GSEB Std 6 Gujarati Chapter 8 Ram Rakhe Tem Rahie Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 6 ગુજરાતી (પ્રથમ ભાષા - પલાશ) વિષયના પદ 8 "રામ રાખે તેમ રહીએ" (મીરાંબાઈ) ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૧ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 6 Gujarati Ch 8 Summary) ✦
પદ પરિચય અને ઈશ્વર પ્રત્યે સમર્પણભાવ :
"રામ રાખે તેમ રહીએ" એ ભક્તકવયિત્રી મીરાંબાઈ દ્વારા રચિત એક અત્યંત લોકપ્રિય અને આધ્યાત્મિક પદ છે. આ પદમાં જીવનની દરેક પરિસ્થિતિમાં સંતોષ રાખીને પરમાત્માની ઇચ્છાને સર્વોપરી ગણી સંપૂર્ણ સમર્પણભાવથી જીવવાનો ઉપદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
- ચિઠ્ઠીના ચાકર : મીરાંબાઈ કહે છે કે આપણે ઈશ્વરના 'ચિઠ્ઠીના ચાકર' (હુકમના ગુલામ/સેવક) છીએ. જેમ માલિક આજ્ઞા કરે તેમ સેવકે વર્તવાનું હોય, તેમ પ્રભુ જે સ્થિતિમાં રાખે તેમાં આનંદથી રહેવું જોઈએ.
- પરિસ્થિતિનો સ્વીકાર : ક્યારેક વૈભવી બાગબગીચામાં રહેવાનું મળે તો ક્યારેક જંગલમાં ભટકવું પડે, ક્યારેક શીરો-પૂરી જેવું મિષ્ટાન્ન મળે તો ક્યારેક ભૂખ્યા રહેવું પડે, ક્યારેક રેશમી વસ્ત્રો (હીરનાં ચીર) મળે તો ક્યારેક સાદાં વસ્ત્રો પહેરવાં પડે અને ક્યારેક નરમ ગાદી-તકિયા મળે તો ક્યારેક ખુલ્લી ભોંય પર સૂવું પડે.
- સમભાવની સાધના : જીવનમાં સુખ અને દુઃખ, તડકો અને છાંયડો એ કુદરતી ક્રમ છે. ગિરિધર નાગર શ્રીકૃષ્ણની કૃપા માનીને સુખ-દુઃખ સમાન ગણીને સ્વસ્થ ચિત્તે સહન કરવાં એ જ સાચી ભક્તિ છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 6 Gujarati Chapter 8 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) આ પદની કઈ પંક્તિ તમને ગાવાની મજા પડી? કેમ?
જવાબ : મને "આપણે ચિઠ્ઠીના ચાકર છઈએ, ઓધવજી, રામ રાખે તેમ રહીએ" પંક્તિ ગાવાની ખૂબ મજા પડી; કારણ કે તેમાં પ્રભુ પ્રત્યેનો અદભુત સમર્પણભાવ સાદા શબ્દોમાં વ્યક્ત થયો છે.
(૨) તમને ગમતું પદ કયું છે?
જવાબ : મને મીરાંબાઈનું પદ 'પગ ઘૂંઘરૂ બાંધ મીરાં નાચી રે' અને નરસિંહ મહેતાનું 'વૈષ્ણવ જન તો તેને રે કહીએ' ખૂબ ગમે છે.
(૩) તમને પદ સાંભળવાં ગમે? શા માટે?
જવાબ : હા, મને પદ સાંભળવાં ખૂબ ગમે છે; કારણ કે તેનાથી મનને પરમ શાંતિ મળે છે અને ભક્તિભાવ જાગ્રત થાય છે.
(૪) પદ અને પ્રાર્થનામાં ફરક છે? કેવો?
જવાબ : પ્રાર્થનામાં ઈશ્વર પાસે માગણી, આજીજી કે સ્તુતિ હોય છે; જ્યારે પદ એ ભક્તના હૃદયની ઊંડી લાગણી, પ્રેમ અને ઈશ્વર પ્રત્યેનું સંપૂર્ણ સમર્પણ વ્યક્ત કરતું ગેય કાવ્ય છે.
(૫) તમે કોઈ ભજનિક વિશે જાણો છો? કયા?
જવાબ : હા, હું સંત કબીર, નરસિંહ મહેતા, મીરાંબાઈ, ગંગાસતી અને હેમુ ગઢવી જેવા પ્રસિદ્ધ ભજનિકો વિશે જાણું છું.
(૬) તડકી-છાંયડીનો અર્થ શો થાય છે?
જવાબ : 'તડકી-છાંયડી' એટલે જીવનમાં વારાફરતી આવતાં સુખ અને દુઃખ અથવા અનુકૂળ અને પ્રતિકૂળ સંજોગો.
૨. પ્રશ્નોના જવાબ આપેલા વિકલ્પોમાંથી શોધીને લખો:
૧. મીરાંબાઈ રામ રાખે તેમ રહીએ એમ કહે છે કારણ કે...
જવાબ : રામ જ ભાગ્યનો નિર્ણય કરનાર હોવાથી તેમની ઈચ્છા મુજબ જ જીવન ચાલે છે.
૨. આપણે ચિઠ્ઠીના ચાકર છઈએ એટલે...
જવાબ : જે રીતે ચાકરે શેઠની આજ્ઞા પાળવાની હોય તેમ આપણે ભગવાનની આજ્ઞામાં રહેવાનું હોય છે.
૩. કોઈ દિન રહેવાને બાગબગીચા એટલે...
જવાબ : ખૂબ જ વૈભવ ભોગવવા મળે.
૩. લીટી કરેલા પદના સ્થાને સમાન અર્થવાળો શબ્દ મૂકી વાક્ય ફરીથી લખો:
૧. કેટલાક માણસોને હીરનાં ચીર પહેરવા મળે છે. (રેશમનાં)
➔ કેટલાક માણસોને રેશમનાં ચીર પહેરવા મળે છે.
૨. કેટલાક લોકોને ભોજનમાં શીરો ને પૂરી જ ગમે છે. (મિષ્ટાન્ન)
➔ કેટલાક લોકોને ભોજનમાં મિષ્ટાન્ન જ ગમે છે.
૩. કેટલાક પોતાના મહેલમાં રહેતા હોય છે. (પ્રાસાદમાં)
➔ કેટલાક પોતાના પ્રાસાદમાં રહેતા હોય છે.
૪. તકિયાને અઢેલીને બેસવાની મજા પડે. (ટેકો લઈને)
➔ તકિયાનો ટેકો લઈને બેસવાની મજા પડે.
૪. ‘અ’ અને ‘બ’માંથી સાથે બોલાતા શબ્દોની જોડી બનાવો:
• રોટલી ➔ શાક
• દાળ ➔ ભાત
• રાત ➔ દિવસ
• ચડતી ➔ પડતી
• દાણા ➔ પાણી
• અન્ન ➔ જળ
• આડોશ ➔ પાડોશ
૫. ‘વા’ પ્રત્યય લગાડીને ક્રિયાવાચક શબ્દો બદલીને લખો:
• લખવું ➔ લખવા • સૂવું ➔ સૂવા
• ઓઢવું ➔ ઓઢવા • જવું ➔ જવા
• બોલવું ➔ બોલવા • દોડવું ➔ દોડવા
• જોવું ➔ જોવા • ગાવું ➔ ગાવા
• તરવું ➔ તરવા • ફરવું ➔ ફરવા
૬. ઉદાહરણ મુજબ શબ્દોના અર્થ લખો અને વાક્યપ્રયોગ કરો:
ઉદાહરણ : સુગંધ – સારી વાસ | દુર્ગંધ – ખરાબ વાસ
• ૧. સજ્જન : સારો માણસ | દુર્જન : ખરાબ/દુષ્ટ માણસ
- સજ્જન : સજ્જન માણસો હંમેશાં બીજાનું ભલું કરે છે.
- દુર્જન : દુર્જનની સોબતથી હંમેશાં દૂર રહેવું જોઈએ.
• ૨. સ્વપ્ન : સુંદર સપનું | દુઃસ્વપ્ન : ડરામણું/ખરાબ સપનું
- સ્વપ્ન : રાત્રે મને વિદેશપ્રવાસનું સુંદર સ્વપ્ન આવ્યું.
- દુઃસ્વપ્ન : અચાનક દુઃસ્વપ્ન આવતાં બાળક ઝબકીને જાગી ગયું.
• ૩. સુકાળ : સારો સમય (સારો પાક) | દુકાળ : કારમો દુષ્કાળ (અનાજની તંગી)
- સુકાળ : સમયસર વરસાદ પડતાં ખેડૂતો માટે સુકાળ થયો.
- દુકાળ : વરસાદ ન પડતાં ગામમાં દુકાળની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ.
• ૪. સદ્ગુણ : સારો ગુણ | દુર્ગુણ : ખરાબ લક્ષણ
- સદ્ગુણ : સત્ય બોલવું એ માનવીનો ઉત્તમ સદ્ગુણ છે.
- દુર્ગુણ : ક્રોધ કરવો એ માણસનો વિનાશક દુર્ગુણ છે.
• ૫. સબળ : શક્તિશાળી/બળવાન | દુર્બળ : કમજોર/નિર્બળ
- સબળ : વ્યાયામ કરવાથી શરીર સબળ બને છે.
- દુર્બળ : બીમારીના કારણે દર્દીનું શરીર સાવ દુર્બળ થઈ ગયું.
૭. પરિસ્થિતિનો ભેદ દર્શાવતી કાવ્યપંક્તિઓ બનાવો:
ઉદાહરણ : બત્રીસ પકવાન – ખીચડી ➔ કોઈ દિન ખાવા બત્રીસ પકવાન, તો કોઈ દિન ખીચડી ખાઈએ.
૧. કોટ ને પાટલૂન – ધોતી :
➔ કોઈ દિન પહેરવાં કોટ ને પાટલૂન, તો કોઈ દિન ધોતી પહરીએ.
૨. ફૂલોની સેજ – કાંટા :
➔ કોઈ દિન પોઢવાં ફૂલોની સેજ, તો કોઈ દિન કાંટા સહીએ.
૩. સ્વેટર ને ટોપી – કામળી :
➔ કોઈ દિન ઓઢવાં સ્વેટર ને ટોપી, તો કોઈ દિન કામળી ઓઢીએ.
૪. ચમચમતી મોજડી – સ્લિપર :
➔ કોઈ દિન પહેરવાં ચમચમતી મોજડી, તો કોઈ દિન સ્લિપર પહેરીએ.
૮. આપેલી વિગત જવાબરૂપે આવે તેવા બે બે પ્રશ્નો બનાવો:
૧. “રામ રાખે તેમ રહીએ” ભજન મીરાંબાઈ ઓધવજીને કહેતાં હોય તેમ લખવામાં આવ્યું છે.
(૧) “રામ રાખે તેમ રહીએ” ભજન કોણે લખ્યું છે?
(૨) મીરાંબાઈ આ ભજન કોને ઉદ્દેશીને કહે છે?
૨. મીના પોતાના ઘરની નજીકના બાગમાં અચૂક જાય છે.
(૧) મીના અચૂક ક્યાં જાય છે?
(૨) પોતાના ઘરની નજીકના બાગમાં કોણ જાય છે?
૩. દીનાને આજે ઉપવાસ હોવાથી ભૂખી રહેવાની છે.
(૧) દીના આજે શા માટે ભૂખી રહેવાની છે?
(૨) આજે કોને ઉપવાસ છે?
૪. કૃષ્ણે ગોવર્ધન પર્વત ઊંચક્યો હોવાથી તેમને ગિરિધર કહેવાય છે.
(૧) કૃષ્ણને ગિરિધર શા માટે કહેવાય છે?
(૨) ગોવર્ધન પર્વત કોણે ઊંચક્યો હતો?
૯. મીરાં જે દિનચર્યાને એકસરખી ગણે છે તેમાં સામાન્ય રીતે કયો તફાવત હોય છે?
• રહેવા માટે :
(૧) બાગબગીચા ➔ રાજમહેલ જેવી તમામ ભૌતિક સુખ-સગવડો અને આરામ હોય.
(૨) જંગલ ➔ કોઈ સગવડ ન હોય, ખુલ્લું આકાશ અને હિંસક પ્રાણીઓનો ભય રહેલો હોય.
• ભોજન માટે :
(૧) શીરો-પૂરી ➔ સ્વાદિષ્ટ, ઘીથી ભરપૂર મિષ્ટાન્ન અને તૃપ્તિ આપે તેવું ભોજન.
(૨) ભૂખ્યા રહેવું ➔ અન્નનો એક દાણો પણ ન મળવો અને ભૂખ વેઠવી પડે.
• વસ્ત્ર માટે :
(૧) હીર તણાં ચીર ➔ કિંમતી, ચમકદાર અને મુલાયમ રેશમી પોશાક.
(૨) સાદાં વસ્ત્રો ➔ સાદા સુતરાઉ, ખાદીના કે તદ્દન સાધારણ વસ્ત્રો.
૧૦. ફકરો વાંચી પ્રશ્નોના જવાબ તમારી ભાષામાં લખો (મીરાંબાઈ પરિચય):
૧. મીરાંબાઈનો જન્મ જે ગામમાં થયો તેનાથી નજીક આવેલા શહેરનું નામ શું છે?
જવાબ : જોધપુર શહેર (તેમનો જન્મ નજીકના મેડતા/કુડકી ગામમાં થયો હતો).
૨. મીરાંબાઈ બહુભાષીય કવયિત્રી હતાં એમ કઈ રીતે કહી શકાય?
જવાબ : કારણ કે તેમની ભક્તિરચનાઓ અને પદો વ્રજભાષા, મારવાડી (રાજસ્થાની) તેમજ ગુજરાતી ભાષા એમ વિવિધ ભાષાઓમાં રચાયેલાં પ્રાપ્ત થાય છે.
૩. મીરાંબાઈનાં લગ્ન રાજવી પરિવારમાં થયાં હતાં તેમ કહી શકાય? કઈ રીતે?
જવાબ : હા, કારણ કે તેમનાં લગ્ન મેવાડના રાજવી મહારાણા કુમાર ભોજરાજ સાથે થયાં હતાં.
૪. ફકરામાં “ઝેર આપવાનો પ્રયત્ન થયો હતો” તેમ લખ્યું છે. આમ લખવાનું કારણ શું હશે?
જવાબ : રાજપરિવારની પરંપરા વિરુદ્ધ મીરાંબાઈ સાધુ-સંતો સાથે બેસીને ભક્તિ-કીર્તન કરતાં હતાં, જે મેવાડના રાજઘરાનાને ન ગમતાં તેમને મારી નાખવા માટે રાણાજીએ ઝેરનો પ્યાલો મોકલ્યો હતો.
૫. મીરાંબાઈનો જન્મ આશરે કેટલામી સદી પહેલાં થયો હતો?
જવાબ : મીરાંબાઈનો જન્મ આશરે પાંચ સદી (૫૦૦ વર્ષ) પહેલાં એટલે કે ૧૬મી સદીની શરૂઆતમાં થયો હતો.
૧૧. માનવના જીવનમાં ચડતીપડતી અથવા સુખદુઃખ આવ્યા કરે છે તે કહેવા મીરાંબાઈએ આપેલાં ઉદાહરણો તમારી ભાષામાં લખો:
મીરાંબાઈએ માનવજીવનના સુખદુઃખ અને ચડતીપડતી દર્શાવવા નીચે મુજબના અદ્ભુત વિરોધાભાસી ઉદાહરણો આપ્યાં છે:
૧. રહેઠાણ : કોઈ દિવસ મહેલ જેવા ભવ્ય બગીચામાં રહેવાનું મળે તો કોઈ દિવસ વેરાન જંગલમાં વિતાવવો પડે.
૨. ભોજન : કોઈ દિવસ શીરો અને પૂરી જેવા મિષ્ટાન્ન આરોગવા મળે તો કોઈ દિવસ ભૂખ્યા પેટે દિવસ કાઢવો પડે.
૩. વસ્ત્રપરિધાન : કોઈ દિવસ કિંમતી રેશમી વસ્ત્રો (હીરનાં ચીર) પહેરવા મળે તો કોઈ દિવસ સાદા વસ્ત્રોમાં ફરવું પડે.
૪. શયન : કોઈ દિવસ નરમ ગાદી અને તકિયા પર આરામ મળે તો કોઈ દિવસ કઠણ જમીન (ભોંય) પર સૂઈ જવું પડે.
આમ, પરિસ્થિતિ ગમે તેવી હોય, પ્રભુની ઇચ્છા સમજીને સદા સંતોષથી રહેવું જોઈએ.
إرسال تعليق