GSEB Std 7 Gujarati Chapter 12 Sarhadni Safare Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 7 ગુજરાતી વિષયના પાઠ 12 "સરહદની સફરે" (પ્રવાસનિબંધ - ડૉ. પૂર્ણિમા ભાડેસિયા) ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૧ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), બોલી અને ભાષા વ્યાકરણ, ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 7 Gujarati Ch 12 Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને તવાંગ યાત્રા :
"સરહદની સફરે" એ ડૉ. પૂર્ણિમા ભાડેસિયા દ્વારા લિખિત અરુણાચલ પ્રદેશની રોમાંચક તવાંગ યાત્રાનું રસપ્રદ પ્રવાસવર્ણન છે. આ એકમમાં પૂર્વોત્તર ભારતની પ્રાકૃતિક સુંદરતા, રાષ્ટ્રપ્રેમ, વિવિધ રાજ્યોમાંથી આવેલા પ્રવાસીઓની આત્મીયતા અને સરહદી સૈનિકોની બહાદુરીનું અદભુત આલેખન થયું છે.
- ગુજરાતીઓની આત્મીયતા : તવાંગયાત્રામાં ગુજરાતના ખૂણેખૂણેથી (સુરત, પાટણ, ભાવનગર, કચ્છ, વડોદરા, સુરેન્દ્રનગર) આવેલા પ્રવાસીઓ સરવણજીની આગેવાનીમાં ભેગા થાય છે અને વતનથી દૂર પરપ્રાંતમાં ગુજરાતી ભાષા તથા વાનગીઓની આપલે દ્વારા અદ્ભુત આત્મીયતા અનુભવે છે.
- ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક સ્થળો : યાત્રા દરમિયાન ગુવાહાટી (કામાખ્યાદેવી મંદિર), તેજપુર (અગિનિગઢ), બોમડીલા, જસવંતગઢ (જશવંતસિંહનું સ્મૃતિમંદિર) અને બુમલા બોર્ડરનાં દર્શન થાય છે. ૧૯૬૨ના ચીન યુદ્ધમાં શહીદ થયેલા સૈનિકોની વીરગાથાઓ યાત્રાળુઓમાં દેશભક્તિ જગાડે છે.
- યાત્રાનો મુખ્ય હેતુ : આ રાષ્ટ્રીય યાત્રાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દૂર-દૂર સરહદે રહેતા દેશવાસીઓ સાથે આત્મીયતા કેળવવાનો અને અરુણાચલ પ્રદેશની સાંસ્કૃતિક તથા પ્રાકૃતિક વિભૂતિઓથી પરિચિત થવાનો છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 7 Gujarati Chapter 12 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) યાત્રા અને પ્રવાસમાં શો ફરક હોય છે ?
જવાબ : પ્રવાસ મુખ્યત્વે મનોરંજન, ફરવા કે હરવાફરવા માટેનો હોય છે, જ્યારે યાત્રામાં ધાર્મિક, શ્રદ્ધા કે રાષ્ટ્રીય ભાવના તેમજ તીર્થસ્થળો કે સરહદી ધામોના દર્શનનો વિશેષ હેતુ રહેલો હોય છે.
(૨) કેટલીક યાત્રાઓ ખૂબ જાણીતી છે, તેનાં નામ આપો.
જવાબ : અમરનાથ યાત્રા, ચારધામ યાત્રા (બદ્રીનાથ, દ્વારકા, જગન્નાથ પુરી, રામેશ્વરમ), કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા અને તવાંગ યાત્રા.
(૩) તમે ગુજરાતી ઉપરાંત બીજી કઈ કઈ ભાષાઓનાં નામ સાંભળ્યાં છે ?
જવાબ : હિન્દી, અંગ્રેજી, મરાઠી, બંગાળી, પંજાબી, તમિલ, તેલુગુ અને સંસ્કૃત.
(૪) તમારા વિસ્તારમાં કઈ બોલી બોલાય છે ? તમે કઈ કઈ બોલીઓ વિશે જાણો છો ?
જવાબ : અમારા વિસ્તારમાં સોરઠી અને કાઠિયાવાડી બોલી બોલાય છે. આ ઉપરાંત હું સુરતી, ચરોતરી, કચ્છી અને પટ્ટણી બોલીઓ વિશે જાણું છું.
(૫) તમારે કોઈ અન્ય ભાષા બોલતી વ્યક્તિ સાથે વ્યવહાર કરવાનો થાય ત્યારે શું કરશો ?
જવાબ : હું તેમની સાથે સામાન્ય હિન્દી કે અંગ્રેજી ભાષાનો ઉપયોગ કરીશ અથવા હાવભાવ અને મિનિંગ ટ્રાન્સલેટરની મદદથી વાતચીત કરીશ.
(૬) અમિતાબહેન તેમની સાથે નાસ્તામાં શું લાવ્યાં હશે ?
જવાબ : અમિતાબહેન નાસ્તામાં વડોદરાના પ્રખ્યાત લીલા ચેવડા, ભાખરવડી કે અન્ય ફરસાણ લાવ્યાં હશે.
૨. નજીકનો અર્થ ધરાવતું વાક્ય વિકલ્પમાંથી શોધીને લખો:
૧. સરવણજીની કોઠાસૂઝ જેવી તેવી નથી.
➔ (બ) સરવણજીની હૈયાઉકલત ઘણી જ સારી છે. [ ✓ ]
૨. સરવણજી જરા મોડા પડ્યા છે.
➔ (બ) સરવણજીને પહોંચવામાં ઘણું જ મોડું થયું છે. [ ✓ ]
૩. સરવણજીના જીવમાં જીવ આવ્યો, એટલે.
➔ (બ) સરવણજીની ચિંતા દૂર થઈ ગઈ. [ ✓ ]
૪. ગુજરાતના પચીસેક જણ એકઠા થઈ ગયા.
➔ (બ) ગુજરાતના અંદાજે પચીસ જણ ભેગા થઈ ગયા. [ ✓ ]
૫. પણ જમવામાં કંઈ ઠા પડ્યો નથી.
➔ (બ) જમવામાં કંઈ મજા આવી નથી. [ ✓ ]
૩. બોલીના શબ્દોનો માન્ય ભાષામાં અર્થ મેળવીને લખો:
• (પટ્ટણી) દંન ➔ દાંત / દિવસ
• (સુરતી) ટમે ➔ તમે
• (સોરઠી) હંધાય ➔ બધા જ / આ બધા
૪. ઉદાહરણ જેવા બીજા શબ્દો લખો અને વાક્યપ્રયોગ કરો:
ઉદાહરણ : યાત્રા – યાત્રાળુ
૧. શ્રદ્ધા ➔ શ્રદ્ધાળુ
➔ વાક્ય : અંબાજી મંદિરે દર્શને જતા શ્રદ્ધાળુઓની ભીડ જામી હતી.
૨. માયા ➔ માયાળુ
➔ વાક્ય : અમારા ગામના ડોક્ટર ખૂબ જ માયાળુ સ્વભાવના છે.
૫. શબ્દો જેવા જ બીજા શબ્દો મેળવીને વાક્યપ્રયોગ કરો:
• અર્થ ➔ આર્થિક (વાક્ય : દેશની આર્થિક સ્થિતિ દિનપ્રતિદિન મજબૂત થઈ રહી છે.)
• શરીર ➔ શારીરિક (વાક્ય : નિયમિત કસરત કરવાથી શારીરિક સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે.)
• પ્રકૃતિ ➔ પ્રાકૃતિક (વાક્ય : ઉત્તરાખંડમાં અદ્ભુત પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય જોવા મળે છે.)
• સમાજ ➔ સામાજિક (વાક્ય : પ્રત્યેક નાગરિકે સામાજિક જવાબદારી નિભાવવી જોઈએ.)
૬. તળપદા શબ્દોને માન્ય ગુજરાતીમાં લખો:
• ટાણું ➔ સમય / વખત
• જગન ➔ યજ્ઞ
• બઈડો ➔ બૈરી / પત્ની
• ઘઈડું ➔ ઘરડું / વૃદ્ધ
• ઓસાણ ➔ યાદશક્તિ / સ્મરણ
• પ્રથમી ➔ પૃથ્વી / ધરતી
• વરતવું ➔ વર્તવું / આચરણ કરવું
૭. 'યાત્રા' શબ્દ આવતો હોય તેવા શબ્દોની યાદી અને વાક્યપ્રયોગ:
૧. તીર્થયાત્રા : દાદા-દાદી ચારધામની તીર્થયાત્રા પર ગયાં છે.
૨. શોભાયાત્રા : તહેવાર નિમિત્તે શહેરમાં ભવ્ય શોભાયાત્રા નીકળી હતી.
૩. ધર્મયાત્રા : સંતોની પવિત્ર ધર્મયાત્રા ગામમાં પધારી છે.
૮. રેખાંકિત શબ્દનો ઉપયોગ કરી બીજું વાક્ય બનાવો:
૧. કાલની આ જાત્રા વિશે તો કંઈક વાત કરો! ➔ દર વર્ષે અષાઢી બીજે જગન્નાથની જાત્રા નીકળે છે.
૨. ઈ.સ. ૧૯૬૨માં ચીને ભારત પર આક્રમણ કરેલું... ➔ ઇતિહાસમાં અનેક રાજાઓએ બીજા દેશો પર આક્રમણ કર્યા હતા.
૩. ચીનના યુદ્ધ વખતે જશવંતસિંહ નામના એક સૈનિકે... ➔ મહાભારતનું યુદ્ધ હસ્તિનાપુર માટે ખેલાયું હતું.
૪. છેલ્લે શુભરાત્રી કહેતાં પોતપોતાનાં નિવાસસ્થાન તરફ ચાલ્યાં. ➔ અમારું નવું નિવાસસ્થાન ગાંધીનગર ખાતે આવેલું છે.
૫. ત્યાં આયોજકો દ્વારા હોટલમાં ઉતારા અપાય છે. ➔ યાત્રાળુઓ માટે ધર્મશાળામાં ઉતારાની વ્યવસ્થા થઈ હતી.
૯. ગુજરાતની કોઈ એક વાનગી વિશે પાંચ વાક્યો:
૧. સુરતી ઘારી એ ગુજરાતની સૌથી લોકપ્રિય અને સ્વાદિષ્ટ મીઠાઈ છે.
૨. ખાસ કરીને ધનતેરસ કે ચાંદી પડવાના તહેવાર પર સુરતમાં ઘારી અચૂક ખવાય છે.
૩. ઘારી અંદર માવો, ડ્રાયફ્રૂટ્સ અને ખાંડની ચાસણી ભરીને ઉપર શુદ્ધ ઘી લગાડીને બનાવવામાં આવે છે.
૪. તે ખાવામાં ખૂબ જ પોચી અને મુખમાં ઓગળી જાય તેવી મીઠી હોય છે.
૫. વિદેશોમાં પણ સુરતી ઘારીની ખૂબ માંગ રહે છે.
૧૦. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. “જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત” પંક્તિનો અર્થ જણાવો અને તેના કવિનું નામ કહો.
જવાબ : આ પંક્તિનો અર્થ એ છે કે ગુજરાતીઓ દુનિયાના ગમે તે ખૂણે કે વસવાટ કરતા હોય, પણ તેમની સંસ્કૃતિ, ભાષા અને ગુજરાત પ્રત્યેનો પ્રેમ હંમેશાં જીવંત રહે છે. આ પંક્તિના કવિ કવિ બોટાદકર છે.
૨. ગુવાહાટી શહેર વિશે બે ત્રણ વાક્ય લખો.
જવાબ : ગુવાહાટી એ અસમનું અત્યંત પુરાતન અને જોવાલાયક મહત્ત્વનું શહેર છે. ત્યાં બ્રહ્મપુત્રા નદીના કિનારે વિશ્વવિખ્યાત કામાખ્યાદેવીનું પવિત્ર શક્તિપીઠ મંદિર આવેલું છે.
૩. જશવંતગઢની વાતને અનોખી કેમ કહી હશે ?
જવાબ : કારણ કે ૧૯૬૨ના ચીન સામેના યુદ્ધમાં વીર જશવંતસિંહે એકલા હાથે સતત ૭૨ કલાક સુધી ચીની સેનાને રોકી રાખી અદભુત પરાક્રમ દાખવ્યું હતું, જેની યાદમાં ત્યાં સ્મૃતિમંદિર બનાવવામાં આવ્યું છે.
૪. આ યાત્રામાં દૂર દૂરથી શ્રદ્ધાળુઓ કેમ આવતા હશે ?
જવાબ : કારણ કે તવાંગ યાત્રામાં કામાખ્યાદેવી શક્તિપીઠ, બૌદ્ધ મઠો, દલાઈ લામાના પદચિહ્નો, ગુરુ નાનકદેવનું તપસ્યાસ્થળ અને શહીદ સ્મારકોનાં દર્શનનો લાભ મળે છે.
૫. તવાંગયાત્રા રાષ્ટ્રીય, ધાર્મિક અને પ્રાકૃતિક એમ ત્રણ દૃષ્ટિએ મહત્ત્વ ધરાવે છે એવું શા પરથી કહી શકાય ?
જવાબ : કારણ કે તેમાં સરહદી સૈનિકોની શહીદી અને રાષ્ટ્રપ્રેમ (રાષ્ટ્રીય), શક્તિપીઠો તથા બૌદ્ધ મઠોનાં દર્શન (ધાર્મિક) તેમજ ઝાંગ વોટરફોલ અને હિમચ્છાદિત પર્વતોનું સૌંદર્ય (પ્રાકૃતિક) ત્રણેયનો સંગમ થાય છે.
૬. ગુજરાત સિવાયના અન્ય રાજ્યના નૃત્ય વિશે ત્રણ વાક્ય લખો.
જવાબ : પંજાબનું 'ભાંગડા' નૃત્ય અત્યંત ઉત્સાહ અને ઉમંગથી ડ્રમના તાલે કરાય છે; કેરળનું 'કથકલી' શાસ્ત્રીય નૃત્ય અદ્ભુત મુખમુદ્રા માટે જાણીતું છે; જ્યારે અસમનું 'બિહુ' નૃત્ય ફસલ ઋતુના સ્વાગતમાં પ્રખ્યાત છે.
✦ વ્યાકરણ : ભાષા અને બોલી ✦
ભાષા અને બોલી વચ્ચેનો તફાવત :
ગુજરાતની માતૃભાષા ગુજરાતી છે. લખવામાં કે જાહેરમાં બોલવામાં આપણે શિષ્ટ અને લખાતી ગુજરાતી એટલે કે માન્ય ગુજરાતી વાપરીએ છીએ. પરંતુ ઘરે કે અંગત વર્તુળમાં આપણે આપણા વિસ્તારની ઢબે બોલીએ છીએ, તેને બોલી કહેવાય છે.
ગુજરાતમાં વિવિધ વિસ્તારોમાં પ્રાદેશિક બોલીઓ બોલાય છે, જેવી કે: કાઠિયાવાડી બોલી, સુરતી બોલી, ચરોતરી બોલી, સોરઠી બોલી, કચ્છી બોલી અને પટ્ટણી બોલી.
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• તમે આ એકમ દ્વારા તવાંગયાત્રા વિશે શું જાણ્યું ? કહો.
જવાબ : આ એકમ દ્વારા મેં અરુણાચલ પ્રદેશની તવાંગ યાત્રા, ગુવાહાટી, બુમલા બોર્ડર, જશવંતગઢ અને સૈનિકોની શહીદગાથાઓ વિશે નવી માહિતી જાણી.
• તમે કરેલ પર્યટન-પ્રવાસની કઈ કઈ વાતો તમને યાદ આવી ?
જવાબ : પ્રવાસ દરમિયાન મિત્રો સાથે કરેલી મસ્તી, નવી જગ્યાઓ જોવાનો રોમાંચ અને સાથે ખાધેલી નાસ્તાની વાનગીઓ યાદ આવી ગઈ.
• એકમમાં એવા ક્યા શબ્દો હતા જે તમે પહેલી વખત સાંભળ્યા હોય ?
જવાબ : મેં 'પંજીકરણ', 'ગોમ્પા', 'સ્થાવર-જંગમ' અને 'બુમલા' જેવા શબ્દો પ્રથમવાર સાંભળ્યા.
Post a Comment