GSEB Std 8 Gujarati Chapter 5 Khoto Javab Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 ગુજરાતી (પ્રથમ ભાષા) વિષયના પાઠ 5 "ખોટો જવાબ" (ફાધર વાલેસ) ના સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૦ ના સચોટ જવાબો), ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 8 Gujarati Ch 5 Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને જીવનબોધ :
"ખોટો જવાબ" એ ફાધર વાલેસ દ્વારા રચિત એક સુંદર અને પ્રેરણાદાયી પ્રસંગકથા છે. આ પાઠમાં પરીક્ષાના એક સાદા દૃષ્ટાંત દ્વારા જીવનમાં આત્મવિશ્વાસનું કેટલું મોટું મહત્ત્વ છે તેની સચોટ વાત કરવામાં આવી છે.
- ઘટના : પરીક્ષામાં એક વિદ્યાર્થી ગણિતનો દાખલો સાચો ગણે છે અને જવાબ '૨૦' લાવે છે. પરંતુ બાજુમાં બેઠેલા મિત્રના કહેવાથી તે પોતાનો સાચો જવાબ છેકીને '૨૫' લખી નાખે છે, જે ખોટો સાબિત થાય છે.
- આત્મવિશ્વાસનો અભાવ : પોતાની મહેનત અને ગણતરી પર વિશ્વાસ ન રાખતા બીજાની નબળી સલાહ પર ભરોસો કરવો એ પોતાના વ્યક્તિત્વનો દ્રોહ અને સ્વયંનું અવમૂલ્યન (ઓછું મૂલ્ય આંકવું) છે.
- જીવનની જવાબદારી : લેખક જણાવે છે કે દાખલો ભલે ખોટો પડે પણ તે આપણો પોતાનો હોવો જોઈએ. જીવનમાં નિર્ણયો ઉછીના કે બીજાના ભરોસે ન લેવાય, પણ પોતાના દિલ અને બુદ્ધિથી જીવવા જોઈએ.
- મૂળ સંદેશ : આ માત્ર ગણિતના દાખલા કે ચોરીનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ આત્મવિશ્વાસ અને મક્કમ વ્યક્તિત્વના ઘડતરનો ગંભીર પ્રશ્ન છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Gujarati Chapter 5 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમે પરીક્ષા પહેલાં કેવી કેવી તૈયારી કરો છો?
જવાબ : હું પરીક્ષા પહેલાં સમયપત્રક બનાવીને બધા વિષયોનું પુનરાવર્તન કરું છું, અઘરા મુદાઓની નોટ્સ બનાવું છું અને શિક્ષકો તથા વડીલોની મદદથી શંકાઓનું નિરાકરણ લાવું છું.
(૨) પરીક્ષાખંડમાં પ્રશ્નપત્ર મળે ત્યારે તમને ગભરામણ થાય છે કે ઉત્સુકતા? કેમ?
જવાબ : શરૂઆતમાં થોડી ઉત્સુકતા અને રોમાંચ હોય છે, પરંતુ જો સારી તૈયારી કરી હોય તો ગભરામણ થવાને બદલે પ્રશ્નપત્ર હસી-ખુશીથી ઉકેલવાનો ઉત્સાહ રહે છે.
(૩) કોઈ પ્રશ્નનો જવાબ તમને ન આવડે તો તમે શું કરો છો?
જવાબ : હું ગભરાઈ જવાને બદલે પેપરમાં બીજા આવડતા પ્રશ્નો પહેલા લખી નાખું છું અને અંતે બાકી રહેલા પ્રશ્ન વિશે શાંતિપૂર્વક વિચારીને મારા જ્ઞાન મુજબ ઉત્તર લખવાનો પ્રયત્ન કરું છું.
(૪) પરીક્ષામાં પુછાયેલ પ્રશ્નોના જવાબ સાચો છે કે ખોટો એ કેવી રીતે નક્કી કરશો?
જવાબ : પ્રશ્નનો જવાબ લખ્યા પછી ફરીથી તેને ધ્યાનથી વાંચીને, ગણિતમાં ગણતરી ચકાસીને તથા પ્રશ્નની માંગ મુજબ ઉત્તર છે કે નહીં તેની ખાતરી કરીને નક્કી કરું છું.
(૫) પાઠ્યપુસ્તક સાથે રાખીને પરીક્ષા આપવાની હોય તો તમને ગમે? કેમ?
જવાબ : શરૂઆતમાં કદાચ સહેલું લાગે, પણ તેનાથી આપણી સ્મરણશક્તિ, વિચારશક્તિ અને મૌલિક અભિવ્યક્તિ વિકસતી નથી, તેથી વાસ્તવિક જ્ઞાન માટે પુસ્તક વગરની પરીક્ષા જ ઉત્તમ છે.
(૬) તમે કોઈપણ બાબત માટે નિર્ણય લેતાં પહેલાં કોઈનો અભિપ્રાય લો છો ? શા માટે?
જવાબ : હા, ખાસ કરીને મોટા નિર્ણયો લેતી વખતે માતાપિતા, શિક્ષકો કે વડીલોનો અભિપ્રાય લઉં છું કારણ કે તેમના અનુભવથી મને સાચું માર્ગદર્શન મળે છે.
(૭) તમારા લીધેલા નિર્ણય માટે બીજાનું સમર્થન મળે તો જ તમે નિર્ણયને યોગ્ય માનો છો? કેમ?
જવાબ : ના, જો મને મારા નિર્ણય પર પૂરો વિશ્વાસ હોય અને તે નૈતિક રીતે સાચો હોય તો બીજાનું સમર્થન ન મળે તો પણ હું તેને યોગ્ય માનીને આગળ વધું છું.
૨. ઉદાહરણ મુજબના “આત્મ” શબ્દથી વધુ શબ્દો શોધી તેનો અર્થ જણાવો:
ઉદાહરણ : આત્મનિર્ભર = સ્વાવલંબી
જવાબ :
• આત્મવિશ્વાસ : પોતાની જાત પરનો ભરોસો (આત્મશ્રદ્ધા)
• આત્મસન્માન : પોતાની જાત પ્રત્યેનું માન કે ગૌરવ
• આત્મઓળખ : પોતાના સ્વરૂપ કે ક્ષમતાને ઓળખવી
• આત્મકથા : પોતાની જીવનકથા જાતે લખવી
• આત્મરક્ષણ : પોતાની જાતનું રક્ષણ કરવું
૩. કૌંસમાં આપેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો:
(આત્મવિશ્વાસ, આત્મનિર્ભર, આત્મઓળખ, આત્મકલ્યાણ, આત્મરક્ષણ, આત્મનિર્ભરતા)
૧. દરેક વિદ્યાર્થીમાં પરીક્ષામાં પાસ થવા વિશે આત્મવિશ્વાસ હોવો જોઈએ.
૨. તપસ્વીઓ પોતાના આત્મકલ્યાણ માટે યજ્ઞ કરતા હતા.
૩. કન્યા શાળાના મેદાનમાં આત્મરક્ષણ માટેની તાલીમ ચાલતી હતી.
૪. પોતાનો પુત્ર પોતાની આત્મઓળખ ઊભી કરે એ કયા પિતાને ન ગમે?
૫. દેશની પ્રગતિનો આધાર નાગરિકોની અને દેશની આત્મનિર્ભરતા પર છે.
૪. આપેલા શબ્દોનો પ્રયોગ કરી નમૂના મુજબનાં વાક્યો બનાવો:
ઉદાહરણ : કાચું-પાકું ➔ ગણિત કાચું હતું પણ વ્યક્તિત્વ પાકું હતું.
જવાબ :
• ઊલટું - સીધું : મહેનત કર્યા વગર સફળતા મેળવવાની વાત સાવ ઊલટી છે, સાચો રસ્તો હંમેશાં સીધો હોય છે.
• મુખ્ય - ગૌણ : પરીક્ષામાં મુખ્ય પ્રશ્નોના ગુણ વધારે હોય છે જ્યારે ગૌણ પ્રશ્નોના ગુણ ઓછા હોય છે.
• સાચું - ખોટું : જીવનમાં સાચું અને ખોટું પારખવાની બુદ્ધિ હોવી ખૂબ જરૂરી છે.
• સવાલ - જવાબ : શિક્ષકે પૂછેલા સવાલનો વિદ્યાર્થીએ ત્વરિત સાચો જવાબ આપ્યો.
• ઉપર - નીચે : પુસ્તકના રેક પર ઉપરના ખાનામાં ચોપડીઓ છે અને નીચેના ખાનામાં નોટબુકો છે.
૫. યોગ્ય જોડકાં જોડો:
| અ | બ |
|---|---|
| પોતાના વિશેનું પ્રશંસાપૂર્ણ આશ્ચર્ય | આત્મકૌતુક |
| આત્માનો આદેશ | આત્માદેશ |
| પોતાની જીવનકથા | આત્મકથા |
| પોતાની જાતને કેન્દ્રમાં રાખનારું | આત્મકેન્દ્રી |
| પોતે કેન્દ્રમાં હોય તેવું | આત્મકેન્દ્રી |
૬. “ખરી વાત તો સાવ ઊલટી છે... હું પોતે હાથમાં લઈને પૂરું અને આખું જીવીશ.” સુધી વાંચો અને સાચી/ખોટી વાત લખો:
૧. ભલે જવાબ ખોટો હોય પણ હું મારો જવાબ જ રજૂ કરીશ. ➔ સાચી વાત
૨. હું બાજુવાળાને પૂછી પૂછીને જ લખીશ. ➔ ખોટી વાત
૩. મારા ગણેલા દાખલાનો જવાબ બીજાએ કહ્યો એ લખીશ. ➔ ખોટી વાત
૪. “લખાણ મારું અને સહી બીજાની”. એ રીતે જીવન ચાલે ? ➔ સાચી વાત
૫. મારો દાખલો શરૂ હું કરીશ પણ પૂરો બીજા પાસે કરાવીશ. ➔ ખોટી વાત
૭. આપેલા વાક્યના અર્થ માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
૧. દાખલાનો જવાબ જોઈ વિદ્યાર્થીને વિસ્મય થયું.
જવાબ : [ ✓ ] દાખલાનો જવાબ જોઈ વિદ્યાર્થીને આશ્ચર્ય થયું.
૨. હોશિયાર વિદ્યાર્થીનો દાખલો જોઈ તેણે જવાબની ખાતરી કરી.
જવાબ : [ ✓ ] સાચા જવાબ માટે તેણે બાજુના વિદ્યાર્થીમાં જોઈ પોતાનો જવાબ સુધાર્યો.
૩. મારા દાખલાને માટે ઊછીનો જવાબ ન જોઈએ.
જવાબ : [ ✓ ] મારા દાખલાના જવાબ માટે હું બીજામાંથી નક્કી નહીં કરું.
૮. આપેલી વિગતને આધારે પ્રશ્નોની રચના કરો (સ્વામી રામતીર્થનો પ્રસંગ):
(૧) લાહોરનો વિદ્યાર્થી કૉલેજની વાર્ષિક પરીક્ષામાં ક્યારે બેઠો હતો?
(૨) ગણિતની પરીક્ષાના પ્રશ્નપત્ર ઉપર શું લખેલું હતું?
(૩) વિદ્યાર્થીએ તેરેતેર પ્રશ્નોના જવાબ લખવા બદલ ઉત્તરપત્ર ઉપર શું લખ્યું હતું?
(૪) પરીક્ષકે પરિણામ વખતે તેજસ્વી વિદ્યાર્થીને કેટલા ગુણ આપ્યા હતા?
(૫) મોટો થઈને આ તેજસ્વી વિદ્યાર્થી કયા નામે પ્રખ્યાત બન્યો?
૯. તમે આપેલી વિવિધ પરીક્ષાઓ વિશેના તમારા અનુભવો લખો અને વર્ગ સમક્ષ રજૂ કરો.
૧૦. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. પોતાનો જવાબ સાચો છે કે ખોટો એ જાણવા માટે છોકરાએ શું કર્યું?
જવાબ : પોતાનો જવાબ સાચો છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવા માટે છોકરાએ દાખલો ફરીથી ગણી જોયો, જેમાં તેનો જવાબ ૨૦ જ આવતો હતો.
૨. છોકરાના મનમાં ખોટા જવાબ વિશે શી ગડમથલ ચાલતી હતી?
જવાબ : તેણે પોતાની ગણતરી મુજબ ૨૦ જવાબ લાવ્યો હતો, પણ મિત્રએ ૨૫ કહ્યું ત્યારે તે દ્વિધામાં મુકાયો કે પોતાની ગણતરી સાચી કે મિત્રનું કહેવું સાચું.
૩. છોકરાને કઈ બાબતનો પસ્તાવો છે? શા માટે?
જવાબ : છોકરાને સાચો જવાબ મેળવ્યો હોવા છતાં મનની નબળાઈથી અને ભાઈબંધના કહેવાથી સાચો જવાબ છેકીને ખોટો લખી નાખ્યો તેનો ભારે પસ્તાવો હતો.
૪. છોકરામાં આત્મવિશ્વાસનો અભાવ હતો, એવું શા ઉપરથી કહી શકાય?
જવાબ : તેણે પોતાની જાત પર ભરોસો રાખવાને બદલે બાજુના મિત્રના સહેજ નિર્દેશથી પોતાની સાચી મહેનત પર શંકા કરી જવાબ બદલી નાખ્યો, પરથી કહી શકાય કે તેનામાં આત્મવિશ્વાસનો અભાવ હતો.
૫. “ગણિત પાકું હતું પણ વ્યક્તિત્વ કાચું હતું” – એકમને આધારે આ વિધાન સમજાવો.
જવાબ : આનો અર્થ એ થાય કે છોકરો ગણિતના દાખલા ગણવામાં હોશિયાર હતો (ગણિત પાકું હતું), પરંતુ જીવનમાં પોતાના નિર્ણયો જાતે લેવાની મક્કમતા, સ્વતંત્રતા અને આત્મવિશ્વાસ તેનામાં નહોતા (વ્યક્તિત્વ કાચું હતું).
૬. લેખક પોતાના જીવન માટે કઈ કઈ બાબતો પાકી કરવા વિશે નિર્ધાર કરે છે?
જવાબ : લેખક પોતાના જીવનમાં આત્મવિશ્વાસ, સ્વતંત્રતા, મૌલિકતા અને મક્કમતા જેવા ગુણો કેળવીને પોતાના જીવનની જવાબદારી જાતે હાથમાં લઈને પૂરું અને આખું જીવવાનો નિર્ધાર કરે છે.
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• સ્વાધ્યાયમાં શબ્દને લગતી કઈ કઈ પ્રવૃત્તિઓ હતી?
જવાબ : સ્વાધ્યાયમાં ‘આત્મ’ પ્રત્યયવાળા શબ્દો શોધવા, ખાલી જગ્યા પૂરવી, વાક્યોમાં શબ્દપ્રયોગ કરવા અને યોગ્ય જોડકાં જોડવાની પ્રવૃત્તિઓ હતી.
• પ્રશ્નરચના વિશે કયો પ્રશ્ન હતો ? તેમાં તમે કેટલા પ્રશ્નો બનાવ્યા હતા?
જવાબ : પ્રશ્ન ૮ માં સ્વામી રામતીર્થના લાહોરના વિદ્યાર્થીવાળા પ્રસંગ પરથી પ્રશ્નો બનાવવાની પ્રવૃત્તિ હતી, જેમાં મેં પાંચ પ્રશ્નો બનાવ્યા હતા.
• તમને જવાબ લખવા ગમે કે પ્રશ્ન બનાવવા ગમે?
જવાબ : મને પ્રશ્નોના સચોટ જવાબો લખવા સાથે જાતે નવા પ્રશ્નો બનાવવાની પ્રવૃત્તિ પણ ખૂબ ગમી.
• કયા પ્રશ્નમાં તમારા અનુભવ લખવાના હતા? તેનો ક્રમ લખો.
જવાબ : પ્રશ્ન ૯ માં અમારી આપેલી વિવિધ પરીક્ષાઓ વિશેના અમારા પોતાના અનુભવો લખવાના હતા.
• કઈ પ્રવૃત્તિ કરવામાં વધુ સમય લાગ્યો હતો?
જવાબ : પ્રશ્ન ૮ માં ફકરાના આધારે સચોટ પ્રશ્નોની રચના કરવામાં થોડો વધુ સમય લાગ્યો હતો.
• સૂચના મુજબની કઈ પ્રવૃત્તિ કરવામાં તમારે વધુ પ્રયત્ન કરવો પડ્યો હતો?
જવાબ : “આત્મ” શબ્દ પરથી નવા શબ્દો શોધી તેના અર્થ તારવવામાં મારે પુસ્તકોની મદદ લઈ વધુ પ્રયત્ન કરવો પડ્યો હતો.
Post a Comment