GSEB Std 7 Gujarati Chapter 15 Dadajino Patra Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 7 ગુજરાતી વિષયના પાઠ 15 "દાદાજીનો પત્ર" ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૫ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), પત્રલેખન અને ઈ-મેઇલ પ્રવૃત્તિ, સર્વનામના પ્રકારો, ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 7 Gujarati Ch 15 Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને પારિવારિક માર્ગદર્શન :
"દાદાજીનો પત્ર" એ એક સ્નેહાળ દાદાજી (પ્રીતમભાઈ ધોળકિયા) દ્વારા વડોદરા અભ્યાસ કરતા પોતાના પૌત્ર વિવેકને લખાયેલો અત્યંત પ્રેરક અને લાગણીસભર પત્ર છે. આ પત્ર માત્ર સંદેશાવ્યવહારનું માધ્યમ નથી, પરંતુ જીવનઘડતર, અભ્યાસમાં સકારાત્મક વલણ અને શારીરિક સ્વાસ્થ્યનું ઉત્તમ માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે.
- પ્રવાસ અને પર્યટનનું મહત્ત્વ : દાદાજી પૌત્રને શાળાના પ્રવાસમાં જવાની ખુશીથી મંજૂરી આપતાં જણાવે છે કે પ્રવાસથી માણસ ઉદાર દિલનો બને છે, ભૂગોળ અને ઇતિહાસનો જીવંત પરિચય મળે છે તેમજ જીવનના સાચા અનુભવો પ્રાપ્ત થાય છે.
- અભ્યાસમાં આત્મવિશ્વાસ : ગણિત વિષયના યુનિટ ટેસ્ટમાં ઓછા ગુણ આવવાથી નિરાશ થયેલા પૌત્રને તેઓ મહાન વૈજ્ઞાનિક આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈનનું ઉદાહરણ આપીને હિંમત આપે છે કે ગણિત એક શાસ્ત્ર છે, સતત મહાવરો કરવાથી તેમાં ચોક્કસ સફળતા મળે છે.
- સ્વાસ્થ્ય અને વ્યાયામ : સ્વામી વિવેકાનંદની સુવર્ણ સૂક્તિ "તંદુરસ્ત શરીરમાં જ તંદુરસ્ત મન વસે છે" યાદ કરાવીને દાદાજી અભ્યાસની સાથે સાથે નિયમિત વ્યાયામ અને રમતગમત પર ધ્યાન આપવાની સલાહ આપે છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 7 Gujarati Chapter 15 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમે ક્યારેય પત્ર લખ્યો છે ? કોને ?
જવાબ : હા, મેં દિવાળી વેકેશનમાં મારા ગામડે રહેતા દાદા-દાદીને તેમના ખબરઅંતર પૂછવા માટે પત્ર લખ્યો હતો.
(૨) તમે તમારા ગામ કે શહેરની પોસ્ટ ઑફિસે ગયા છો ? ક્યારે ? તમે ત્યાં શું શું જોયું ?
જવાબ : હા, હું પિતાજી સાથે સ્પીડ પોસ્ટ કરવા પોસ્ટ ઑફિસ ગયો હતો. ત્યાં ટપાલ પેટી (લેટર બોક્સ), સ્ટેમ્પ કાઉન્ટર, મની ઓર્ડર વિભાગ, પાર્સલ વજન કરવાનું મશીન અને બચત ખાતાનું કાઉન્ટર જોયાં હતાં.
(૩) તમારે વિશ્વની કોઈ વિશિષ્ટ વ્યક્તિને પત્ર લખવાનો હોય તો તમે કોને પત્ર લખો ? શા માટે ?
જવાબ : હું આપણા દેશના વડાપ્રધાનશ્રીને પત્ર લખીશ, જેમાં દેશના શિક્ષણમાં ટેક્નોલૉજી અને રમતગમતના વિકાસ માટે મારા વિચારો રજૂ કરીશ.
(૪) પત્ર અને મોબાઇલ ફોન બંને પ્રત્યાયન માટે વપરાય છે, બંનેની એક એક વિશેષતા અને એક એક મર્યાદા કહો.
જવાબ :
• પત્ર : વિશેષતા એ છે કે તેમાં સંવેદના અને લખવાનું કૌશલ્ય લાંબા સમય સુધી સચવાય છે; મર્યાદા એ છે કે તે પહોંચવામાં સમય લાગે છે.
• મોબાઇલ : વિશેષતા એ છે કે પળવારમાં વાતચીત થઈ જાય છે; મર્યાદા એ છે કે તેના અતિ ઉપયોગથી સમય બગડે છે અને આંખો પર તાણ આવે છે.
(૫) તમારા શહેર કે ગામનો પિનકોડ કયો છે ? તેનું શું મહત્ત્વ હશે ?
જવાબ : અમારા શહેરનો પિનકોડ ૩૬૨૦૦૧ (362001) છે. પિનકોડ (Postal Index Number) થી ટપાલ વહેંચણીમાં ચોક્કસ વિસ્તાર ઝડપથી નક્કી થાય છે અને ટપાલ સમયસર પહોંચે છે.
(૬) તમને ગમતું ન કરવાની અને ન ગમતું કરવાની શિખામણ મળે ત્યારે તમે વડીલોને શું કહો છો ?
જવાબ : હું શાંતિપૂર્વક વડીલોની વાત સાંભળું છું, તેમની શિખામણ પાછળનો હેતુ સમજવાનો પ્રયત્ન કરું છું અને જો કોઈ મૂંઝવણ હોય તો નમ્રતાપૂર્વક મારી વાત સમજાવું છું.
૨. પાઠને આધારે સાચું છે કે ખોટું તે જણાવો :
૧. નિયમિત લખવાથી લેખનનું કૌશલ્ય વિકસે છે. ➔ સાચું
૨. પ્રીતમભાઈએ એમના છોકરાના છોકરાને પત્ર લખ્યો. ➔ સાચું (વિવેક એમનો પૌત્ર હતો)
૩. પ્રીતમભાઈએ વિવેકને ત્રણ-ચાર પુસ્તકો વાંચવાની સલાહ આપી. ➔ ખોટું (તેમણે 'હિમાલયનો પ્રવાસ' અને 'દક્ષિણાયન' એમ બે પુસ્તકો વાંચવા કહ્યા હતા)
૪. આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈન વૈજ્ઞાનિક હતા. ➔ સાચું
૩. શબ્દ અને અર્થ વાંચી નવું વાક્ય બનાવો :
• પ્રફુલ્લ – પ્રફુલ્લિત : સવારે ચાલવા જવાથી મન પ્રફુલ્લિત બને છે.
૧. સુવાસ – સુરભિ : ફૂલની સુરભિથી આખો બાગ મઘમઘતો હતો.
➔ નવું વાક્ય : અગરબત્તીની મીઠી સુરભિથી પૂજાખંડનું વાતાવરણ પવિત્ર બની ગયું.
૨. રુવાંટું – રોમ, પુલક : દિવાળીબેનનું ગીત સાંભળી મારાં રોમ ઊભાં થઈ ગયાં.
➔ નવું વાક્ય : સૈનિકોની શૌર્યગાથા સાંભળતાં જ મારાં રોમરોમમાં દેશભક્તિ જાગી ઊઠી.
૩. રચના – ગોઠવણ, વ્યવસ્થા : કુદરતની બધી ગોઠવણ સુંદર અને ઉત્તમ છે.
➔ નવું વાક્ય : શાળાના વાર્ષિકોત્સવમાં બેઠક વ્યવસ્થાની સરસ ગોઠવણ કરવામાં આવી હતી.
૪. પત્રના સંબોધનના સંદર્ભે જોડકાં જોડો :
| સંબોધન | યોગ્ય વ્યક્તિ (જોડકું) |
|---|---|
| પ્રિય | મિત્ર |
| પૂજ્ય | પિતાજી |
| આદરણીય | સ્વામી સચ્ચિદાનંદજી |
| ચિરંજીવી | પૌત્ર વિરલ |
૫. નામના બદલે વપરાયેલાં પદો (સર્વનામ) નીચે લીટી :
૧. અંધારામાં કોઈક આવતું હોય તેમ લાગ્યું.
૨. જ્યાં સફાઈ થઈ હતી ત્યાં સારું દેખાતું હતું.
૩. એમણે પોતે ઝાડુ પકડીને સફાઈ કરવા માંડી.
૪. મેં જાતે આ વાત કહી હતી.
૫. પ્યાલામાં થોડુંક દૂધ હતું.
૬. જ્યારે રાત પડશે ત્યારે તારા દેખાશે.
૭. કોઈક આ સ્થાનની સંભાળ રાખતું હશે.
૮. જેને ખુદનો ભરોસો ન હોય તેને ઈશ્વરનો ભરોસો પણ નકામો.
૯. તમે પંડે આ કામ કરો તો જ સમજાશે.
૬. વિરોધી શબ્દો મેળવીને લખો :
• વાજબી ➔ ગેરવાજબી
• લાભ ➔ ગેરલાભ
• જવાબદાર ➔ બિનજવાબદાર / ગેરજવાબદાર
• સમજ ➔ ગેરસમજ
• કાયદેસર ➔ ગેરકાયદેસર
૭. ઉદાહરણ મુજબ શબ્દો અને વાક્યપ્રયોગ :
ઉદાહરણ : ઉત્સુક – ઉત્સુકતા ➔ મનીષને મળવાની મને ઘણી જ ઉત્સુકતા હતી.
૧. માનવ ➔ માનવતા
➔ વાક્ય : મુશ્કેલીના સમયે બીજાને મદદ કરવી એ જ સાચી માનવતા છે.
૨. સજ્જન ➔ સજ્જનતા
➔ વાક્ય : વડીલો પ્રત્યે આદર રાખવો એ સજ્જનતાનું લક્ષણ છે.
૩. દરિદ્ર ➔ દરિદ્રતા
➔ વાક્ય : મહેનત અને શિક્ષણ દ્વારા જ દેશમાંથી દરિદ્રતા દૂર કરી શકાય છે.
૮. સર્વનામ શોધી તેના પ્રકાર લખો :
| ક્રમ | વાક્ય | સર્વનામ | પ્રકાર |
|---|---|---|---|
| ૧ | જ્યાં કૃષ્ણ હોય ત્યાં અર્જુન હોય જ. | જ્યાં – ત્યાં | સંબંધવાચક સર્વનામ |
| ૨ | તેમણે આ જવાબદારી સ્વીકારી છે. | તેમણે | પુરુષવાચક સર્વનામ (ત્રીજો પુરુષ) |
| ૩ | અમુકતમુક માણસ વચ્ચે આવીને કામ બગાડી પણ શકે. | અમુકતમુક | અનિશ્ચિત સર્વનામ |
| ૪ | થોડાંક નાણાં ન હોય તો શું થઈ ગયું! | થોડાંક, શું | અનિશ્ચિત સર્વનામ, પ્રશ્નવાચક સર્વનામ |
| ૫ | આચાર્યશ્રી ક્યારે મળી શકશે? | ક્યારે | પ્રશ્નવાચક સર્વનામ |
| ૬ | સરદારે જાતે જ પોતાની કાખબલાઈ ફોડી હતી. | જાતે, પોતાની | સ્વવાચક સર્વનામ |
| ૭ | એનું બાળપણનું નામ નરેન્દ્ર હતું. | એનું | પુરુષવાચક / દર્શક સર્વનામ |
| ૮ | એમના પત્રમાં આખરે શું લખ્યું છે. | એમના, શું | પુરુષવાચક, પ્રશ્નવાચક સર્વનામ |
| ૯ | તે શાળામાં નિયમિત આવે છે. | તે | પુરુષવાચક સર્વનામ (ત્રીજો પુરુષ) |
| ૧૦ | જેમનું નામ યાદીમાં હોય તેમનું ધ્યાન દોરો. | જેમનું – તેમનું | સંબંધવાચક સર્વનામ |
૯. વાક્યોને નિષેધ / નકારવાચક વાક્યોમાં ફેરવો :
(૧) મોહનદાદા ઉદાર દિલના હતા.
➔ મોહનદાદા ઉદાર દિલના નહોતા.
(૨) પલ્લવીબેન અમને ગુજરાતી ભણાવે છે.
➔ પલ્લવીબેન અમને ગુજરાતી ભણાવતાં નથી.
(૩) મેઘના ચિત્ર દોરે છે.
➔ મેઘના ચિત્ર દોરતી નથી.
(૪) વિશાલ સાઈકલ લઈને ગયો છે.
➔ વિશાલ સાઈકલ લઈને ગયો નથી.
(૫) પરેશના પિતા સૈનિક છે.
➔ પરેશના પિતા સૈનિક નથી.
૧૦. ગામ વિશે પૂછવાના નવા પ્રશ્નો :
(૭) તમારા ગામમાં કયા કયા પાકનું મુખ્ય વાવેતર થાય છે ?
(૮) તમારા ગામની ગ્રામ પંચાયતમાં સરપંચ કોણ છે ?
૧૧. લાગણીઓ પ્રગટ થતી હોય તે રીતે વાચન (ભાવવાહી ઉચ્ચાર) :
(૨) આજે આપણે કેવું મધુર ગીત સાંભળ્યું ! ➔ (હર્ષ અને ઉમંગ)
(૩) ઓહ! કેવો વિરાટ પર્વત ! ➔ (અચરજ અને વિસ્મય)
(૪) અરેરે ! બિચારાને કેવું દુઃખ આવ્યું ! ➔ (શોક અને દયા)
(૫) દાદાજી ! તમેય ફિલ્મ જોઈ ? ➔ (આશ્ચર્ય અને કુતૂહલ)
(૬) વાહ! નવરાત્રીમાં તો ગરબે ઘૂમવાની કેવી મજા ! ➔ (ઉલ્લાસ)
૧૨. પ્રશ્નોના જવાબ લખો :
૧. પૌત્રને પોતાના પત્રથી આશ્ચર્ય થશે એવું દાદાજીને કેમ લાગ્યું ?
જવાબ : કારણ કે આજનો યુગ મોબાઇલ અને ઇન્ટરનેટનો છે, જેમાં પત્રવ્યવહાર ખૂબ ઓછો થઈ ગયો છે. તેથી આજના જમાનામાં દાદાજીનો કાગળ મળશે ત્યારે વિવેક અને તેના મિત્રોને જરૂર આશ્ચર્ય થશે એવું દાદાજીને લાગ્યું.
૨. પ્રવાસ-પર્યટનનું મહત્ત્વ દાદાજી કઈ રીતે વર્ણવે છે ?
જવાબ : દાદાજી જણાવે છે કે પ્રવાસ અને પર્યટનથી માણસ ઉદાર દિલનો બને છે અને જીવનના રોકડા અનુભવો મેળવે છે. પ્રવાસ દ્વારા જુદા જુદા પ્રદેશોની ભૂગોળ, ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને વારસાનો સીધો પરિચય થાય છે.
૩. શાળામાંથી પ્રવાસમાં જવાનું હોય ત્યારે વાલીની સંમતિ કેમ લેતા હશે ?
જવાબ : જેથી વિદ્યાર્થીની સલામતી, સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ અને પ્રવાસના ખર્ચ અંગે વાલી માહિતગાર રહે અને શાળાના નિયમો મુજબ કોઈપણ મુશ્કેલીમાં જવાબદારી નક્કી કરી શકાય.
૪. પૌત્રના નબળા પરિણામ અંગે દાદાજી શું લખે છે ? તેમના વિચારોનો ભાવ શો છે ?
જવાબ : દાદાજી લખે છે કે ગણિતમાં ઓછા ગુણથી નિરાશ થવાની જરૂર નથી. ગણિત એક શાસ્ત્ર છે અને મહાવરાથી શીખી શકાય છે. તેઓ આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈનનું ઉદાહરણ આપીને પૌત્રમાં આશા, હિંમત અને આત્મવિશ્વાસ ભરવાનો ભાવ વ્યક્ત કરે છે.
૫. વ્યાયામ અંગે દાદાજીના વિચારો જણાવો.
જવાબ : દાદાજી માને છે કે માત્ર પુસ્તકીય અભ્યાસ પૂરતો નથી; સ્વામી વિવેકાનંદના કથન મુજબ તંદુરસ્ત શરીરમાં જ તંદુરસ્ત મન વસે છે, તેથી અભ્યાસમાંથી નિયમિત સમય કાઢીને વ્યાયામ અને કસરત અવશ્ય કરવી જોઈએ.
૧૩. વર્ણનને પત્રસ્વરૂપે લખો (અર્પણનો આબુ પ્રવાસ પત્ર) :
અર્પણ પટેલ
૧૨, શાંતિનિકેતન સોસાયટી,
અમદાવાદ.
તારીખ: ૧૫/૧૦/૨૦૨૬
પ્રિય મિત્ર ધ્રુવ,
સપ્રેમ નમસ્તે.
મજામાં હોઈશ. હું હમણાં થોડા દિવસ પહેલાં અમદાવાદથી બસમાં માઉન્ટ આબુના પ્રવાસે જઈ આવ્યો. આબુમાં હું બે દિવસ રોકાયો હતો અને આબુદર્શનની બસમાં જ આખા પર્વતીય વિસ્તારમાં ફર્યો હતો. મેં ત્યાં ખૂબ જ સુંદર નખી તળાવ જોયું અને કિનારે ઊભા રહીને ઘણા બધા ફોટા પાડ્યા. તળાવમાં બોટિંગ (સહેલગાહ) કરવાની ખૂબ મજા પડી. આ ઉપરાંત કલાત્મક નકશીકામ ધરાવતાં દેલવાડાનાં દેરાં અને અર્બુદા માતાનાં દર્શન કર્યાં. સૌથી વધુ રોમાંચ આબુના સૌથી ઊંચા ગુરુશિખર પર ઊભા રહીને નીચેની ઊંડી ખીણો અને કોતરો જોવાનો રહ્યો! મને આબુ એટલું ગમી ગયું છે કે મેં દર વર્ષે આબુ જવાનું નક્કી કર્યું છે. તારા મમ્મી-પપ્પાને મારા પ્રણામ કહેજે.
લિ. તારો પાકો મિત્ર,
અર્પણ
૧૪. દાદાજીના પત્રનો જવાબ ઈ-મેઇલ દ્વારા :
To : pritambhai.dholakiya@email.com
Subject : પત્ર અને આશીર્વાદ બદલ આભાર તથા અભ્યાસ અંગેની વિગત
પૂજ્ય દાદાજી,
સાદર પ્રણામ.
આપનો સ્નેહભર્યો પત્ર મળ્યો. આપના પત્રથી મને અને મારા મિત્રોને ખૂબ આનંદ અને નવી ઊર્જા મળી. આપે મોકલેલાં ગણિતનાં કોયડાવાળાં પુસ્તકો પણ મળી ગયાં છે. હવે હું રોજ મિત્રો સાથે ગણિતની સંકલ્પનાઓ સમજીને વધુ મહાવરો કરું છું અને વ્યાયામ પણ નિયમિત કરું છું. પપ્પાએ મને શાળાના પ્રવાસમાં જવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. દશેરાની રજાઓમાં હું માનકૂવા ઘરે જરૂર આવીશ. બાને મારા પ્રણામ.
આપનો આજ્ઞાંકિત પૌત્ર,
વિવેક (વડોદરા)
૧૫. શબ્દટ્રેનમાંથી શબ્દો શોધી વાક્ય બનાવો :
ઉદાહરણ : દાદાજીએ પોતાના પૌત્રને પત્ર લખ્યો.
૧. ખાટાં ફળોમાંથી વિટામિન સી મળે છે.
૨. બધા કસરત કરે તો જ તંદુરસ્તી જળવાઈ રહે.
૩. આજે પત્રનું સ્થાન ઈ-મેઇલે લીધું છે.
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• એકમ શીખતી વખતે તમને તમારા દાદાની કઈ વાત યાદ આવી હતી ?
જવાબ : મને મારા દાદાજી જ્યારે સાંજે વાર્તાઓ કહેતા અને પરીક્ષા સમયે શાંત મન રાખીને મહેનત કરવાની શીખ આપતા તે વાત યાદ આવી ગઈ.
• આ એકમની તમને ગમતી પ્રવૃત્તિ કઈ હતી ?
જવાબ : પ્રવૃત્તિ ૧૩ (આબુ પ્રવાસનું પત્રલેખન) અને પ્રવૃત્તિ ૧૪ (દાદાજીને ઈ-મેઇલ લખવાની પ્રવૃત્તિ) મને સૌથી વધુ ગમી.
• આ એકમ વાંચતાં તમને કેટલો સમય લાગ્યો હતો ?
જવાબ : આ એકમનું ભાવવાહી વાચન કરતાં મને આશરે ૧૦ થી ૧૨ મિનિટ જેટલો સમય લાગ્યો હતો.
• કઈ પ્રવૃત્તિમાં ટેકનોલૉજીનો ઉપયોગ કરી જવાબ આપવાનો હતો ?
જવાબ : પ્રવૃત્તિ ૧૪ માં કમ્પ્યુટર કે મોબાઇલની મદદથી ઈ-મેઇલ ડ્રાફ્ટ કરીને જવાબ આપવાનો હતો.
Post a Comment