GSEB Std 7 Gujarati Chapter 3 Amari Kamadhenu Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 7 ગુજરાતી (પ્રથમ ભાષા) વિષયના પાઠ 3 "અમારી કામધેનુ" (ચંદ્રકાંત પંડ્યા) ના સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૩ ના સચોટ જવાબો), ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 7 Gujarati Ch 3 Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને મૂંગા પશુનો સ્નેહ :
"અમારી કામધેનુ" એ લેખક ચંદ્રકાંત પંડ્યા લિખિત જાણીતા પુસ્તક 'બાનો ભીખુ'માંથી લેવાયેલો એક અત્યંત ભાવસભર અને આત્મીય પ્રસંગ છે. આ પાઠમાં અબોલ પશુ (ગાય) અને મનુષ્ય વચ્ચેના અદ્ભુત સહજીવન, સ્નેહ અને પારસ્પરિક વફાદારીનું હૃદયસ્પર્શી નિરૂપણ કરવામાં આવ્યું છે.
- બોડી ગાયનો પરિચય : લેખકના ઘરે સફેદ રંગની કાઠિયાવાડી ઓલાદની શિંગડાં વિનાની ગાય હતી, જેને સૌ લાડથી 'બોડી' કહેતા. તે ટંકે આઠ શેર મીઠું દૂધ આપતી અને અત્યંત ગરીબડા તથા પ્રેમાળ સ્વભાવની હતી.
- પરિવારનો આધાર : બાપુજીના અવસાન પછી પરિવારની આર્થિક કટોકટી અને ગરીબીના સમયમાં આ બોડી ગાય જ આખા કુટુંબના ગુજરાનનું મુખ્ય સાધન (કામધેનુ) બની રહી હતી. તેણે ક્યારેય બાને કોઈની સામે હાથ લાંબો કરવા દીધો નહોતો.
- સ્વચ્છતા અને સમજદારી : બોડી ગાયને અતિશય ચોખ્ખાઈ ગમતી. તે ક્યારેય ગંદકીમાં બેસતી નહીં કે ગંદું ખાતી નહીં. ચોર આવ્યા ત્યારે બરાડા પાડીને ઘર જગાડ્યું હતું અને બાપુજીની નનામી વખતે પણ ધમપછાડા કરી આક્રંદ કર્યું હતું.
- બોડી પીપળો અને અમર સંભારણું : ઝેરી જાનવર કરડવાથી બોડી ગાયનું મૃત્યુ થયું ત્યારે બા સગી દીકરી ગુમાવી હોય તેમ રડી પડ્યા હતા. તેને વાડીના પીપળા નીચે સમાધિ આપવામાં આવી, જે પીપળો આજે પણ 'બોડી પીપળો' તરીકે ગામ આખામાં પૂજાય છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 7 Gujarati Chapter 3 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમને કામધેનુ મળી જાય તો શું શું કરશો?
જવાબ : જો મને કામધેનુ મળી જાય તો હું તેનું ખૂબ જ સ્નેહપૂર્વક જતન કરીશ, પૌષ્ટિક ઘાસ-ખોરાક આપીશ અને તેના અમૃત જેવા દૂધ વડે ઘરના લોકો તથા આસપાસના જરૂરિયાતમંદ બાળકોનું પોષણ કરીશ.
(૨) તમારા ઘરમાં કોઈ પ્રાણી પાળ્યું છે? કેમ?
જવાબ : હા, અમારા ઘરમાં અમે દેશી ગાય પાળી છે; કારણ કે ગાયનું દૂધ આરોગ્ય માટે શ્રેષ્ઠ છે અને ગાય ઘરના પરિવારજન જેવો સ્નેહ આપે છે.
(૩) તમે કોઈ પ્રાણીકથા સાંભળી છે? કઈ?
જવાબ : હા, મેં વફાદાર કૂતરાની કથા 'લાખણ વણઝારો' અને સિંહ-ગાયની સત્યવાદીતા દર્શાવતી 'ગૌમાતા પુણ્યવતી'ની વાર્તા સાંભળી છે.
(૪) તમને કયું પ્રાણી સૌથી વધુ ગમે છે? શા માટે?
જવાબ : મને ગાય સૌથી વધુ ગમે છે; કારણ કે તે સાવ શાંત, નિરુપદ્રવી અને મમતાળુ પ્રાણી છે અને તેનાથી સમગ્ર માનવજાતને અનેક લાભ થાય છે.
(૫) પ્રાણીઓની સારસંભાળ કઈ રીતે લઈ શકાય?
જવાબ : તેમને સમયસર તાજો અને પૌષ્ટિક ચારો-પાણી આપીને, રહેવાની જગ્યા ચોખ્ખી રાખીને, નવડાવીને, બીમાર પડે ત્યારે પશુચિકિત્સક પાસે સારવાર કરાવીને અને તેમના પર પ્રેમપૂર્વક હાથ ફેરવીને સંભાળ લઈ શકાય.
(૬) તમને લાગે છે કે બોડી ગાયથી આખા ઘરનું ગુજરાન ચાલી શકે?
જવાબ : હા, પાઠમાં વર્ણવ્યા મુજબ તે સમયમાં સોંઘવારી હતી, બોડી ટંકે આઠ શેર પુષ્કળ દૂધ આપતી અને દૂધની લાયણીથી દર મહિને પચ્ચીસેક રૂપિયા મળતા, જેથી ગરીબ કુટુંબનું ભરણપોષણ થઈ શકતું હતું.
૨. પાઠના આધારે સાચા વિકલ્પ સામે ખરાની (✓) નિશાની કરો:
૧. બોડી ગાયને લાગુ પડતું નથી :
[ ✓ ] પારકાંને પણ દોહવા દે.
[ ] ટંકે આઠ શેર દૂધ આપતી.
[ ] ગામ આખાની પ્રિય.
૨. બોડીનો વંશવેલો બહુ મોટો, કારણ કે...
[ ] બોડી આખા ગામની લાડકી હતી.
[ ] બોડીની ઉમર વધારે હતી.
[ ✓ ] બોડી દર સવા વરસે વિયાતી હતી.
૩. વાડીનો પીપળો 'બોડી પીપળો' તરીકે ઓળખાયો, કારણ કે...
[ ] બોડી પીપળા નીચે જ બેસતી.
[ ✓ ] બોડીને પીપળા નીચે દાટી હતી.
[ ] બોડીને પીપળા નીચે જ બાંધતાં.
૩. વિગત વાંચો અને લેખકે આવું શા માટે કહ્યું હશે? તે લખો:
૧. “એ ગઈ, તે જ વર્ષે મારો કૉલેજનો અભ્યાસ પૂરો થયો, મને નોકરી મળી – એ પણ કેવો અકસ્માત!”
જવાબ : લેખકને લાગ્યું કે બોડી ગાય કોઈ પૂર્વજન્મનું ઋણ ચૂકવવા આવી હતી. જ્યાં સુધી કુટુંબને આર્થિક સહાયની સૌથી વધુ જરૂર હતી ત્યાં સુધી તેણે દૂધ આપીને ઘર ચલાવ્યું, અને જેવી લેખકને નોકરી મળી અને કુટુંબ પગભર થયું કે તરત જ તેનું આયુષ્ય પૂરું થયું.
૨. “જાનવરને મમતા આપો, પછી જુઓ એ શું નથી આપતાં!”
જવાબ : મૂંગા પશુઓ પણ પ્રેમની ભાષા સારી રીતે સમજે છે. જો માણસ તેમને સ્નેહ આપે તો તેઓ પોતાના માલિક માટે વફાદારી, રક્ષણ, સેવા અને સમગ્ર જીવન ન્યોછાવર કરી દે છે, જે બોડી ગાયે સાબિત કર્યું હતું.
૪. આપેલ જાહેરાતને આધારે પૂછેલા પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. તમારે માવો લેવો હોય તો કોનો સંપર્ક કરશો?
જવાબ : સુભાષભાઈ માવાવાળાનો (મેઘધનુષ્ય ડેરી પાર્લર, નવા નરોડા, અમદાવાદ).
૨. મેઘધનુષ્ય ડેરી પાર્લર કેટલાં વર્ષથી કાર્યરત છે?
જવાબ : અઢી દાયકાથી એટલે કે આશરે ૨૫ વર્ષથી કાર્યરત છે.
૩. મેઘધનુષ્ય ડેરી પાર્લર મહિનામાં કેટલા દિવસ બંધ રહેશે?
જવાબ : મહિનામાં દર અમાસે એટલે કે ૧ દિવસ બંધ રહેશે.
૪. આ ડેરીમાં કઈ કઈ વસ્તુઓ મળતી હશે?
જવાબ : દૂધ, દહીં, છાશ, ઘી, પનીર, માખણ, શ્રીખંડ અને બાસુંદી જેવી દૂધની શુદ્ધ વાનગીઓ મળતી હશે.
૫. હોલસેલ ખરીદી પર ગ્રાહકને કેટલું વળતર મળે છે?
જવાબ : હોલસેલ ખરીદી કરનારને ૨% વળતર મળે છે.
૬. હોમ ડિલિવરી ક્યારે નિઃશુલ્ક મળશે?
જવાબ : શુભ પ્રસંગે એડવાન્સ બુકિંગ કરાવવા પર હોમ ડિલિવરી નિઃશુલ્ક મળશે.
૫. વિકલ્પમાંથી શબ્દનો અર્થ ધારો અને વાક્ય પાઠમાંથી શોધીને લખો:
(૧) સેર : ધાર
પાઠનું વાક્ય : નાનું છોકરું આંચળમાં હાથ નાખી ખેંચે ને દૂધની સેર કાઢે તોય કશું ન કરે.
(૨) લાયણી : વેચાણ
પાઠનું વાક્ય : એના દૂધની લાયણીના મહિને પચ્ચીસેક રૂપિયા આવતા.
(૩) પેટિયું : ગુજરાન
પાઠનું વાક્ય : નાનો ભાઈ અને નાની બહેન એટલાં જ ઘરમાં, એટલે અમારું પેટિયું નીકળતું.
૬. લીટી દોરેલ શબ્દસમૂહની જગ્યાએ એક શબ્દ મૂકી વાક્ય ફરીથી લખો:
૧. મને તાજું ફીણવાળું દૂધ (શેડકઢું) ખૂબ ભાવે છે.
➔ મને શેડકઢું ખૂબ ભાવે છે.
૨. મારા મિત્રને ઘેર જ્યારે જોઈએ ત્યારે દૂધ આપનારી ગાય (કામધેનુ) છે.
➔ મારા મિત્રને ઘેર કામધેનુ છે.
૩. રામજીભાઈ એમની ભેંસને દરરોજ માલિસ કરે છે (ખરેરો કરે છે).
➔ રામજીભાઈ એમની ભેંસને દરરોજ ખરેરો કરે છે.
૭. ઉદાહરણ અનુસાર બીજા શબ્દ પાઠમાંથી શોધીને લખો (વિરોધી શબ્દો):
• વેળા × કવેળા
• સફળ × નિષ્ફળ
• કદરૂપું × સુંદર
• સારું × નરસું
• ગરીબ × તવંગર
• પોતાનું × પારકું
૮. યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરીને ખાલી જગ્યા પૂરો:
(કેટલાયે, ગાઢું, બોડી, ગરીબડા, શ્રદ્ધાળુ, સારા-નરસા)
જવાબ :
બોડી ગાય ગરીબડા સ્વભાવની હતી. તેનું ગાઢું દૂધ અમે પીતાં. શ્રદ્ધાળુ લોકો સારા-નરસા પ્રસંગે બોડીનું છાણ લેવા આવતા. એકવાર બોડીને જાનવર કરડ્યું, બાએ કેટલાયે ઉપાયો કર્યા.
૯. અ, બ અને ક માંથી વાક્યના અંશ લઈ અર્થસભર વાક્ય બનાવો:
૧. બોડી ગાય કુટુંબની કામધેનુ હતી.
૨. બોડીનું છાણ સારા-નરસા પ્રસંગે લઈ જતાં.
૩. પીપળો આજે બોડી પીપળો કહેવાય છે.
૪. ખરી પરીક્ષા સમયે બોડી અમારો સહારો બની.
૫. આખું શરીર ફૂલી ગયું ને આખરે તે મરી ગઈ.
૧૦. ‘ગઈકાલે’ની જગ્યાએ ‘આવતી કાલે’ લખી ફકરો યોગ્ય ફેરફાર કરી ફરીથી લખો:
આવતી કાલે પપ્પા મને ફરવા લઈ જશે. પપ્પા મને આઈસક્રીમ ખવડાવશે. પપ્પાની પહેલાં હું આઈસક્રીમ ખાઈ જઈશ. મારા મોઢા પર આઈસક્રીમ-આઈસક્રીમ થઈ જશે. તેથી પપ્પા ખડખડાટ હસી પડશે.
૧૧. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. લેખકે બોડી ગાયને એમની કામધેનુ તરીકે શા માટે ઓળખાવી હશે?
જવાબ : બાપુજીના અવસાન પછી ખેતર વેચાઈ ગયું અને આર્થિક મુશ્કેલીના કપરા સમયમાં બોડી ગાયના દૂધના વેચાણથી જ આખા કુટુંબનું ગુજરાન ચાલતું હતું. તેણે બાને ક્યારેય કોઈની સામે હાથ લાંબો કરવા નહોતો દીધો, તેથી તેને કામધેનુ કહી છે.
૨. ઘરનાં બધાં ગાયની શી સંભાળ રાખતાં?
જવાબ : ઘરના સૌ બોડીને ખૂબ લાડ લડાવતા, દરરોજ તેનો ખરેરો (માલિસ) કરતા, ડોક પર વહાલથી હાથ ફેરવતા અને તેને નિયમિત લીલું ઘાસ તથા બાફેલા અનાજનો સારો ટોપલો ખવડાવતા.
૩. બોડી ગાયને સ્વચ્છતા ગમતી એવું તમે શા પરથી કહી શકો?
જવાબ : બોડી ગાય પોતાની પીઠ અને પગને જીભથી ચાટીને ચોખ્ખા રાખતી, તે ક્યારેય ગંદકીમાં બેસતી નહીં કે ગંદો ખોરાક ખાતી નહીં અને પોતાના વાછરડાંને પણ ચાટી-ચાટીને સાફ રાખતી.
૪. બોડી ગાય આખા ગામની લાડકી હશે એમ શાના પરથી કહી શકાય?
જવાબ : ગોવાળમાં જતી વખતે શ્રદ્ધાળુ લોકો તેને માથે હાથ મૂકી આશકા લેતા, સ્ત્રીઓ વારતહેવારે તેનું પૂજન કરતી, સંક્રાંતિના દિવસે લોકો તેને બાફેલી ઘૂઘરી ખવડાવતા અને પવિત્રતા ખાતર તેના છાણની માંગ રહેતી, પરથી કહી શકાય કે તે આખા ગામની લાડકી હતી.
૧૨. આપેલ મુદ્દાઓનો ઉપયોગ કરીને “મારું પ્રિય ઝાડ” વિશે લખો:
મારું પ્રિય ઝાડ : લીમડો
મારું સૌથી પ્રિય ઝાડ લીમડો છે. અમારા ઘરના આંગણામાં એક ઘટાદાર લીમડો આવેલો છે. ઉનાળાના બળબળતા તાપમાં લીમડાની શીતળ છાયા ખૂબ જ આહલાદક ઠંડક આપે છે. લીમડો ઔષધીય ગુણોનો ભંડાર છે. તેનું દાતણ કરવાથી દાંત મજબૂત બને છે. તેના પાંદડાનો રસ પીવાથી લોહી શુદ્ધ થાય છે અને તાવ મટે છે. લીમડા પર આવતી નાની લીંબોળીઓમાંથી ઉત્તમ તેલ અને કુદરતી ખાતર બને છે. પક્ષીઓ તેના પર માળા બાંધીને કલ્લોલ કરે છે. લીમડો વાતાવરણને શુદ્ધ રાખતો હોવાથી મને તે ખૂબ વહાલો છે.
૧૩. મોટેથી વાંચો. સમજો પછી ગુજરાતીમાં અર્થ કહો:
The cow is a domestic animal. It is found world-wide in various sizes, shapes and colours. The Cow is a gentle and friendly animal. The cow’s milk is a rich source of high quality.
ગુજરાતી અર્થ :
ગાય એક પાળતું પ્રાણી છે. તે સમગ્ર વિશ્વમાં વિવિધ કદ, આકાર અને રંગોમાં જોવા મળે છે. ગાય એક નમ્ર અને મળતાવડું (શાંત) પ્રાણી છે. ગાયનું દૂધ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પોષક તત્ત્વોનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે.
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• તમને કઈ પ્રવૃત્તિમાં ખૂબ મજા પડી? કેમ?
જવાબ : પ્રશ્ન ૪ માં ડેરી પાર્લરની જાહેરાત વાંચીને જવાબો શોધવામાં અને પ્રશ્ન ૧૦ માં ગઈકાલના સ્થાને આવતીકાલ લખી કાળ પરિવર્તન કરવામાં ખૂબ મજા પડી.
• કઈ કઈ પ્રવૃત્તિઓ તમને કઠિન લાગી? ક્રમ લખો.
જવાબ : પ્રશ્ન ૧૩ માં અંગ્રેજી ફકરાનો ગુજરાતી ભાવાનુવાદ કરવાની પ્રવૃત્તિ થોડી કઠિન લાગી હતી.
• કઈ કઈ પ્રવૃત્તિઓ કરવામાં તમે તમારા મિત્રને મદદ કરી હતી?
જવાબ : પ્રશ્ન ૯ માં વાક્યના ત્રણેય ભાગો (અ, બ, ક) યોગ્ય રીતે જોડીને અર્થપૂર્ણ વાક્ય બનાવવામાં મેં મિત્રને મદદ કરી હતી.
• કઈ કઈ પ્રવૃત્તિઓ કરવામાં વધુ સમય લાગ્યો હતો?
જવાબ : પ્રશ્ન ૧૨ માં મુદ્દાઓના આધારે 'મારું પ્રિય ઝાડ' વિશે વિગતવાર સ્વતંત્ર નિબંધલેખન કરવામાં થોડો વધુ સમય લાગ્યો હતો.
• સૂચના મુજબની કઈ પ્રવૃત્તિ કરવામાં તમારે વધુ પ્રયત્ન કરવો પડ્યો હતો?
જવાબ : પ્રશ્ન ૭ માં પાઠમાંથી વિરોધી અર્થ ધરાવતા શબ્દોની જોડ શોધવામાં વધુ પ્રયત્ન કરવો પડ્યો હતો.
• એકમમાં નવા શીખ્યા હોય તેવા કયા શબ્દો તમને યાદ છે? બોલો.
જવાબ : મને શેડકઢું, કામધેનુ, ઉબેલ, ખરેરો, બાફણું, લાયણી અને સોંઘારત જેવા સુંદર તળપદા શબ્દો યાદ રહી ગયા છે.
• પ્રવૃત્તિ 12માં તમે કયા ઝાડ વિશે લખ્યું હતું?
જવાબ : પ્રવૃત્તિ ૧૨ માં મેં ઔષધીય અને ઘટાદાર 'લીમડા' ના ઝાડ વિશે લખ્યું હતું.
• શબ્દ આધારિત કઈ કઈ પ્રવૃત્તિઓ હતી? તેના ક્રમ લખો.
જવાબ : પ્રશ્ન ૫ (શબ્દાર્થ અને વાક્ય), પ્રશ્ન ૬ (શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ), પ્રશ્ન ૭ (વિરોધી શબ્દો) અને પ્રશ્ન ૮ (ખાલી જગ્યા પૂરવી) શબ્દ આધારિત પ્રવૃત્તિઓ હતી.
إرسال تعليق