GSEB Std 6 Gujarati Chapter 16 Sherie Aave Saad Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 6 ગુજરાતી વિષયના પાઠ 16 "શેરીએ આવે સાદ" (કવિ રાજેન્દ્ર શાહ) ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૯ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), પદ્ય-ગદ્ય રૂપાંતરણ, પર્યટન નિબંધ તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 6 Gujarati Ch 16 Summary) ✦
કાવ્ય પરિચય અને પ્રકૃતિનો સાદ :
"શેરીએ આવે સાદ" એ જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર વિજેતા કવિ રાજેન્દ્ર શાહ રચિત એક અત્યંત રમણીય અને બાળસહજ ઉલ્લાસથી છલકાતું પ્રકૃતિકાવ્ય છે. આ ગીતમાં વસંત ઋતુના આગમન સાથે પ્રકૃતિમાં થતા ફેરફારો અને મુક્ત મને રમવા માટે આતુર બાળકોના મનોભાવોનું સુંદર વર્ણન થયું છે.
- કોયલનો ટહુકો અને આંબાવાડીનું આમંત્રણ : કુંજમાં બોલતી કોયલનો મધુર ટહુકો શેરી સુધી સંભળાય છે, જે બાળકોને ગયા વર્ષની આંબાવાડીની મજા યાદ અપાવે છે. બાળકો એકબીજાને આંબાવાડીએ જવા સાદ પાડે છે.
- આંબાનું મનોહર રૂપ : આંબા પર પાંદડાં પણ ન દેખાય તેટલો મોર લહેરાઈ રહ્યો છે. ક્યાંક નાની કાચી કેરીઓ (મરવા) બેસી ગઈ છે તો ક્યાંક નવા અંકુર ફૂટ્યા છે. બાળકો આંબાની ડોલતી ડાળીઓ પર હિંચકા ખાઈને કિલકિલાટ કરવા ઉત્સુક છે.
- મોકળાશનો આનંદ : બાળકોને ઘરનું સાંકડું આંગણું નાનું લાગે છે અને વનરાજીની ખુલ્લી મોકળાશ ગમે છે, જ્યાં કોઈની રોકટોક કે કનડગત વગર આખો દિવસ રમી શકાય. જે ડરપોક હોય તે ભલે પાછળ રહે, પણ સાહસિક મિત્રો તો આંબાવાડીએ રમવા ઊપડી જ પડે છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન : ભાગ ૧ (પ્રશ્ન ૧ થી ૬) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) કોયલ જેવો અવાજ કાઢી બતાવો.
જવાબ : "કૂહૂ... કૂહૂ... કૂહૂ..." (વિદ્યાર્થીઓએ વર્ગખંડમાં કોયલના મધુર ટહુકાનો અભિનય કરવો.)
(૨) તમારા ઘર કે શેરીમાં ક્યાં ક્યાં પક્ષીઓનો અવાજ સંભળાય છે ?
જવાબ : અમારા ઘર કે શેરીમાં ચકલી, કાગડો, કબૂતર, કોયલ, કાબર અને પોપટ જેવાં પક્ષીઓનો કલરવ સંભળાય છે.
(૩) તમે જોયેલાં આંબા કે આંબાવાડિયાં વિશે કહો.
જવાબ : મેં અમારા ગામના પાદરે આવેલું ઘટાદાર આંબાવાડિયું જોયું છે. ઉનાળામાં ત્યાં વૃક્ષો પર લટકતી લીલીછમ કેરીઓ અને ઠંડો મનોહર છાંયડો મનને મોહી લે છે.
(૪) બીજાં કયાં કયાં છોડ/ઝાડને મૉર આવે છે ?
જવાબ : આંબા ઉપરાંત લીમડો, સરગવો, રાયણ અને મહુડા જેવાં વૃક્ષોને પણ મૉર આવે છે.
(૫) તમે ઘર કે શેરીમાં કઈ કઈ રમત રમો છો ?
જવાબ : અમે શેરીમાં સંતાકૂકડી, પકડદાવ, ક્રિકેટ, લંગડી અને ગિલ્લીદંડા જેવી રમતો રમીએ છીએ.
(૬) તમને ઘરમાં રમત રમવી ગમે કે બહાર ? કેમ ?
જવાબ : મને બહાર ખુલ્લા મેદાનમાં રમત રમવી વધુ ગમે છે; કારણ કે ત્યાં દોડવાની મોકળાશ મળે છે, તાજી હવા મળે છે અને મિત્રો સાથે કિલકિલાટ કરવાની મજા આવે છે.
(૭) રમતી વખતે કોઈ રોકટોક કરે તો તમને ગમે ? કેમ ?
જવાબ : ના, રમતી વખતે કોઈ રોકટોક કરે તો રમવાની મજા અને ઉત્સાહ મરી જાય છે, તેથી ગમતું નથી.
(૮) રમતી વખતે તમને કોઈએ રોકટોક કરી હોય તેના વિશે કહો.
જવાબ : એકવાર શેરીમાં ક્રિકેટ રમતી વખતે દડો પડોશીના કાચની બારી પર વાગતાં તેમણે અમને શેરીમાં રમવાની ના પાડીને રોકટોક કરી હતી.
૨. કવિતામાં ન આવતા હોય તેવા શબ્દ કે શબ્દજૂથ પર છેકો મારો :
કવિતામાં ન આવતા શબ્દો પર છેકો :
શેરી, સાદ, દોડો, પોર, યાદ, સાંભળે, ઝૂલતો મૉર, ફળ, મરવા, અંકોર, ફૂલ, ઝૂલતી ડાળ (કાવ્યમાં 'ડોલતી ડાળે' છે), નાદ, મોટું આંગણું (કાવ્યમાં 'નાનું આંગણું' છે), સાંકળું વન (કાવ્યમાં 'મોટું વન' છે), રંજાડ, સાંજ, સાથી, બાદ
કવિતામાં ન આવતા શબ્દો : દોડો, સાંભળે, ફળ, ફૂલ, ઝૂલતી ડાળ, મોટું આંગણું, સાંકળું વન, સાંજ, સાથી.
૩. કવિતાના આધારે નજીકનો અર્થ ધારો :
• પોર : છેલ્લું વર્ષ / આવતું વર્ષ / ગત વર્ષ [ ✓ ]
• ઝૂલવું : લટકવું [ ✓ ] / લહેરાવું / ફરકવું
• ઘૂમવું : ફરવું / રમવું [ ✓ ] / રખડવું
• નાદ : બૂમ / અવાજ [ ✓ ] / ત્રાડ
• ભેરુ : ભેગું / મિત્ર [ ✓ ] / બીકણ
૪. પદ્યમાંથી ગદ્યમાં અને ગદ્યમાંથી પદ્યમાં રૂપાંતર કરો :
| પદ્ય | ગદ્ય |
|---|---|
| હાલ્યને આંબાવાડીએ, હજી પોરની તાજી યાદ. | ચાલને આંબાવાડીએ, હજુ પણ ગયા વર્ષની યાદ તાજી છે. |
| કોઈને મોટા મરવા અને કોઈને છે અંકોર | કોઈ આંબા પર નાની કાચી કેરીઓ થઈ છે તો કોઈ પર નવા અંકુર ફૂટ્યા છે. |
| ઘરનું નાનું આંગણું, ગમે મોકળું મોટું વન | ઘરનું આંગણું નાનું લાગે છે અને રમવા માટે મોટું ખુલ્લું જંગલ ગમે છે. |
| હાલિયે ભેરુ, કાયર જે કોઈ હોય તે રહે બાદ. | ચાલો મિત્રો, જે ડરપોક હશે તે બાકાત રહેશે. |
૫. ઘાટા અક્ષરના શબ્દ માટે કાવ્યમાં વપરાયેલ શબ્દ લખો :
૨. એટલો મૉર ઝૂલી રહ્યો છે કે પાંદડુંય જોઈ શકાતું નથી. ➔ પેખીએ
૩. જંગલ ની ખુલ્લી જગ્યામાં આખો દિવસ રમવાની મજા પડે. ➔ વન
૪. આખો દિવસ રમવા મળશે. ➔ દન
૫. બીકણ મિત્ર રમવા આવશે નહિ. ➔ કાયર
૬. જે મિત્રને ડર લાગતો હોય તે બાકાત રહેશે. ➔ બાદ
૬. સાચું કે ખોટું લખી, ખોટું વાક્ય સુધારો :
૧. કોયલનો અવાજ છેક ઘર સુધી સંભળાઈ રહ્યો છે. ➔ ખોટું
• સુધારેલું વાક્ય : કોયલનો અવાજ કુંજમાંથી શેરી સુધી સંભળાઈ રહ્યો છે.
૨. મૉરથી પાંદડાં ઢંકાઈ ગયાં છે. ➔ સાચું
૩. આખા આંબા પર નાની કાચી કેરીઓ બેસી ગઈ છે. ➔ ખોટું
• સુધારેલું વાક્ય : કોઈ આંબા પર મોટા મરવા છે અને કોઈ પર અંકોર ફૂટ્યા છે.
૪. મોટો અવાજ કરી ડાળીઓ પર ફરવું છે. ➔ સાચું
૫. રમવા માટે ઘરનું આંગણું ગમે છે. ➔ ખોટું
• સુધારેલું વાક્ય : રમવા માટે ઘરના નાના આંગણા કરતાં મોટું મોકળું વન ગમે છે.
૬. મોકળાશવાળી જગ્યાએ આખો દિવસ રમવાની મજા પડે. ➔ સાચું
✦ કવિતા પરિશીલન પ્રશ્નોત્તરી (પ્રશ્ન ૭) ✦
૧. આ કવિતામાં કઈ ઋતુની વાત કરવામાં આવી છે ?
જવાબ : આ કવિતામાં કાળઝાળ તાપ અને લૂ વરસાવતી ઉનાળાની ઋતુની વાત કરવામાં આવી છે.
૨. કવિતા અનુસાર ધરતી અને આકાશની સ્થિતિ કેવી હશે ?
જવાબ : આકાશ કાળઝાળ ગરમીથી તપી રહ્યું છે અને ધરતી ધોમ ધખીને ગરમીની ગાર લીંપેલી હોય તેવી અગનઝાળ બની ગઈ છે.
૩. નીચેના શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ કાવ્યમાંથી લખો :
• ઉનાળાના ગરમ પવનનો ઝપાટો ➔ લૂ
૪. ગાડામાં બેસીને બાળકોને શાની મજા આવતી હતી ?
જવાબ : ગાડામાં બેસીને ઘૂઘરાના રણકાર અને બળદનાં શિંગડાં ડોલતાં જોઈને સૌ સાથે મળીને ગીતો ગાવાની મજા આવતી હતી.
૫. 'વાયરા વનવગડામાં વાતા'તા' એટલે ?
જવાબ : (ક) પવન જંગલમાં ફૂંકાતો હતો.
✦ પ્રશ્નોત્તરી અને પર્યટન અનુભવ (પ્રશ્ન ૮ થી ૯) ✦
૮. પ્રશ્નોના જવાબ લખો :
૧. કવિ શેરી છોડી ક્યાં જવા કહે છે ?
જવાબ : કવિ શેરી છોડીને કુંજમાં મોકળાશ માણવા આંબાવાડિયામાં જવા કહે છે.
૨. આંબાવાડીએ મિત્રોને શા માટે બોલાવવામાં આવ્યા હશે ?
જવાબ : મિત્રો સાથે મળીને ડોલતી ડાળીઓ પર હિંચકા ખાવા, કિલકિલાટ કરી ઘેરો અવાજ ગજવવા અને કોઈની રોકટોક વગર આખો દિવસ મુક્ત મને રમવા માટે બોલાવવામાં આવ્યા હશે.
૩. કાવ્યમાં આંબાવાડિયાનું કેવું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે ?
જવાબ : આંબાવાડિયામાં આંબા પર પાંદડુંય ન દેખાય તેવો મૉર ઝૂલી રહ્યો છે, ક્યાંક મોટી કાચી કેરીઓ (મરવા) બેઠી છે અને ક્યાંક અંકુરો ફૂટ્યા છે તેમજ ઘટાદાર કુંજમાં કોયલ મધુર ટહૂકા કરી રહી છે.
૪. આંબાવાડિયામાં જઈને સૌ મિત્રો શું કરશે ?
જવાબ : સૌ મિત્રો આંબાવાડિયામાં જઈને ડોલતી ડાળીઓ પર ઘૂમશે, ઘેરો નાદ ગજવશે અને કોઈની રોકટોક વગર આખો દિવસ રમશે.
૫. બાળકને ઘરનું આંગણું શા માટે નાનું લાગતું હશે ?
જવાબ : કારણ કે ઘરના આંગણામાં દોડવા-કૂદવાની પૂરતી જગ્યા હોતી નથી અને વડીલોની રોકટોક રહે છે, જ્યારે વનમાં મુક્તપણે દોડવાની વિશાળ મોકળાશ મળે છે તેથી ઘરનું આંગણું નાનું લાગે છે.
૬. આંબાવાડીએ ઘૂમવાની મજા કોને નહીં મળે ? શા માટે ?
જવાબ : જે બાળક કાયર (ડરપોક) હશે તેને આંબાવાડીએ ઘૂમવાની મજા નહીં મળે; કારણ કે તે ઝાડ પર ચડતાં કે સાહસ કરતાં ડરશે અને ઘરે જ બેસી રહેશે.
૯. પર્યટનનો અનુભવ (આઠ-દસ વાક્યો) :
ગયા દિવાળી વેકેશનમાં હું મારા પરિવાર સાથે ગુજરાતના એકમાત્ર ગિરિમથક સાપુતારાના પર્યટને ગયો હતો. વાંકાચૂંકા ઘાટ રસ્તાઓ પરથી પસાર થતી વખતે લીલાછમ પર્વતો અને ખીણોનું દૃશ્ય નયનરમ્ય લાગતું હતું. અમે ત્યાં સાપુતારા સરોવરમાં બોટિંગ કરવાની અને રોપ-વેમાં બેસવાની અદ્ભુત મજા માણી. સનરાઇઝ પોઇન્ટ અને સનસેટ પોઇન્ટ પરથી સૂર્યના સોનેરી કિરણોનું સૌંદર્ય મનમોહક હતું. સ્ટેપ ગાર્ડનમાં વિવિધ રંગબેરંગી ફૂલો જોઈને અમે ખૂબ ફોટા પાડ્યા. ઠંડી આબોહવા અને પ્રકૃતિના ખોળે વિતાવેલો આ પ્રવાસ મારા જીવનની ક્યારેય ન ભુલાય તેવી સ્મૃતિ બની રહ્યો.
إرسال تعليق