૨. દવાખાનું : દર્દીઓની તપાસ અને સારવાર કરવાની જગ્યા.
વાક્ય : ડૉક્ટર સાહેબ સવારથી દવાખાનામાં દર્દીઓને તપાસી રહ્યા છે.
• ૩. ગુપ્તખાનું : છુપી વસ્તુઓ સંઘરવાનું ખાસ ખાનું કે જગ્યા.
વાક્ય : રાજાએ પોતાની તિજોરીમાં એક ગુપ્તખાનું બનાવડાવ્યું હતું.
• ૪. બાથરૂમખાનું (સ્નાનખાનું) : સ્નાન કરવાની જગ્યા.
વાક્ય : આધુનિક ઘરોમાં સ્નાનખાનું અતિ આવશ્યક અંગ છે.
• ૫. હવાખાનું : હવા ફેર માટેનું સુંદર સ્થળ (હિલસ્ટેશન).
વાક્ય : ઉનાળાની વેકેશનમાં અમે સાપુતારા હવાખાનાની મુલાકાતે ગયા હતા.
૩. ઉદાહરણ મુજબના બીજા પાંચ શબ્દો લખી વાક્યપ્રયોગ કરો:
ઉદાહરણ : ગળપણ - ફળપણ : ગળપણ-ફળપણ તો ઘરમાં જ ના જોઈએ.
જવાબ :
• ૧. હરખ - શોક : જીવનમાં હરખ-શોક તો આવ્યા જ કરવાના.
• ૨. નફો - નુકસાન : વેપારમાં નફો-નુકસાન ધંધાના બે પાસાં છે.
• ૩. માન - અપમાન : માણસે માન-અપમાનમાં સમભાવ રાખવો જોઈએ.
• ૪. હાર - જીત : રમતગમતમાં હાર-જીત કરતાં ખેલદિલી વધુ મહત્ત્વની છે.
• ૫. સુખ - દુઃખ : સુખ-દુઃખ તો કુદરતના ક્રમ મુજબ આવ્યા કરે છે.
૪. ઉદાહરણ મુજબના પાંચ શબ્દો લખી બંને શબ્દોનો ઉપયોગ કરી વાક્ય બનાવો:
ઉદાહરણ : સવાર - સાંજ : પંખીઓ સવારે ઊડે ને સાંજે માળામાં પાછા ફરે.
જવાબ :
(૧) દિવસ - રાત : સૈનિકો દેશની સરહદ પર દિવસ-રાત ચોકી કરે છે.
(૨) આગળ - પાછળ : રસ્તા પર દોડતી વખતે આગળ-પાછળ ચકાસીને ચાલવું જોઈએ.
(૩) ઊંચા - નીચા : પર્વતીય માર્ગો ખૂબ જ ઊંચા-નીચા અને ખાડાટેકરાવાળા હોય છે.
(૪) હાથ - પગ : સવારમાં યોગાસન કરવાથી આપણા હાથ-પગ મજબૂત બને છે.
૫. એકમને આધારે સાચા વિકલ્પ સામે (✓) કરો:
૧. કારેલાં જેવું ઓસડ બીજું એકે નહિ !
[ ] કારેલાં જ ઉત્તમ ઓસડ છે.
[ ✓ ] કારેલાં એ ઉત્તમ ઓસડ છે.
૨. બકોર પટેલ કારેલાંનો ઢગ જોઈ નવાઈ પામતા, કારણ કે...
[ ✓ ] આટલાં બધાં કારેલાં કોણ ખાતું હશે? – એમ વિચારીને.
[ ] આટલાં બધાં કારેલાં કોણ ખરીદતું હશે? – એમ વિચારીને.
૬. આપેલાં વાક્યો જેવો અર્થ ધરાવતું વાક્ય પાઠમાંથી શોધીને લખો:
૧. ખવાયેલું પચી જાય છે. ➔ "ખાધેલું હજમ થઈ જાય છે."
૨. હવે તેઓ કારેલાંપ્રિય થઈ ગયા હતા. ➔ "તેઓ જાણે કારેલાંલટ્ટુ બની ગયા!"
૩. દરરોજ કંઈક ગળી વાની લાવવી પડશે. ➔ "ત્યારે તો રોજ કંઈ ને કંઈ મીઠાઈ લાવવી પડશે!"
૪. ગોપાળદાસ થોડા આપણા અતિથિ છે ! ➔ "પણ ગોપાળદાસ હવે મહેમાન કહેવાય જ નહિ!"
૫. વાતોવાતોમાં સમય પસાર થઈ ગયો. ➔ "આમ વાતોમાં વખત વહી ગયો."
૭. ઉદાહરણ મુજબનાં ત્રણ વાક્યો લખો તેનો અર્થ લખો:
ઉદાહરણ : વાક્ય - આટલાં બધાં કારેલાં તે કોણ ખાતું હશે ? / અર્થ - શું લોકો આટલાં બધાં કારેલાં ખાતાં હશે !
જવાબ :
૧. વાક્ય : આટલી બધી મીઠાઈ કોણ ખાઈ શકે?
અર્થ : શું આટલી બધી મીઠાઈ કોઈથી ખાઈ શકાય!
૨. વાક્ય : આટલો કડવો રસ કેમ પિવાય?
અર્થ : શું આટલો કડવો રસ કોઈથી પીવાય!
૩. વાક્ય : આટલી મોંઘી બસની ટિકિટ કોણ ખરીદે?
અર્થ : શું આટલી મોંઘી ટિકિટ કોઈ ખરીદી શકે!
૮. વાક્ય વાંચો અને વાર્તાને આધારે લાગુ પડતા પાત્રનું નામ લખો:
૧. કારેલાં કડવાં, એટલે પોતે કદી ખાતા જ નહીં. ➔ બકોર પટેલ
૨. તેઓ અઠવાડિયાની મહેમાનગતિએ આવવાના છે. ➔ ગોપાળદાસ
૩. ટપાલીનો અવાજ સાંભળી બહાર આવ્યાં. ➔ શકરી પટલાણી
૪. ભાણાં પીરસી બંને જણને રસોડામાં બોલાવ્યા. ➔ શકરી પટલાણી
૫. તેમના હાથમાં કાચના બે ગ્લાસ હતા. ➔ બકોર પટેલ
૯. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. બકોર પટેલને કઈ વાતની નવાઈ લાગી? કેમ?
જવાબ : બકોર પટેલ બજારમાં કારેલાંનો ઢગલો જોઈને નવાઈ પામતા કે આટલાં બધાં કારેલાં કોણ ખાતું હશે, કારણ કે તેઓ પોતે ક્યારેય કારેલાં ખાતા નહોતા.
૨. બકોર પટેલ કી રીતે કારેલાંલટ્ટુ બની ગયા?
જવાબ : ચોપાનિયામાં કારેલાં ખાવાના અસંખ્ય ફાયદા વાંચીને બકોર પટેલને થયું કે આપણે પણ કારેલાં ખાવા જોઈએ. તેમણે ખાવાનું શરૂ કર્યું અને પછી તેઓ તેના એવા શોખીન બન્યા કે કારેલાંલટ્ટુ બની ગયા.
૩. “ત્યારે તો રોજ કંઈ ને કંઈ મીઠાઈ લાવવી પડશે!” એવું કોણે કહ્યું? કેમ?
જવાબ : એવું શકરી પટલાણીએ કહ્યું, કારણ કે પુનાથી આવનાર તેમના મિત્ર ગોપાળદાસ મીઠાઈના ભારે શોખીન હતા અને રોજ ગળ્યું જમવાની તેમની ટેવ હતી.
૪. ગોપાળદાસની આંખો ક્યારે પહોળી થઈ ગઈ? કેમ?
જવાબ : રસોડામાં બેસીને જ્યારે ગોપાળદાસે સામે પીસેલાં ભાણાંમાં કારેલાંનું શાક, મેથીનું અથાણું અને કારેલાનાં રવૈયાં જોયાં, ત્યારે મીઠાઈની આશા રાખનાર ગોપાળદાસની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ.
૫. શું જોઈને ગોપાળદાસ ભડક્યા? કેમ?
જવાબ : બીજા દિવસે સવારેય જ્યારે ખુશાલડોશી કારેલાંનો થાળી ભરીને ઢગલો ઉપાડી લાવ્યા, ત્યારે તે જોઈને ગોપાળદાસ ભડક્યા કે આ કારેલાં તો જીવ લઈ લેશે!
૬. વહેલા વિદાય થવા ગોપાળદાસે શું કર્યું?
જવાબ : કડવા ખોરાક અને લીમડાના રસથી બચવા માટે ગોપાળદાસે કલકત્તાથી મહેમાન આવવાના છે એવું ખોટું બહાનું આગળ ધરીને તરત જ પૂના પાછા ભાગી જવાની વિદાય લીધી.
૧૦. નીચેનો ફકરો ધ્યાનથી વાંચીને પછી પૂછેલા પ્રશ્નોના જવાબ લખો (રસોડામાં સમૂહભોજનની વાર્તા):
(૧) પ્રશ્નોના જવાબ માટે સાચો વિકલ્પ શોધો:
• રસોડામાં છેલ્લે કોણ ગયું હશે? ➔ (ગ) મીનળ (ત્યારબાદ ભાવના અને સાક્ષી આવ્યા હતા).
• કોના મોઢા પર અણગમો જોવા મળ્યો? ➔ (ક) સાક્ષી (તેમણે મોં મચકોડાયેલું જોઈને કામ સંભાળવાની વાત કરી).
(૨) નીચેનાં વિધાન સાચાં છે કે ખોટાં તે જણાવો. ખોટું વિધાન સુધારીને લખો:
• કોકિલાએ કોબીજનો સંભારો બનાવ્યો. ➔ સાચું [ T ]
• રંજન રીંગણનો ઓળો સાંજે બનાવશે. ➔ ખોટું [ F ] (સુધારેલું: રંજનને રીંગણનો ઓળો ભાવતો હતો પણ બનાવતા આવડતો નહોતો).
• મીનળે પંચકુટિયું શાક બનાવવાનો સુઝાવ આપ્યો. ➔ સાચું [ T ]
• ભોજન પીરસવાનું કામ કોકિલાએ કર્યું. ➔ ખોટું [ F ] (પાઠમાં પીરસવા વિશે ઉલ્લેખ નથી, બધી બહેનોએ રસોઈ બનાવવામાં ભાગ લીધો હતો).
(૩) પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
• ભાવના અને સાક્ષીએ કયું કયું કામ કર્યું હશે? ➔ જવાબ : જે રસોઈ પહેલેથી બની ગઈ હતી તે પીરસવાનું અને વ્યવસ્થા સંભાળવાનું કામ ભાવના અને સાક્ષીએ કર્યું હશે.
• ભારતીએ શાનું શાનું શાક બનાવ્યું હશે? ➔ જવાબ : ભારતીએ દશ જાતનાં શાકભાજી ભેગાં કરીને "પંચકુટિયું મિક્સ શાક" બનાવ્યું હતું.
૧૧. તમે બકોર પટેલ બનો અને નીચેના ફકરામાં જરૂરી ફેરફાર કરીને ફરીથી લખો (પ્રથમ પુરુષમાં પરિવર્તન):
"પણ આ લખાણ વાંચી હું વિચારમાં પડી ગયો. મનમાં થયું કે આજ સુધી તો આ ફાયદાની વાતની ખબર જ પડી નહિ! ચાલો, ત્યારે હવે હું પણ કારેલાં ખાવાનું શરૂ કરું. તે દિવસે મેં કારેલાં જ મંગાવ્યાં, ખાધાં. કોણ જાણે કેમ, મારો કારેલાં ખાવાનો શોખ વધતો ગયો ને હું જાણે કારેલાંલટ્ટુ બની ગયો! હું મેથી અને એવી બીજી કડવી ચીજો પણ વધારે ખાવા લાગ્યો!"
૧૨. 'અ' વિભાગ અને 'બ' વિભાગમાં આપેલાં વાક્યો વાંચો અને તેમાં રહેલા ફેરફાર (કર્મણિ પ્રયોગ) નોંધો:
૧૩. નીચે આપેલાં વાક્યોને કર્મણિ પ્રયોગમાં ફેરવો:
૧. શકરીબેને શિખંડની વાત કરી. ➔ શકરીબેન વડે શિખંડની વાત કરાઈ.
૨. મહેમાન લાડુ જમે છે. ➔ મહેમાનથી લાડુ જમાય છે.
૩. ગોપાળદાસે પત્ર લખ્યો. ➔ ગોપાળદાસ વડે પત્ર લખાયો.
૪. કૌશિક ગૃહકાર્ય કરે છે. ➔ કૌશિકથી ગૃહકાર્ય કરાય છે.
૫. બા કશું બોલ્યાં નહીં. ➔ બાથી કશું બોલાયું નહીં.
૧૪. આપેલાં વાક્યો વાંચો (ભાવે પ્રયોગની સમજ):
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• આ એકમનું નામ ‘બકોર પટેલનાં કારેલાંપ્રયોગ’ કેમ પાડ્યું હશે?
જવાબ : કારણ કે આખી વાર્તા બકોર પટેલના કારેલાં ખાવાના અનોખા અને હાસ્યાસ્પદ પ્રયોગની આસપાસ ફરે છે.
• ગોપાળદાસને કારેલાં ખાવાં ગમતાં નથી એવો તમને ક્યારે ખ્યાલ આવ્યો?
જવાબ : જ્યારે ગોપાળદાસે થાળીમાં કારેલાંનું શાક જોઈને કમકમાં અનુભવ્યા અને મીઠાઈ ન મળવાથી હેરાન થઈ ગયા ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો.
• આ એકમ ભણ્યા પછી તમે કારેલાં જોયાં ત્યારે તમને કયા વિચાર આવ્યા?
જવાબ : મને હસવું આવી ગયું અને થયું કે સ્વાસ્થ્ય માટે કારેલાં સારાં છે, પણ બકોર પટેલની જેમ અતિશય કડવાશનો આગ્રહ રાખવો મુશ્કેલ છે.
• આ પાઠ વાંચતાં તમને કેટલો સમય લાગ્યો? નોંધો.
જવાબ : આ હાસ્યકથા વાંચવામાં મને આશરે ૨૦ થી ૨૫ મિનિટનો સમય લાગ્યો હતો.
• કઈ પ્રવૃત્તિ કરવામાં તમને બીજા કોઈની મદદની જરૂર પડી હતી?
જવાબ : કર્તરિ વાક્યમાંથી કર્મણિ અને ભાવે પ્રયોગમાં રૂપાંતર કરવાના વ્યાકરણના નિયમો સમજવામાં મારે શિક્ષકની મદદ લેવી પડી હતી.
إرسال تعليق