GSEB Std 8 Gujarati Chapter 14 Babu Vijali Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 ગુજરાતી વિષયના પાઠ 14 "બાબુ વીજળી" ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૩ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 8 Gujarati Ch 14 Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને ગ્રામીણ બાળમાનસનું જીવંત રેખાચિત્ર :
"બાબુ વીજળી" એ ગ્રામીણ પરિવેશમાં ઊછરતા એક સાધારણ, ભોળા પણ અંદરથી અદભુત કલા અને ઉમંગ ધરાવતા કિશોર 'બાબુ'ના બાળપણનું હૃદયસ્પર્શી રેખાચિત્ર છે. ભણવામાં થોડો નબળો હોવા છતાં તેની પાસે રહેલી જીવનશૈલી, સહજ આવડત અને પ્રાણીપ્રેમ વાચકનું મન જીતી લે છે.
- ભણતરની મથામણ : બાબુને ગોદડું ઓઢીને વાંચવાની વિચિત્ર આદત હતી. ગામમાં શિક્ષણની સુવિધાઓ મર્યાદિત હતી અને તેને યાદ રાખવામાં મુશ્કેલી પડતી હોવાથી તે ગોદડામાં છુપાઈને વાંચતો, જેથી બહારનું કોઈ તેને ખલેલ ન પહોંચાડે.
- કળા અને આકર્ષણ : બાબુને ઢોલક વગાડવાનો, ભવાઈના ખેલ જોવાનો અને મોટરગાડીઓનો ભારે શોખ હતો. ગામમાં જ્યારે મોટર આવતી કે ભવાઈ મંડાતી ત્યારે બાબુનો હરખ સમાતો નહોતો. તે તાલબદ્ધ પગ પછાડીને ભવાઈના વેશમાં એવો ખીલી ઊઠતો કે સૌ દંગ રહી જતા.
- સહજ સ્નેહ અને સંવેદના : બાબુને કૂતરાંઓ પ્રત્યે અસીમ પ્રેમ હતો. તે શેરીનાં કૂતરાંઓને રોટલા ખવડાવતો અને તેમની સાથે રમતો. તેના સરળ અને નિખાલસ સ્વભાવને કારણે તે ગામ આખામાં 'બાબુ વીજળી' તરીકે જાણીતો બન્યો હતો.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Gujarati Chapter 14 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમે વાંચવા ક્યાં અને કેવી રીતે બેસો છો ?
જવાબ : હું મારા અભ્યાસખંડમાં ટેબલ-ખુરશી પર એકદમ સીધા બેસીને શાંત વાતાવરણમાં મન એકાગ્ર કરીને વાંચવા બેસું છું.
(૨) તમને ગલૂડિયું પાળવું ગમે ? કેમ ?
જવાબ : હા, મને ગલૂડિયું પાળવું ખૂબ ગમે છે; કારણ કે તે અત્યંત વહાલસોયું, રમતીયાળ અને વફાદાર હોય છે.
(૩) તમે કોઈ ગલૂડિયું પાળ્યું હોય તેના વિશે કહો.
જવાબ : અમે એક સફેદ રંગનું રૂંવાટીવાળું ગલૂડિયું પાળ્યું હતું, જેનું નામ 'શેરુ' રાખ્યું હતું. તે મારી પાછળ પાછળ દોડતું અને દડો ફેંકીએ ત્યારે દોડીને લઈ આવતું.
(૪) તમે કોઈ નાટક કે એકપાત્રીય અભિનયમાં ભાગ લીધો છે ? તેના વિશે કહો.
જવાબ : હા, શાળાના વાર્ષિકોત્સવમાં મેં 'સત્યવાદી હરિશ્ચંદ્ર' નાટકમાં રાજાનો અભિનય કર્યો હતો, જેમાં મારા સંવાદો સાંભળી સૌએ તાળીઓથી વધાવી લીધો હતો.
(૫) તમને કયા વાહનમાં બેસવું ગમે ? કેમ ?
જવાબ : મને ટ્રેનમાં બેસવું સૌથી વધુ ગમે છે; કારણ કે બારીમાંથી વહેતાં ખેતરો, નદીઓ અને પર્વતો જોવાની ખૂબ મજા આવે છે.
(૬) તમને કયું વાજિંત્ર વગાડવું ગમે ? એ વાજિંત્ર વગાડતાં તમે કેવી રીતે શીખ્યા હતા ?
જવાબ : મને તબલાં વગાડવાં ગમે છે. શાળાના સંગીત શિક્ષક પાસેથી રિયાઝ કરીને અને તાલની પ્રેક્ટિસ કરીને હું તે વગાડતાં શીખ્યો હતો.
(૭) તમને કયું ગીત ગાવું ગમે ? ગાઓ.
જવાબ : મને "વૈષ્ણવ જન તો તેને રે કહીએ જે પીડ પરાઈ જાણે રે..." ભજન ગાવું ખૂબ ગમે છે.
૨. સાચા શબ્દ નીચે લીટી દોરો અને વાક્ય બનાવો :
૧. ચલમનદેવતા તગતગે. ➔ ગરમ થવું / તેજ મારવું
➔ વાક્ય : ચૂલામાં લાલચોળ કોલસા તગતગતા હતા.
૨. બાવાજીએ મોટેથી એક ચોપાઈ લલકારી. ➔ ઊંચા અવાજે ગાવું
➔ વાક્ય : સવારે મંદિરમાં પૂજારીજીએ ભક્તિભાવપૂર્વક સુંદર આરતી લલકારી.
૩. પગે ઘૂઘરા બાંધ્યા હોય અને તાલબદ્ધ પગ પછાડતો ઠેકડા મારતો એ ગાતો હોય ! ➔ પદ્ધતિસર / એકસાથે
➔ વાક્ય : નર્તકીએ ઘૂઘરાના રણકાર સાથે તાલબદ્ધ પગલાં પાડી નૃત્ય રજૂ કર્યું.
૪. મહોલ્લાના છોકરાઓને ભેગા કરીને મોટર કેમ ચલાવાય તેનો કીમિયો સમજાવે ! ➔ યુક્તિ / રીત
➔ વાક્ય : ગણિતના અઘરા દાખલા સહેલાઈથી ગણવાનો કીમિયો શિક્ષકે શીખવ્યો.
૫. લગભગ સોપો પડી ગયા જેવું વાતાવરણ... ➔ બધું જ એકદમ શાંત
➔ વાક્ય : રાત્રિના બાર વાગ્યે આખા ગામમાં સોપો પડી ગયો હોય તેવી નીરવ શાંતિ છવાઈ ગઈ.
૩. પાઠમાંથી રૂઢિપ્રયોગો શોધી અર્થ અને વાક્યપ્રયોગ :
• મોઢું પડી જવું ➔ ઉદાસ થઈ જવું / શરમાઈ જવું
➔ વાક્ય : પિતાજીએ ઠપકો આપતાં જ અજયનું મોઢું પડી ગયું.
• ખીલી ઊઠવું ➔ અત્યંત આનંદમાં આવી જવું / ઉત્સાહ પ્રગટવો
➔ વાક્ય : ભવાઈનો તાલ સાંભળતાં જ બાબુનું મન ખીલી ઊઠ્યું.
• દોટ મૂકવી ➔ ઝડપથી દોડવું
➔ વાક્ય : ગામના પાદરે મોટરનો હોર્ન વાગતાં જ બાબુએ ઘર તરફ દોટ મૂકી.
૪. ઉદાહરણ મુજબ તળપદા શબ્દોનો મૂળ શબ્દ લખો :
ઉદાહરણ : રે'તું ➔ રહેતું
૧. કે'તું ➔ કહેતું
૨. વે'તું ➔ વહેતું
૩. વે'વાર ➔ વ્યવહાર
૪. બે'ન ➔ બહેન
૫. મો'ર ➔ મોહર / આગળ
૬. દા'ડો ➔ દહાડો / દિવસ
૫. કહેવત સાચી રીતે વપરાઈ હોય ત્યાં (✓) કરો અને નવું વાક્ય બનાવો :
કહેવત : ભાવતું હતું ને વૈદે કહ્યું (પોતાને ગમતું હોય અને સ્વજન પણ એ જ સૂચવે)
[ ✓ ] માતાજીના ચોકમાં ખેલાતી ભવાઈમાં ખેલ કરવાની છૂટ મળતાં બાબુ દોડતો માતાજીના ચોકમાં પહોંચી ગયો.
[ ] જયદેવને ક્રિકેટ રમવા જવું હતું. પણ એના મિત્રોએ કલાક પછી જવાનું કહ્યું.
[ ✓ ] જયદેવને પ્રવાસમાં જવાની તેના પપ્પાએ હા પાડતાં તે ખુશીથી ઝૂમી ઊઠ્યો.
➔ નવું વાક્ય : મને કેરીનો રસ બહુ ભાવે અને મમ્મીએ જમવામાં રસ-પૂરી બનાવ્યાં, આ તો ભાવતું હતું ને વૈદે કહ્યું જેવું થયું!
૬. સ્થાનિક ભાષાનાં વાક્યોને માન્ય ભાષામાં લખો :
ઉદાહરણ : ચ્યારનો ગોખું સું પણ દિયોરનું ઈયાદ જ નથ રે'તું ! ➔ ક્યારનો ગોખું છું પણ આનું યાદ જ નથી રહેતું!
૧. સાખાનં ભૂલી જયા હસી. ➔ શાખાને ભૂલી ગયા હશે.
૨. આવી ભુલભુલામણી ચ્યમ સાપતા હસી. ➔ આવી ભુલભુલામણી કેમ છાપતા હશે?
૩. ઓઢ્યા વિના કોંય ઈયાદ જ ના રે. ➔ ઓઢ્યા વિના કંઈ યાદ જ ન રહે.
૪. આ ભલ આવ. ભગત સ. પેલાં ઘરની ખબર રાખસી. ➔ આ ભલે આવે. ભગત છે. પેલા ઘરની ખબર રાખશે.
૫. ડોબું પાવા જ્યોસ. બેહો ભૈ. આબ્બામાં જ સ. ➔ ભેંસને પાણી પાવા ગયો છે. બેસો ભાઈ. આવવામાં જ છે.
૬. હેંડો, કૂંવ આબ્બુસ ? ➔ ચાલો, કોને આવવું છે?
૭. સ્થાનિક તળપદી બોલીનાં પાંચ વાક્યો :
૨. ઈ તો સેતરે ભાથું આલવા જ્યા સ. (એ તો ખેતરે ભાથું આપવા ગયા છે.)
૩. ઝટપટ પોરો ખાવા બેસી જાવ. (ઝડપથી આરામ કરવા બેસી જાઓ.)
૪. છોકરું રોડ્યે રમવા જ્યું સ. (બાળક શેરીમાં રમવા ગયું છે.)
૫. મારે તો આ દા'ડે બવ કામ સે. (મારે તો આજે ઘણું કામ છે.)
૮. બાબુ વીજળી પાત્રને લાગુ પડતા વાક્ય સામે (✓) કરો :
[ ✓ ] ૧. વચ્ચે કેટલાંક ધોરણોમાં બબ્બે વર્ષ કાઢ્યાં હતાં.
[ ✓ ] ૨. બાબુને બીજાં ભાઈ-બહેન પણ હતાં.
[ ✓ ] ૩. બાબુ ખેતીકામ પણ કરી લેતો.
[ ] ૪. બાબુ ભાગ્યે જ પ્રસાદ લેતો.
[ ✓ ] ૫. બાબુને કૂતરાં બહુ ગમતાં.
[ ✓ ] ૬. બાબુ ભવાઈના ખેલમાં જોડાતો.
[ ✓ ] ૭. ગામને પાદર કોઈ વાહનનો અવાજ સાંભળી બાબુ ઘર ભણી દોટ મૂકે.
[ ✓ ] ૮. બાબુને ઢોલક વગાડતાં આવડતું.
[ ] ૯. બાબુને ભજન ગાવાં જરાય ન ગમે.
[ ✓ ] ૧૦. બાબુને ગણિત વિષય પ્રત્યે અણગમો હતો.
૯. ત્રિભાષીય કોષ્ટક પૂર્ણ કરો (ગુજરાતી - હિન્દી - અંગ્રેજી) :
| ક્રમ | ગુજરાતી | હિન્દી | અંગ્રેજી |
|---|---|---|---|
| ઉદાહરણ | આટલો મોડો કેમ આવ્યો ? | इतना लेट क्यों आया ? | Why did you come so late? |
| ૧. | શું વાંચતો હતો ? | क्या पढ़ता था ? | What were you reading? |
| ૨. | એક સાંજે હું બાબુને ઘેર ગયો. | एक शाम मैं बाबु के घर गया। | One evening I went to Babu's house. |
| ૩. | હું ઊભો થયો અને ચાલવા લાગ્યો. | मैं खड़ा हुआ और चलने लगा। | I stood up and started walking. |
| ૪. | બાબુ શરમથી લાલઘૂમ થઈ ગયો. | बाबु शर्म से लाल हो गया। | Babu blushed with embarrassment. |
| ૫. | બાબુ એક સીધોસાદો છોકરો હતો. | बाबु એક सीधासादा लड़का था। | Babu was a simple boy. |
૧૦. મુદ્દાઓ માટેની વિગતો નોંધો :
| મુદ્દા | બાબુ શું કરતો ? | તમે શું કરો છો ? | તમારો મિત્ર શું કરે છે ? |
|---|---|---|---|
| વાંચેલું યાદ રાખવા | ગોદડું ઓઢીને અંદર મોટેથી ગોખતો | લખીને અને સમજીને પુનરાવર્તન કરું છું | મનમાં શાંતિથી મનન કરે છે |
| નવરાશના સમયે | ઢોલક વગાડતો, મોટરના અવાજો કાઢતો | પુસ્તકો વાંચું છું અથવા ચિત્ર દોરું છું | ક્રિકેટ રમે છે અથવા સાઇકલ ચલાવે છે |
| નિશાળેથી ઘરે પહોંચ્યા પછી | ખેતીકામમાં મદદ કરતો, કૂતરાં સાથે રમતો | હાથ-પગ ધોઈ નાસ્તો કરી ગૃહકાર્ય કરું છું | થોડી વાર આરામ કરી રમવા જાય છે |
| કૂતરા માટે | રોટલો આપતો અને ખૂબ વહાલ કરતો | દૂધ-બિસ્કિટ આપું છું અને સંભાળ રાખું છું | તેને પ્રેમથી પંપાળે છે |
૧૧. પ્રશ્નોના જવાબ લખો :
૧. બાબુ ગોદડું ઓઢીને જ શા માટે વાંચતો ?
જવાબ : બાબુનું માનવું હતું કે ગોદડું ઓઢીને વાંચવાથી બહારનો કોઈ અવાજ કે ખલેલ પહોંચતી નથી અને અંદર જે વાંચે તે મગજમાં બરાબર યાદ રહી જાય છે.
૨. બાબુના ગામમાં શિક્ષણની શી પરિસ્થિતિ હતી ?
જવાબ : ગામમાં શિક્ષણની સુવિધાઓ ખૂબ મર્યાદિત હતી, પ્રાથમિક શાળા માંડ ચાલતી હતી અને મોટાભાગના છોકરાઓ ભણતર કરતાં ખેતીકામમાં વધારે રોકાયેલા રહેતા.
૩. બાબુનો કૂતરાં પ્રત્યેનો પ્રેમ વર્ણવો.
જવાબ : બાબુ શેરીનાં કૂતરાંને પોતાના મિત્ર ગણતો, તેમને પોતાના ભાગનો રોટલો પ્રેમથી ખવડાવતો અને તેમની સાથે ગેલગમ્મત કરતો હતો.
૪. બાબુના ઘરની ગોઠવણ કેવી હતી ?
જવાબ : બાબુનું ઘર માટી અને નળિયાંવાળું સાદું ગ્રામીણ ઘર હતું. એક ઓરડીમાં ખાટલો, ખૂણામાં ખેતીનાં ઓજારો, માટીના વાસણો અને બહાર નાનકડો ઓટલો હતો.
૫. બાબુને શેનું ભારે આકર્ષણ હતું ? શા માટે ?
જવાબ : બાબુને મોટરગાડીઓ અને ભવાઈનું ભારે આકર્ષણ હતું; કારણ કે મોટરની ઝડપ અને ભવાઈના તાલ-વેશ તેને ખૂબ રોમાંચિત કરતાં હતાં.
૬. બાબુ ખરેખર ક્યારે ખીલી ઊઠતો ?
જવાબ : જ્યારે ગામમાં ભવાઈ મંડાતી અને ઢોલકના તાલ વાગતા ત્યારે બાબુ ઘૂઘરા બાંધીને તાલબદ્ધ ઠેકડા મારતો ગીતો લલકારતો ત્યારે ખરેખર ખીલી ઊઠતો.
૭. બાબુ ઢોલક વગાડતાં શી રીતે શીખ્યો હતો ?
જવાબ : બાબુ ગામમાં ભવાઈના કલાકારો અને સંતોના ભજનમંડળમાં બેસીને ધ્યાનથી જોઈ-સાંભળીને જાતે મહાવરો કરીને ઢોલક વગાડતાં શીખ્યો હતો.
૮. બાબુ ક્યારે નવરોધૂપ હોય ? શાથી ?
જવાબ : ખેતીની મોસમ પૂરી થયા પછી શિયાળા-ઉનાળાના નવરાશના દિવસોમાં ખેતરે કોઈ કામ ન હોય ત્યારે બાબુ નવરોધૂપ રહેતો.
૯. બાબુ નવરો હોય ત્યારે શું કરતો ?
જવાબ : બાબુ નવરાશમાં છોકરાઓને ભેગા કરી મોટર ચલાવવાના કીમિયા સમજાવતો, ઢોલક વગાડતો અને શેરીનાં કૂતરાં સાથે રમતો.
૧૦. બાબુનું મોઢું ક્યારે પડી જતું ? શા માટે ?
જવાબ : જ્યારે શાળામાં માસ્તર ગણિતના દાખલા પૂછતા કે કોઈ તેના ભણતરની મજાક ઉડાવતું ત્યારે શરમ અને સંકોચથી બાબુનું મોઢું પડી જતું.
૧૧. બાબુ વીજળીનું પાત્ર તમને ગમ્યું ? કેમ ?
જવાબ : હા, બાબુનું પાત્ર ખૂબ ગમ્યું; કારણ કે તે સાચો, ભોળો, પ્રાકૃતિક કળાથી ભરપૂર, પ્રાણીપ્રેમી અને નિર્દોષ બાળક હતો.
૧૨. બાબુ વીજળીને લગતો કયો પ્રસંગ તમને ગમ્યો ?
જવાબ : ગોદડું ઓઢીને અંદર છુપાઈને મોટે મોટેથી પાઠ ગોખવાનો તેનો પ્રસંગ મને સૌથી વધુ ગમ્યો.
૧૨. ભાષાસૌંદર્ય અને વર્ણન :
૧. તમારા ગામની સવાર :
પરોઢિયે પંખીઓનો મધુર કલરવ ગૂંજે છે. ગામના ચોરે મંદિરની ઝાલર અને આરતીનો નાદ સંભળાય છે. સીમ ભણી બળદગાડાં જોડીને ખેડૂતો નીકળી પડે છે. ઘરના આંગણે ગાયો-ભેંસો ભાંભરે છે અને સ્ત્રીઓ વલોણું વલોવી છાશ કરતી હોય છે. સૂરજનો કુમળો તડકો ગામને નવજીવન આપે છે.
૨. આથમતી સંધ્યા :
પશ્ચિમ ક્ષિતિજે સૂર્ય સોનેરી-કેસરી રંગો પાથરીને ધીમે ધીમે આથમી રહ્યો છે. આકાશમાં પંખીઓ ટોળાં બનાવી માળા તરફ ઊડી રહ્યાં છે. ગાયોનું ધણ ધૂળની ડમરીઓ ઉડાડતું ગામ ભણી પાછું વળે છે. મંદિરમાં સંધ્યાઆરતીના ઘંટારવ સાથે ધીમે ધીમે સમગ્ર સીમમાં સાંજનું શીતળ અંધારું ઊતરે છે.
Post a Comment