GSEB Std 8 Gujarati Chapter 15 Pahelvahelo Nirnay Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 ગુજરાતી વિષયના પાઠ 15 "પહેલવહેલો નિર્ણય" ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૨ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), સંધિ નિયમો, બેંક ચલણ વિગત, ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 8 Gujarati Ch 15 Pahelvahelo Nirnay Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને સંવેદનાસભર મિત્રતા :
"પહેલવહેલો નિર્ણય" એ માનવીય મૂલ્યો, સાચી મિત્રતા અને પરોપકારની ભાવનાને ઉજાગર કરતી એક અત્યંત પ્રેરણાદાયી વાર્તા છે. આ એકમમાં ગૌરાંગ નામના તેજસ્વી યુવાનના ઉચ્ચ શિક્ષણ, પિતાની આર્થિક સંકડામણ અને જરૂરિયાતમંદ મિત્રની વહારે આવીને લેવાયેલા એક ઉમદા નિર્ણયની હૃદયસ્પર્શી વાત રજૂ કરવામાં આવી છે.
- હોસ્ટેલ પ્રવેશ અને આર્થિક ચિંતા : ગૌરાંગને એન્જિનિયરિંગ કોલેજની હોસ્ટેલમાં પ્રવેશ મળે છે. માતા મધુબહેન અને પિતા હેમંતભાઈ તેની જરૂરિયાતો માટે ચિંતિત છે. પિતા હેમંતભાઈ પુત્રના ખર્ચ માટે બેંકમાંથી બચતના પાંચ હજાર રૂપિયા ઉપાડીને ગૌરાંગને આપે છે.
- મિત્ર વિજયની લાચારી : હોસ્ટેલમાં પહોંચ્યા પછી ગૌરાંગને જાણવા મળે છે કે તેનો હોનહાર સહાધ્યાયી મિત્ર વિજય પિતાના આકસ્મિક અવસાનને કારણે ફી ન ભરી શકવાથી અભ્યાસ અધૂરો છોડીને જઈ રહ્યો છે.
- ઉમદા નિર્ણય અને સદ્ભાવ : ગૌરાંગ પોતાના અંગત મોજશોખ કે વધારાના ખર્ચને બાજુ પર મૂકીને પોતાની પાસે રહેલા રૂપિયા વિજયની ફી માટે આપી દે છે અને અન્ય મિત્રો સાથે મળીને વિજયનો અભ્યાસ ચાલુ રખાવે છે. પુત્રના આ સંવેદનશીલ નિર્ણયથી પિતા હેમંતભાઈ ગર્વ અને આનંદ અનુભવે છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Gujarati Chapter 15 Pahelvahelo Nirnay Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમારે શાળામાં જવાનું હોય તે પહેલાં તમારી માતા શી તૈયારી કરે છે ?
જવાબ : મારી માતા સવારે વહેલા ઊઠીને મારા માટે પૌષ્ટિક નાસ્તો અને લંચબોક્સ બનાવે છે, ગણવેશ તૈયાર રાખે છે અને પાણીની બોટલ ભરીને દફતરમાં મૂકી આપે છે.
(૨) તમારે ઘરથી દૂર કોઈ હૉસ્ટેલમાં જવાનું થાય તો તમને ગમે ? કેમ ?
જવાબ : શરૂઆતમાં ઘર અને પરિવારથી દૂર જવું ન ગમે, પરંતુ સ્વાવલંબી બનવા, નિયમિતતા કેળવવા અને ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માટે હોસ્ટેલમાં જવું ગમે.
(૩) ઘર અને હૉસ્ટેલના જીવનમાં શો તફાવત જોવા મળે છે ?
જવાબ : ઘરમાં માતા-પિતાની હૂંફ અને બધી સેવાઓ સહજતાથી મળે છે, જ્યારે હોસ્ટેલમાં પોતાના બધા જ કામો જાતે કરવા પડે છે અને નિયમોનું કડક પાલન કરવું પડે છે.
(૪) તમે બૅંકમાં ખાતું ખોલાવ્યું છે ? શા માટે ?
જવાબ : હા, મેં બચત કરવાની સારી આદત કેળવવા અને શિષ્યવૃત્તિની રકમ જમા કરાવવા માટે બેંકમાં બચત ખાતું ખોલાવ્યું છે.
(૫) તમારે ઘરથી દૂર રહેવાનું થાય તો કઈ કઈ વસ્તુની જરૂર પડે ?
જવાબ : કપડાં, પથારી-ચાદર, પુસ્તકો-સ્ટેશનરી, દવાની કીટ, વાસણો, ટૂથબ્રશ-સાબુ જેવી દૈનિક જરૂરિયાતની ચીજો અને જરૂરી નાણાંની જરૂર પડે.
(૬) શાળાએ આવતાં પહેલાં તમારાં માતાપિતા તમને શી શિખામણ આપે છે ?
જવાબ : ધ્યાન દઈને ભણવું, શિક્ષકોનો આદર કરવો, મિત્રો સાથે સંપીને રહેવું અને રસ્તા પર સાચવીને ચાલવાની શિખામણ આપે છે.
(૭) તમારા પિતા તમારા પર ક્યારેય ગુસ્સે થયા છે ? શા માટે ?
જવાબ : હા, એકવાર હું પરીક્ષા સમયે અભ્યાસ કરવાને બદલે મોબાઇલ પર ગેમ રમતો હતો ત્યારે પિતાજી મારા પર ગુસ્સે થયા હતા.
(૮) તમારી આસપાસ કોઈએ અધવચ્ચેથી ભણવાનું છોડી દીધું છે ? કેમ ?
જવાબ : હા, અમારા પડોશમાં એક છોકરાના પિતાનું અવસાન થતાં ઘરની આર્થિક સ્થિતિ નબળી પડી જવાથી તેણે ભણતર છોડીને નોકરી કરવી પડી હતી.
(૯) તમે તમારા મિત્રને ક્યારે ક્યારે મદદ કરો છો ? શા માટે ?
જવાબ : જ્યારે તે બીમાર હોય ત્યારે વર્ક આપું છું, દાખલા ન આવડે ત્યારે સમજાવું છું અને જરૂર પડ્યે પેન-પુસ્તક આપું છું; કારણ કે સાચા મિત્રને સંકટ સમયે મદદ કરવી એ આપણો ધર્મ છે.
(૧૦) તમે પૈસાની બચત કેવી રીતે કરશો ? એ બચતનો તમે શો ઉપયોગ કરશો ?
જવાબ : બિનજરૂરી ખર્ચા ટાળીને મળેલી પોકેટમની ગલ્લાકમાં કે બેંકમાં જમા કરીશ અને તે બચતનો ઉપયોગ સારાં પુસ્તકો ખરીદવા કે જરૂરિયાતમંદ મિત્રની મદદ કરવા કરીશ.
૨. શબ્દોનું વર્ગીકરણ કરો અને એકમના આધારે વધુ શબ્દો ઉમેરો:
| બૅંકને લગતા શબ્દો | શિક્ષણને લગતા શબ્દો |
|---|---|
| બૅંક, ફોર્મ, બચત ખાતું, પૈસા | યુનિવર્સિટી, એન્જિનિયરિંગ, ફોર્મ, કેમિકલ એન્જિનિયર |
| ચલણ (સ્લિપ), ચેકબુક, પાસબુક, રોકડ | હોસ્ટેલ, એડમિશન, ડિગ્રી, પ્રોફેસર |
| ખાતા નંબર, જમા, ઉપાડ, એસોસિએટેડ બેંક | મેરિટ લિસ્ટ, લાઇબ્રેરી, લેબોરેટરી, પરીક્ષા |
૩. અંગ્રેજી શબ્દો શોધી તેનો ગુજરાતી અર્થ જણાવો:
• યુનિવર્સિટી ➔ વિશ્વવિદ્યાલય
• એડમિશન ➔ પ્રવેશ
• ફોર્મ ➔ અરજીપત્રક
• હોસ્ટેલ ➔ છાત્રાલય
• કેમિકલ એન્જિનિયર ➔ રસાયણ ઇજનેર
• બેંક ➔ શરાફી પેઢી / નાણાંકીય સંસ્થા
૪. અંગ્રેજી શબ્દના સ્થાને ગુજરાતી શબ્દ લખી વાક્ય ફરીથી લખો:
• આરવે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં એડમિશન લીધું.
➔ આરવે ગુજરાત વિશ્વવિદ્યાલયમાં પ્રવેશ લીધો.
• ગૌરાંગે કોલેજની હોસ્ટેલનું ફોર્મ ભર્યું.
➔ ગૌરાંગે કોલેજના છાત્રાલયનું અરજીપત્રક ભર્યું.
• પિતાજીએ બેંકના સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાંથી રૂપિયા ઉપાડ્યા.
➔ પિતાજીએ શરાફી સંસ્થાના બચત ખાતામાંથી નાણાં ઉપાડ્યા.
૫. વાક્યોને ઘટના ક્રમમાં ગોઠવો:
સાચો ઘટનાક્રમ :
[ ૧ ] ગૌરાંગને કોલેજની હોસ્ટેલમાં એડમિશન મળ્યું.
[ ૨ ] હેમંતભાઈ ગૌરાંગ ઉપર તડૂક્યા.
[ ૩ ] મધુબહેને પોતાના પુત્રને મનાવ્યો.
[ ૪ ] ગૌરાંગનું બચત ખાતું બેંકમાં ખોલાવવામાં આવ્યું.
[ ૫ ] ગૌરાંગના ખાતામાં પાંચ હજાર રૂપિયા જમા કરાવ્યા.
[ ૬ ] પિતાનું અવસાન થતાં વિજયે અભ્યાસ છોડી દીધો.
[ ૭ ] કોલેજના મિત્રોએ વિજયની ફી અને હોસ્ટેલનો ખર્ચ ભોગવી લીધો.
[ ૮ ] ગૌરાંગના નિર્ણય ઉપર હેમંતભાઈને આનંદ થયો.
૬. બેંક ચલણ (ડિપોઝિટ સ્લિપ) ભરવાની વિગતો:
૭. શુદ્ધોચ્ચાર મહાવરો :
વિદ્યાર્થીઓએ આ અંગ્રેજી તથા જોડાક્ષરવાળા શબ્દોનું સ્પષ્ટ અને શુદ્ધ ઉચ્ચારણ કરવું.
૮. શબ્દ ચોરસમાંથી હોસ્ટેલ માટેની વસ્તુઓ શોધો:
• ચાદર
• ઓશીકું
• વાસણ
• ડોલ
• ટમ્બલર
• સાબુ
• ચંપલ
• પુસ્તકો
૯. ‘મા’ વિશેની કહેવતો અને વિચાર વિસ્તાર:
• કહેવતો : (૧) "મા તે મા, બીજા બધા વગડાના વા"
(૨) "ગોળ વિના મોળો સંસાર, મા વિના સૂનો સંસાર"
(૩) "જનનીની જોડ સખી નહિ જડે રે લોલ"
વિચાર વિસ્તાર : "મા તે મા બીજા બધા વગડાના વા"
જગતમાં માતાનો પ્રેમ અજોડ, નિઃસ્વાર્થ અને પવિત્ર છે. અન્ય તમામ સંબંધીઓનો સ્નેહ વગડાના સૂકા પવન જેવો સાધારણ છે, જ્યારે માતાનો પ્રેમ અમૃતની ધારા સમાન છે. બાળક ગમે તેટલું મોટું થાય કે ગમે તેવી મુશ્કેલીમાં હોય, માતા તેના કલ્યાણ માટે સર્વસ્વ ન્યોછાવર કરવા તત્પર રહે છે. માતાની છત્રછાયા જ સંતાન માટે સાચું સ્વર્ગ છે.
૧૦. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. ગૌરાંગને હોસ્ટેલમાં મૂકવા માટે ઘરમાં શી શી તૈયારીઓ ચાલતી હતી ?
જવાબ : માતા મધુબહેન કપડાં, પથારી, નાસ્તો અને દૈનિક જરૂરિયાતનો સામાન પેક કરી રહ્યાં હતાં અને પિતા હેમંતભાઈ બેંકમાંથી ફી અને ખર્ચના પૈસાની વ્યવસ્થા કરી રહ્યા હતા.
૨. કૌટુંબિક સમજાવટની શી વિશેષતા છે ?
જવાબ : કૌટુંબિક સમજાવટમાં ગુસ્સો ધીમે ધીમે સ્નેહમાં પલટાઈ જાય છે, મતભેદો દૂર થાય છે અને પરિવારના સભ્યો એકબીજાની સ્થિતિ સમજીને પરસ્પર ટેકો બને છે.
૩. મધુબહેન ગૌરાંગની હોસ્ટેલ માટેની જરૂરિયાતોની યાદી શા માટે રાખતાં હતાં ?
જવાબ : કારણ કે પુત્ર પ્રથમવાર ઘરથી દૂર જઈ રહ્યો હતો અને ત્યાં તેને કોઈ અગવડ ન પડે તેમજ કોઈ અગત્યની વસ્તુ રહી ન જાય તે માટે યાદી રાખતાં હતાં.
૪. હેમંતભાઈ ગૌરાંગ ઉપર શા માટે તડૂકી ઊઠ્યા ?
જવાબ : ગૌરાંગ હોસ્ટેલના ખર્ચ માટે વધુ પૈસાની માગણી કરી રહ્યો હતો અને હેમંતભાઈ પાસે મર્યાદિત બચત હોવાથી આર્થિક ચિંતામાં તેઓ અકળાઈને તડૂકી ઊઠ્યા.
૫. ગૌરાંગ પોતાના પિતાને બૅંક એકાઉન્ટનો હિસાબ આપવાનું શા માટે માનતો હતો ?
જવાબ : કારણ કે તે પોતાના પિતાની મહેનત અને પરસેવાની કમાણીની કિંમત સમજતો હતો અને પોતે પ્રામાણિકપણે એક એક પૈસાનો સદુપયોગ કરે છે તે દર્શાવવા માંગતો હતો.
૬. પિતાએ આપેલા રૂપિયાનું ગૌરાંગે શું કર્યું ? કેમ ?
જવાબ : પિતાએ આપેલા રૂપિયા ગૌરાંગે તેના હોશિયાર મિત્ર વિજયની કોલેજ અને હોસ્ટેલની ફી ભરવા આપી દીધા; કારણ કે વિજયના પિતાનું અવસાન થતાં તે પૈસાના અભાવે ભણતર છોડવાની સ્થિતિમાં હતો.
૭. ગૌરાંગનો પત્રવાંચતાં હેમંતભાઈને કેવો અનુભવ થયો ? કેમ ?
જવાબ : હેમંતભાઈની આંખો હર્ષથી ભીની થઈ ગઈ અને છાતી ગર્વથી ફૂલી ગઈ; કારણ કે તેમનો પુત્ર માત્ર ભણવામાં જ નહીં, પણ માનવતા અને સંસ્કારમાં પણ શ્રેષ્ઠ સાબિત થયો હતો.
✦ વ્યાકરણ : સંધિ પરિચય (પ્રશ્ન ૧૧) ✦
સંધિ એટલે બે ધ્વનિઓનું જોડાણ :
• દેવાલય ➔ દેવ + આલય (અ + આ = આ)• સૂર્યાસ્ત ➔ સૂર્ય + અસ્ત (અ + અ = આ)
• વિદ્યાલય ➔ વિદ્યા + આલય (આ + આ = આ)
• મહેશ ➔ મહા + ઈશ (આ + ઈ = એ)
૧૨. વાંચન ઝડપ અને નોંધ :
• એક મિનિટમાં વાંચેલા શબ્દોની સરેરાશ સંખ્યા : ૭૫ થી ૮૫ શબ્દો.
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• એકમમાંથી ગૌરાંગને લાગુ પડતી બાબતો વિશે કહો.
જવાબ : ગૌરાંગ હોશિયાર, સંવેદનશીલ, માતા-પિતાની સ્થિતિ સમજનાર અને મિત્રની વહારે આવનારો સાચો મિત્ર છે.
• ગૌરાંગની માતાને ગૌરાંગની ખૂબ ચિંતા હતી, એવું એકમના કયા ફકરાને આધારે કહી શકાય ?
જવાબ : પ્રથમ ફકરામાં જ્યારે માતા તેના હોસ્ટેલ માટેની ઝીણી ઝીણી જરૂરિયાતો તપાસે છે અને પતિના ગુસ્સા સામે પુત્રનો પક્ષ લઈને વહાલથી સમજાવે છે તે પરથી કહી શકાય.
• ગૌરાંગ અને તેના મિત્રોએ મદદ ન કરી હોત તો શું થાત ?
જવાબ : વિજય જેવો તેજસ્વી વિદ્યાર્થી ઉચ્ચ શિક્ષણથી વંચિત રહી જાત અને તેનું ભવિષ્ય અંધકારમય બની જાત.
• બૅંકના ચલણમાં કઈ કઈ વિગતનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે ?
જવાબ : તારીખ, શાખાનું નામ, ખાતાધારકનું નામ, ખાતા નંબર, જમા કરાવવાની રકમ (અંકો અને શબ્દોમાં), નોટોની સંખ્યા અને ભરનારની સહી.
• એકમમાં વપરાયેલા અન્ય ભાષાના શબ્દોના અર્થ તમે શી રીતે જાણી શક્યા ?
જવાબ : સંદર્ભ વાચન દ્વારા, શિક્ષકની મદદથી અને શબ્દકોશનો ઉપયોગ કરીને જાણી શક્યા.
Post a Comment