GSEB Std 8 Science Chapter 6 Pranioma Prajanan Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 વિજ્ઞાન વિષયના પ્રકરણ 6 "પ્રાણીઓમાં પ્રજનન" (Reproduction in Animals) ના સંપૂર્ણ અગત્યના મુદ્દાઓ (IMP Notes), લિંગી અને અલિંગી પ્રજનન, અંતઃફલન અને બાહ્યફલન, ભ્રૂણનો વિકાસ, કાયાંતરણ, સ્વાધ્યાયના તમામ પ્રશ્નો-જવાબો (Swadhyay Solution) તેમજ વિસ્તૃત પ્રવૃત્તિઓ અને પ્રોજેક્ટ્સનું સરળ ગુજરાતી ભાષામાં સોલ્યુશન આપેલ છે.
✦ અગત્યના મુદ્દાઓ (Std 8 Science Ch 6 IMP Notes) ✦
- પ્રજનનનું મહત્ત્વ (Importance of Reproduction) : પ્રત્યેક સજીવ માટે જાતિઓનું સાતત્ય પેઢી દર પેઢી જાળવી રાખવા માટે પ્રજનન આવશ્યક જૈવિક પ્રક્રિયા છે. જો સજીવો પ્રજનન ન કરે તો તેમની જાતિ લુપ્ત થઈ જાય.
- પ્રજનનના પ્રકારો (Modes of Reproduction) : પ્રાણીઓમાં પ્રજનનના મુખ્ય બે પ્રકાર છે :
1. લિંગી પ્રજનન (Sexual Reproduction)
2. અલિંગી પ્રજનન (Asexual Reproduction) - લિંગી પ્રજનન (Sexual Reproduction) : એવા પ્રકારનું પ્રજનન કે જેમાં નરજન્યુ (શુક્રકોષ) અને માદાજન્યુ (અંડકોષ) નું જોડાણ થઈને યુગ્મનજ (Zygote) બને છે અને તેમાંથી નવો સજીવ વિકાસ પામે છે, તેને લિંગી પ્રજનન કહે છે. દા.ત., મનુષ્ય, ગાય, કૂતરા, મરઘી, દેડકો વગેરે.
- નર પ્રજનન અંગો (Male Reproductive Organs) : તેમાં એક જોડ શુક્રપિંડ (Testis), બે શુક્રવાહિનીઓ (Sperm ducts) અને એક શિશ્ન (Penis) આવેલા હોય છે. શુક્રપિંડ લાખોની સંખ્યામાં નરજનનકોષો ઉત્પન્ન કરે છે જેને શુક્રકોષો (Sperms) કહે છે. પ્રત્યેક શુક્રકોષ સૂક્ષ્મ અને એકકોષી રચના છે, જેમાં શીર્ષ (Head), મધ્ય ભાગ (Middle piece) અને પૂંછડી (Tail) હોય છે. પૂંછડી શુક્રકોષને હલનચલન કરવામાં મદદ કરે છે.
- માદા પ્રજનન અંગો (Female Reproductive Organs) : તેમાં એક જોડ અંડપિંડ (Ovaries), અંડવાહિનીઓ (Fallopian tubes) અને ગર્ભાશય (Uterus) આવેલા હોય છે. અંડપિંડ માદાજન્યુ ઉત્પન્ન કરે છે જેને અંડકોષ (Ova / Egg) કહે છે. મનુષ્ય સ્ત્રીમાં દર મહિને બેમાંથી એક અંડપિંડમાંથી એક વિકસિત અંડકોષ અંડવાહિનીમાં મુક્ત થાય છે. ગર્ભાશયમાં શિશુનો ગર્ભ વિકાસ પામે છે. (શાહમૃગનું ઈંડું સૌથી મોટો કોષ છે).
- ફલન (Fertilisation) : શુક્રકોષ અને અંડકોષના જોડાણની પ્રક્રિયાને ફલન કહે છે. ફલન દરમિયાન બંને કોષકેન્દ્રો જોડાઈને એક યુગ્મક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે, જેથી ફલિત અંડકોષ એટલે કે યુગ્મનજ (Zygote) નું નિર્માણ થાય છે. આ યુગ્મનજ જ નવા સજીવની શરૂઆત છે. બાળકને માતા અને પિતા બંને તરફથી આનુવંશિક લક્ષણો મળે છે.
- અંતઃફલન (Internal Fertilisation) : જે ફલન માદાના શરીરની અંદર થાય છે તેને અંતઃફલન કહેવાય છે. દા.ત., મનુષ્ય, ગાય, ભેંસ, કૂતરા અને મરઘી.
- ટેસ્ટટ્યુબ બેબી અને IVF (In Vitro Fertilisation) : સ્ત્રીઓમાં જ્યારે અંડવાહિની બંધ હોય ત્યારે કુદરતી ફલન થઈ શકતું નથી. આવા કિસ્સામાં ડોક્ટર અંડકોષ અને શુક્રકોષને બહાર શરીરની બહાર કાચની નળી/ટેસ્ટટ્યુબમાં ફલિત કરે છે જેને IVF (શરીરની બહાર ફલન) કહે છે. ફલન થયા બાદ યુગ્મનજને એક અઠવાડિયા પછી માતાના ગર્ભાશયમાં સ્થાપિત કરાય છે, જ્યાં બાળકનો સામાન્ય વિકાસ થાય છે. આ રીતે જન્મેલા બાળકને ટેસ્ટટ્યુબ બેબી કહે છે.
- બાહ્યફલન (External Fertilisation) : જે ફલનક્રિયા માદા પ્રાણીના શરીરની બહાર (સામાન્ય રીતે પાણીમાં) થાય છે, તેને બાહ્યફલન કહે છે. દા.ત., દેડકા, માછલી, સ્ટારફિશ વગેરે જલીય પ્રાણીઓ. દેડકામાં માદા એકસાથે સેંકડો જેલીયુક્ત ઈંડાં પાણીમાં મૂકે છે અને નર તેના પર શુક્રકોષો મુક્ત કરે છે.
- ભ્રૂણનો વિકાસ (Development of Embryo) : યુગ્મનજ વારંવાર કોષ વિભાજન પામીને કોષોનો ગોળો બનાવે છે. ત્યારબાદ કોષો પેશીઓ અને અંગોમાં ફેરવાય છે, જેને ભ્રૂણ (Embryo) કહે છે. ભ્રૂણ આગળ વૃદ્ધિ પામવા ગર્ભાશયની દીવાલ પર સ્થાપિત થાય છે. ભ્રૂણની એ અવસ્થા કે જેમાં બધા જ શારીરિક અંગો (હાથ, પગ, માથું, આંખ, કાન) ઓળખી શકાય તેને ગર્ભ (Foetus) કહે છે.
- અપત્યપ્રસવી અને અંડપ્રસવી પ્રાણીઓ :
• અપત્યપ્રસવી પ્રાણીઓ (Viviparous Animals) : જે પ્રાણીઓ સીધા બચ્ચાંને જન્મ આપે છે તેને અપત્યપ્રસવી કહે છે. દા.ત., મનુષ્ય, ગાય, કૂતરા, બિલાડી.
• અંડપ્રસવી પ્રાણીઓ (Oviparous Animals) : જે પ્રાણીઓ ઈંડાં મૂકે છે અને ઈંડાંમાંથી બચ્ચું બહાર આવે છે તેને અંડપ્રસવી કહે છે. દા.ત., મરઘી, ગરોળી, પતંગિયા, દેડકો, પક્ષીઓ. - કાયાંતરણ (Metamorphosis) : કેટલાક પ્રાણીઓના નવજાત બચ્ચાં પુખ્ત પ્રાણીથી સાવ અલગ દેખાય છે. કેટલાક વિશિષ્ટ પરિવર્તનો દ્વારા ડિંભ (લારવા / ટેડપોલ) નું પુખ્ત સજીવમાં રૂપાંતરણ પામવાની ક્રિયાને કાયાંતરણ કહે છે. દા.ત., રેશમના કીડાનું જીવનચક્ર (ઈંડું → ઈયળ/કેટરપિલર → પ્યુપા → પતંગિયું) અને દેડકાનું જીવનચક્ર (ઈંડાં → ટેડપોલ → પુખ્ત દેડકો).
- અલિંગી પ્રજનન (Asexual Reproduction) : એવા પ્રકારનું પ્રજનન કે જેમાં ફક્ત એક જ પિતૃ ભાગ લે છે અને ફલન વગર સંતતિ પેદા થાય છે, તેને અલિંગી પ્રજનન કહે છે. પ્રાણીઓમાં મુખ્ય બે રીતો છે :
1. કલિકાસર્જન (Budding) : હાઈડ્રા જેવા સજીવના શરીર પરથી એક કે તેથી વધુ ઉપસેલા ભાગો (કલિકા - Bud) વિકાસ પામીને છૂટા પડે છે અને નવો સજીવ બને છે. (યીસ્ટમાં પણ કલિકાસર્જન જોવા મળે છે).
2. દ્વિભાજન (Binary Fission) : અમીબા જેવા એકકોષી સજીવમાં પ્રથમ કોષકેન્દ્રનું બે ભાગમાં વિભાજન થાય છે અને ત્યારબાદ કોષરસ વિભાજિત થઈ બે સંતતિ અમીબા બને છે. તેને દ્વિભાજન કહે છે. - ક્લોનિંગ (Cloning) - ડૉલી ઘેટું : ક્લોનિંગ એ કોઈ સજીવ કે કોષની આબેહૂબ કૃત્રિમ નકલ તૈયાર કરવાની પદ્ધતિ છે. સ્કોટલેન્ડના રોઝલિન ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં ઇયાન વિલ્મટ અને તેમની ટીમે 5 જુલાઈ, 1996ના રોજ સર્વપ્રથમ 'ડૉલી' નામના ઘેટાનું સફળ ક્લોનિંગ કર્યું હતું.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Science Chapter 6 Swadhyay Solution) ✦
1. સજીવોમાં પ્રજનનનું મહત્ત્વ સમજાવો.
જવાબ : સજીવોમાં પ્રજનનનું વિશેષ મહત્ત્વ નીચે મુજબ છે :
(1) પ્રજનન દ્વારા સજીવો પોતાના જેવો જ નવો સજીવ ઉત્પન્ન કરી પૃથ્વી પર પોતાની જાતિનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખે છે.
(2) તે પેઢી દર પેઢી જીવન અને જાતિઓનું સાતત્ય જાળવી રાખવા માટે અનિવાર્ય છે.
(3) જો સજીવો પ્રજનન ન કરે તો એક સમય પછી તેમની જાતિ પૃથ્વી પરથી હંમેશાં માટે લુપ્ત થઈ જાય.
2. મનુષ્યમાં ફલનની પ્રક્રિયાનું વર્ણન કરો.
જવાબ :
(1) મૈથુન ક્રિયા દરમિયાન પુરુષના શુક્રપિંડમાંથી મુક્ત થયેલા લાખો શુક્રકોષો સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં પ્રવેશે છે.
(2) શુક્રકોષો પોતાની પૂંછડીની મદદથી તરતા તરતા અંડવાહિની સુધી પહોંચે છે.
(3) સ્ત્રીના અંડપિંડમાંથી મુક્ત થયેલા અંડકોષ સાથે જ્યારે શુક્રકોષો સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તેમાંથી એક શુક્રકોષ અંડકોષમાં પ્રવેશે છે.
(4) શુક્રકોષનું કોષકેન્દ્ર અને અંડકોષનું કોષકેન્દ્ર જોડાઈને એક યુગ્મક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને ફલન કહે છે.
(5) ફલનના પરિણામે એકકોષી રચના યુગ્મનજ (ફલિતાંડ) બને છે, જે આગળ જતાં નવા શિશુમાં વિકાસ પામે છે. આ ફલન માદા શરીરમાં થતું હોવાથી તેને અંતઃફલન કહે છે.
3. યોગ્ય જવાબની પસંદગી કરો :
(a) અંતઃફલન ............... થાય છે.
(i) માદાના શરીરમાં
(ii) માદાના શરીરની બહાર
(iii) નરના શરીરમાં
(iv) નરના શરીરની બહાર
જવાબ : (i) માદાના શરીરમાં
(b) એક ટેડપોલ જે પ્રક્રિયા દ્વારા પુખ્તમાં વિકસિત થાય છે તે પ્રક્રિયા ............... છે.
(i) ફલન
(ii) કાયાંતરણ
(iii) સ્થાપન
(iv) કલિકાસર્જન
જવાબ : (ii) કાયાંતરણ
(c) એક યુગ્મનજમાં જોવા મળતા કોષકેન્દ્રની સંખ્યા ............... હોય છે.
(i) એક પણ નહિ
(ii) એક
(iii) બે
(iv) ચાર
જવાબ : (ii) એક (શુક્રકોષ અને અંડકોષના કોષકેન્દ્રો જોડાઈને એક જ યુગ્મિક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે)
4. નીચેના સાચા વાક્યો માટે (T) અને ખોટા વાક્યો માટે (F) દર્શાવો :
(a) અંડપ્રસવી પ્રાણીઓ બચ્ચાંને જન્મ આપે છે. - F
(b) પ્રત્યેક શુક્રકોષ એકકોષીય રચના છે. - T
(c) દેડકામાં બાહ્યફલન થાય છે. - T
(d) જે કોષમાંથી નવા મનુષ્યનો વિકાસ થાય છે, તેને જન્યુ કહેવાય છે. - F (તેને યુગ્મનજ કહેવાય)
(e) ફલન બાદ મૂકવામાં આવતું ઈંડું એકકોષીય રચના છે. - T
(f) અમીબા કલિકાસર્જન દ્વારા પ્રજનન કરે છે. - F (દ્વિભાજન દ્વારા કરે છે)
(g) અલિંગી પ્રજનનમાં પણ ફલન આવશ્યક હોય છે. - F
(h) દ્વિભાજન અલિંગી પ્રજનનની પદ્ધતિ છે. - T
(i) ફલનના પરિણામ સ્વરૂપે યુગ્મનજ બને છે. - T
(j) ભ્રૂણ એક જ કોષનો બનેલ હોય છે. - F (ભ્રૂણ બહુકોષી હોય છે)
5. ફલિતાંડ (યુગ્મનજ) અને ગર્ભ વચ્ચેના બે તફાવત જણાવો.
| ફલિતાંડ (યુગ્મનજ - Zygote) | ગર્ભ (Foetus) |
|---|---|
| 1. તે એકકોષી રચના છે, જે શુક્રકોષ અને અંડકોષના જોડાણથી બને છે. | 1. તે બહુકોષી રચના છે, જે ભ્રૂણના સતત કોષવિભાજન અને વિકાસથી બને છે. |
| 2. તેમાં શરીરના કોઈ પણ અંગો (હાથ, પગ, આંખ) વિકસિત થયેલા હોતા નથી. | 2. તેમાં શરીરના તમામ બાહ્ય અંગો (હાથ, પગ, આંખ, કાન) સ્પષ્ટ ઓળખી શકાય તેવા વિકસિત હોય છે. |
6. અલિંગી પ્રજનનની વ્યાખ્યા આપો. પ્રાણીઓમાં અલિંગી પ્રજનનની બે પદ્ધતિઓ વર્ણવો.
વ્યાખ્યા : એવા પ્રકારનું પ્રજનન કે જેમાં જન્યુઓના જોડાણ વગર ફક્ત એક જ પિતૃમાંથી નવી સંતતિનું નિર્માણ થાય છે, તેને અલિંગી પ્રજનન કહે છે.
પ્રાણીઓમાં અલિંગી પ્રજનનની બે પદ્ધતિઓ :
(1) કલિકાસર્જન (Budding) :
હાઈડ્રા જેવા સજીવના શરીરમાં એક કે વધુ ઉપસેલી સંરચનાઓ ઉદ્ભવે છે જેને કલિકા કહે છે. આ કલિકા વૃદ્ધિ પામીને બાળ હાઈડ્રા બને છે અને અંતે પિતૃ શરીરથી છૂટી પડી સ્વતંત્ર સજીવ તરીકે જીવે છે. કલિકામાંથી નવો સજીવ બનતો હોવાથી તેને કલિકાસર્જન કહે છે.
(2) દ્વિભાજન (Binary Fission) :
અમીબા જેવા એકકોષી સજીવમાં પ્રજનનની શરૂઆત કોષકેન્દ્રના બે ભાગમાં વિભાજન થવાથી થાય છે. ત્યારબાદ કોષરસ પણ બે ભાગમાં વિભાજિત થાય છે અને દરેક ભાગમાં એક કોષકેન્દ્ર જાય છે. આમ, એક પિતૃ અમીબામાંથી બે બાળ અમીબા બને છે. એકમાંથી બે સંતતિ બનતી હોવાથી તેને દ્વિભાજન કહે છે.
7. માદાના કયા પ્રજનન અંગમાં ભ્રૂણનું સ્થાપન થાય છે?
જવાબ : માદાના ગર્ભાશય (Uterus) ની દીવાલમાં ભ્રૂણનું સ્થાપન થાય છે.
8. કાયાંતરણ એટલે શું? ઉદાહરણ આપો.
જવાબ :
કાયાંતરણ (Metamorphosis) : કેટલાક વિશિષ્ટ શારીરિક પરિવર્તનો દ્વારા ડિંભ (લારવા / ટેડપોલ) નું પુખ્ત સજીવમાં રૂપાંતરણ પામવાની કુદરતી ક્રિયાને કાયાંતરણ કહે છે.
ઉદાહરણ :
• દેડકો : દેડકાના ઈંડામાંથી નીકળતો ટેડપોલ પૂંછડી ધરાવે છે અને માછલી જેવો દેખાય છે, જે કાયાંતરણ પામીને કૂદી અને તરી શકે તેવા પુખ્ત દેડકામાં ફેરવાય છે.
• રેશમનો કીડો : ઈંડામાંથી કેટરપિલર (ઈયળ) બને છે, તેમાંથી પ્યુપા અને છેલ્લે સુંદર રેશમનું પતંગિયું બને છે.
9. અંતઃફલન અને બાહ્યફલનનો તફાવત જણાવો.
| અંતઃફલન (Internal Fertilisation) | બાહ્યફલન (External Fertilisation) |
|---|---|
| 1. નરજન્યુ અને માદાજન્યુનું જોડાણ માદાના શરીરની અંદર થાય છે. | 1. નરજન્યુ અને માદાજન્યુનું જોડાણ માદાના શરીરની બહાર (પાણીમાં) થાય છે. |
| 2. સામાન્ય રીતે ઉત્પન્ન થતા અંડકોષોની સંખ્યા ઓછી હોય છે. | 2. ફલનની શક્યતા વધારવા માટે ખૂબ મોટી સંખ્યામાં અંડકોષો અને શુક્રકોષો મુક્ત કરાય છે. |
| 3. ઈંડા કે ભ્રૂણ શરીરની અંદર સુરક્ષિત હોય છે. | 3. ઈંડા અને ભ્રૂણ પાણીના પ્રવાહ કે અન્ય શિકારી પ્રાણીઓ સામે અસુરક્ષિત રહે છે. |
| 4. ઉદાહરણ : મનુષ્ય, ગાય, કૂતરા, મરઘી વગેરે. | 4. ઉદાહરણ : દેડકા, માછલી, તારામાછલી (સ્ટારફિશ) વગેરે. |
10. નીચે આપેલ ચાવીઓની મદદથી અંગ્રેજી શબ્દ વડે કોયડો પૂર્ણ કરો :
આડી ચાવી :
1. એ પદ્ધતિ કે જેમાં જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે. ➔ FERTILIZATION
6. મરઘીમાં ફલનનો પ્રકાર ➔ INTERNAL
7. હાઈડ્રાના શરીર પર ઉપસેલી રચનાઓ માટે વપરાતો શબ્દ ➔ BUDS
8. અંડકોષો અહીં ઉત્પન્ન થાય છે. ➔ OVARY
ઊભી ચાવી :
2. નરનાં આ પ્રજનનઅંગમાં શુક્રકોષો ઉત્પન્ન થાય છે. ➔ TESTIS
3. ઈનવિટ્રો ફર્ટિલાઈઝેશનનું ટૂંકું નામ ➔ IVF
4. આ પ્રાણીઓ ઈંડાં મૂકે છે. ➔ OVIPAROUS
5. અમીબામાં જોવા મળતા વિભાજનનો પ્રકાર ➔ BINARY
✦ વિસ્તૃત અભ્યાસ માટેની પ્રવૃત્તિઓ અને પ્રૉજેક્ટ (Activities & Projects) ✦
1. એક મરઘાં ઉછેર કેન્દ્ર (પોલ્ટ્રી ફાર્મ) ની મુલાકાત લઈ પ્રશ્નોના જવાબ મેળવો :
જવાબ :
(a) લેયર્સ અને બ્રોઈલર્સ : માત્ર ઈંડાં મેળવવા માટે પાળવામાં આવતી મરઘીઓને 'લેયર્સ' (Layers) કહે છે, જ્યારે માંસ મેળવવા માટે ખાસ ઉછેરાતી મરઘીઓને 'બ્રોઈલર્સ' (Broilers) કહે છે.
(b) અફલિત ઈંડાં : હા, મરઘી નર (મરઘા) ના સંપર્ક વગર પણ અફલિત ઈંડાં મૂકી શકે છે.
(c) ફલિત અને અફલિત ઈંડાંની ઓળખ : ઈંડા સામે તેજસ્વી પ્રકાશ (ટોર્ચ) રાખીને જોતાં (Candling પદ્ધતિ) જો અંદર નાનું લાલ ટપકું કે રક્તવાહિનીઓ દેખાય તો તે ફલિત છે, જો માત્ર પીળી જરદી સ્પષ્ટ દેખાય તો તે અફલિત છે.
(d) દુકાનોમાં વેચાતા ઈંડાં : સામાન્ય બજારમાં મળતાં મોટાભાગના પોલ્ટ્રી ફાર્મના ઈંડાં અફલિત હોય છે.
(e) ફલિત ઈંડાં ખાઈ શકાય ? : હા, ખોરાક તરીકે ફલિત અને અફલિત બંને પ્રકારના ઈંડાં ખાઈ શકાય છે.
(f) પોષક ક્ષમતા : પોષક દ્રવ્યો (પ્રોટીન, ચરબી) ની દ્રષ્ટિએ બંનેમાં કોઈ ખાસ મોટો તફાવત હોતો નથી.
2. જીવંત હાઈડ્રાનો અભ્યાસ કરી કલિકાસર્જનનું નિરીક્ષણ કરો.
જવાબ : તળાવ કે ખાબોચિયામાંથી જલીય વનસ્પતિ સાથે લાવેલા પાણીમાં રહેલા હાઈડ્રાને કાચની બરણી અને વોચગ્લાસમાં લઈ બિલોરી કાચ કે સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર વડે જોતાં, હાઈડ્રાના નળાકાર શરીરની બાજુમાંથી એક નાની ગાંઠ જેવો ઉપસેલો ભાગ (કલિકા) જોવા મળે છે. થોડા દિવસોમાં આ ઉપસેલા ભાગ પર નાના સ્પર્શકો ફૂટે છે અને તે બાળ હાઈડ્રા બની પિતૃ શરીરથી અલગ થાય છે, જે કલિકાસર્જન પદ્ધતિ દર્શાવે છે.
3. મરઘીના સેવાયેલા ઈંડાંમાં ભ્રૂણનો વિકાસ નિહાળવો.
જવાબ : પોલ્ટ્રી ફાર્મમાંથી 36 થી 48 કલાક સેવાયેલું ઈંડું લાવી તેને કાળજીપૂર્વક તોડી વૉચગ્લાસમાં લેતાં જરદી (Yolk) ની સપાટી પર સફેદ તકતી જેવી રચના દેખાય છે, જે વૃદ્ધિ પામતો ભ્રૂણ છે. જો તેમાં સૂક્ષ્મ રક્તવાહિનીઓ અને લાલ બિંદુ દેખાય તો તે વિકસિત થતું હૃદય અને રુધિરવાહિનીઓ છે, જે દર્શાવે છે કે ઈંડાની અંદર બચ્ચાંનો વિકાસ થઈ રહ્યો છે.
4. ડૉક્ટર સાથે ચર્ચા કરીને જોડિયા બાળકો (Twins) કેવી રીતે જન્મે છે તે જાણો.
જવાબ :
• આઈડેન્ટિકલ ટ્વિન્સ (એકસમાન જોડિયા) : જ્યારે એક જ અંડકોષનું એક જ શુક્રકોષ દ્વારા ફલન થાય અને શરૂઆતના વિભાજન દરમિયાન ફલિતાંડ બે અલગ-અલગ કોષસમૂહમાં વહેંચાઈને બે ભ્રૂણ તરીકે સ્વતંત્ર વિકસે, ત્યારે સરખા દેખાતા બાળકો જન્મે છે. જનીનો સમાન હોવાથી તે હંમેશાં એક જ જાતિના (બંને છોકરા અથવા બંને છોકરી) હોય છે.
• નોન-આઈડેન્ટિકલ ટ્વિન્સ (અસમાન જોડિયા) : જ્યારે સ્ત્રીના અંડપિંડમાંથી એક સાથે બે અંડકોષો મુક્ત થાય અને બંને અલગ-અલગ શુક્રકોષો વડે ફલિત થાય, ત્યારે બે ભિન્ન બાળકો જન્મે છે. તેઓનો દેખાવ સામાન્ય ભાઈ-બહેન જેવો અલગ હોય છે અને તેઓ છોકરો-છોકરી અથવા બંને સમાન જાતિના પણ હોઈ શકે છે.
Post a Comment