ધોરણ-8 [ગુજરાતી] 12. ચીલઝડપ | std-8 [gujarati] 12. chilzadap

GSEB Std 8 Gujarati Chapter 12 Chilzadap Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 ગુજરાતી વિષયના પાઠ 12 "ચીલઝડપ" (રહસ્યકથા) ના તમામ પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૫ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.

ઝડપી નેવિગેશન (Quick Links) :

• ✦ એકમનો સારાંશ (Summary)
• ✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૫)
• ✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી)
• ▶ વિડીયો સમજૂતી (Video Explanation)
• ▶ સ્વાધ્યાય વિડીયો સોલ્યુશન

✦ એકમનો સારાંશ (Std 8 Gujarati Ch 12 Summary) ✦

પાઠ પરિચય અને રોમાંચક રહસ્યકથા :

"ચીલઝડપ" એ કાશ્મીરના રમણીય વાતાવરણની પાર્શ્વભૂમિમાં રચાયેલી એક અત્યંત રોમાંચક, બુદ્ધિગ્રાહ્ય અને ઉત્સુકતાસભર રહસ્યકથા (ડિટેક્ટિવ સ્ટોરી) છે. આ વાર્તામાં એક હોટલમાં વેપારીનું પાકીટ ચોરાઈ જવાની ઘટના અને પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર કુમાર દ્વારા કરવામાં આવતી ઝીણવટભરી તપાસનું તાર્કિક નિરૂપણ છે.

• ઘટનાની શરૂઆત : કાશ્મીરની એક હોટેલમાં શ્રીમંત વેપારી તખતમલનું ₹૧૦,૦૦૦ ભરેલું પાકીટ ગાયબ થઈ જાય છે. તખતમલ ગુસ્સાથી રાતોપીળો થઈને હોટલના મેનેજર સુરજસિંહ ડોગરા અને ત્યાં હાજર લોકો પર આક્ષેપ કરે છે.
• શંકાસ્પદ પાત્રો : ઘટનાસ્થળે વેપારી તખતમલ ઉપરાંત કાશ્મીરી ગાઇડ ગુલામ રસૂલ, જાણીતા જાદુગર મિસ્ટર મિરાન્ડા અને વાયોલિન-વાદક સુરેન્દ્ર કેળકર હાજર હતા. સંજોગોવશાત્ ત્યાં અમદાવાદના બાહોશ પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર એલ. આર. કુમાર પણ ઉપસ્થિત હતા.
• બુદ્ધિચાતુર્યથી ભેદ ઉકેલાયો : ઇન્સ્પેક્ટર કુમારે સૌની અંગઝડતી લીધી અને તર્કબદ્ધ તપાસ શરૂ કરી. જાદુગર મિરાન્ડા પર હાથચાલાકીની શંકા હતી, પરંતુ કુમારે પોતાની કળાથી પારખી લીધું કે ચોરી પાકીટમારે નહીં પણ ખુદ તખતમલે જ પોતાનું પાકીટ ખુરશીના ગાદીના છેડા નીચે સંતાડીને હાથચાલાકી પકડવાની ચીલઝડપ કરી હતી! આખરે સત્ય બહાર આવે છે અને ચોરીનો ભેદ ખુલ્લો પડે છે.

✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Gujarati Chapter 12 Swadhyay Solution) ✦

૧. વાતચીત :

(૧) કોણ પાકીટમાર હશે ? એની તમને ક્યારે ખબર પડી ?
જવાબ : વાર્તાના અંતમાં જ્યારે ઇન્સ્પેક્ટર કુમારે ખુરશીની ગાદી ઊંચી કરીને પાકીટ કાઢ્યું ત્યારે ખબર પડી કે કોઈ બહારનો પાકીટમાર નહોતો, પણ વેપારી તખતમલ પોતે જ વહેમીલો હતો.

(૨) તમારા ઘરના બેઠકરૂમની બારીમાંથી દેખાતા દૃશ્યનું વર્ણન કરો.
જવાબ : અમારા ઘરના બેઠકરૂમની બારીમાંથી સામેનો સુંદર બગીચો, ઘટાદાર લીમડાનું ઝાડ, શેરીમાં રમતાં બાળકો અને દૂર પર્વતમાળાનું રમણીય દૃશ્ય દેખાય છે.

(૩) તમારી શાળાના આચાર્યની ઑફિસમાં કઈ કઈ વસ્તુઓ ગોઠવેલી છે, તે વિગતે કહો.
જવાબ : આચાર્યશ્રીની ઓફિસમાં મોટું લાકડાનું ટેબલ, ફરતી ખુરશી, ગાંધીજી અને સરસ્વતી માતાની તસવીર, કમ્પ્યૂટર, ટ્રોફીઓ મૂકેલો કબાટ, મુલાકાતીઓ માટે સોફા અને સીસીટીવી સ્ક્રીન ગોઠવેલી છે.

(૪) તમે ક્યારેય કોઈના ઉપર ગુસ્સે થયાં છો ? શા માટે ?
જવાબ : હા, એકવાર મારા મિત્રએ મારી નોટબુક ફાડી નાખી અને ખોટું બોલ્યો ત્યારે હું તેના પર ખૂબ ગુસ્સે થયો હતો.

(૫) તમારી કોઈ કીમતી વસ્તુ ખોવાઈ જાય તો તમે શું કરો ?
જવાબ : હું ગભરાયા વિના છેલ્લે જ્યાં ગયો હોઉં તે સ્થળે શાંતિથી તપાસ કરું, ઘરના વડીલો કે શિક્ષકની મદદ લઉં અને જરૂર પડ્યે પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવું.

(૬) તમારા વર્ગખંડમાં કોઈની વસ્તુ ચોરાઈ જાય તો તમારા વર્ગશિક્ષક તે કેવી રીતે શોધી કાઢે છે ?
જવાબ : વર્ગશિક્ષક બધા વિદ્યાર્થીઓને પ્રેમથી સમજાવે છે, સૌના દફતરની શાંતિપૂર્વક તપાસ કરે છે અને સીસીટીવી ફૂટેજ ચકાસીને વસ્તુ શોધી કાઢે છે.

(૭) તમારા ઉપર કોણ કોણ ગુસ્સે થાય છે ? ક્યારે ?
જવાબ : હું જ્યારે સમયસર ગૃહકાર્ય ન કરું કે ટીવી વધુ જોઉં ત્યારે મમ્મી અને શિક્ષક મારા પર ગુસ્સે થાય છે.

(૮) તમને કોઈનું ખોવાયેલું પાકીટ કે પર્સ મળે તો તમે શું કરશો ?
જવાબ : હું તે પાકીટ જરાય ખોલ્યા વિના તરત જ શાળાના આચાર્યશ્રીને અથવા નજીકના પોલીસ સ્ટેશને જઈને મૂળ માલિકને પરત કરવા સોંપી દઈશ.

(૯) આપણે પોલીસની મદદ ક્યારે ક્યારે લઈ શકીએ ?
જવાબ : ચોરી, લૂંટફાટ, અકસ્માત, સાયબર ફ્રોડ, ગેરકાયદેસર હિંસા કે કોઈપણ આપાતકાલીન સંકટ સમયે આપણે પોલીસની મદદ લઈ શકીએ છીએ.

(૧૦) તમારા પર્સમાં તમે કઈ કઈ વસ્તુઓ મૂકો છો ?
જવાબ : હું મારા પર્સમાં શાળાનું ઓળખપત્ર (આઈ-કાર્ડ), થોડા પૈસા, બસ પાસ અને લાઇબ્રેરી કાર્ડ મૂકું છું.

૨. શબ્દના અર્થની ધારણા કરો અને સાચા શબ્દને શોધો:

૧. બદનસીબ ➔ દુર્ભાગ્ય (દુર્ભેદ્ય, દુઃસાધ્ય, દુર્ભાગ્ય, દુર્બોધ)
૨. પસ્તાવો ➔ પ્રાયશ્ચિત (પાર્શ્વભૂમિ, પ્રાયશ્ચિત, પ્રારબ્ધ, પ્રાસ્તાવિક)
૩. નિષ્ણાત ➔ તજ્જ્ઞ (સુજ્ઞ, વિશેષજ્ઞ, તજ્જ્ઞ, રસજ્ઞ)
૪. વિશ્વાસ ➔ ખાતરી (ખાતરી, ખાયકી, ખાનગી, ખાજલી)
૫. વિસ્મય ➔ અચંબો (અજાયબી, અજ્ઞાત, અચંબો, અજીર્ણ)
૬. કાશ્મીરી હોડી ➔ શિકારો (શીકાર, શિકારો, ચિંકારા, શિબિર)

૩. સાચો અર્થ ધરાવતા વાક્ય સામે (✓) કરો:

૧. બદનસીબ
[   ] આ વર્ષે મને બદનસીબે નોકરી મળી ગઈ.
[ ✓ ] મારું એટલું બદનસીબ કે બસ એક જ માર્કના લીધે મેરિટમાં ન આવ્યો.

૨. નિષ્ણાત
[ ✓ ] એ ગુજરાતી વિષયમાં એવા નિષ્ણાત કે બધા એમની જ સલાહ લેતા.
[   ] મયંક ગાવામાં નિષ્ણાત હતો એટલે સારી રીતે ગાઈ શકતો ન હતો.

૪. કૌંસમાં આપેલા શબ્દો વડે ખાલી જગ્યા પૂરો:

(પ્રાયશ્ચિત, પાર્શ્વભૂમિ, ચીલઝડપ, હાથચાલાકી, ઉસ્તાદ, કાબેલ, ઝીણવટભરી)

૧. તખતમલને પોતાના ખરાબ વર્તન માટે પ્રાયશ્ચિત થયો હતો.
૨. ચીલઝડપ મિરાન્ડાએ હાથચાલાકી કરી પાકીટ તફડાવી લીધું.
૩. ઇન્સ્પેક્ટર કુમારે બધાની ઝીણવટભરી તપાસ કરી.
૪. કાબેલ ઇન્સ્પેક્ટર કુમાર આગળ મિરાન્ડાની કોઈ હાથચાલાકી ચાલી નહીં.

૫. ઉદાહરણ મુજબ શબ્દો શોધી વાક્યરચના કરો:

ઉદાહરણ : વાયોલિન-વાદક ➔ વાક્ય : કેળકર સારા વાયોલિન-વાદક હતા.

૧. તબલાં : તબલા-વાદક
➔ વાક્ય : ઝાકિર હુસૈન વિશ્વપ્રસિદ્ધ તબલા-વાદક છે.

૨. સરોદ : સરોદ-વાદક
➔ વાક્ય : અમજદ અલી ખાન ભારતના અગ્રણી સરોદ-વાદક છે.

૩. વીણા : વીણા-વાદક
➔ વાક્ય : સરસ્વતી માતાના હાથમાં વીણા હોવાથી તેમને પરમ વીણા-વાદક માનવામાં આવે છે.

૪. સિતાર : સિતાર-વાદક
➔ વાક્ય : પંડિત રવિશંકર એક અદ્ભુત સિતાર-વાદક હતા.

૫. વાંસળી : વાંસળી-વાદક
➔ વાક્ય : હરિપ્રસાદ ચૌરસિયાના સૂરીલા વાંસળી-વાદનથી સૌ મંત્રમુગ્ધ થઈ જાય છે.

૬. સાચા વિકલ્પ સામે (✓) કરો:

૧. તખતમલ સુરજસિંહની વાત સાંભળી રાતોપીળો થઈ ગયો.
➔ (A) તખતમલ સુરજસિંહની વાત સાંભળી ગુસ્સે થઈ ગયો. [ ✓ ]

૨. મિરાન્ડા બોલી ઊઠ્યો, “તમારી પાસે બહુ રૂપિયા હતા એનું ગૂણું ગાયા ના કરો!”
➔ (C) મિરાન્ડાએ કહ્યું, “તમારી પાસે બહુ રૂપિયા હતા એની વાત વારંવાર ન કરો.” [ ✓ ]

૩. ઇન્સ્પેક્ટર કુમારે વાતનો દોર પોતાના હાથમાં લીધો.
➔ (B) ઇન્સ્પેક્ટર કુમારે ચર્ચાનો વિષય પોતાના હાથમાં લીધો. [ ✓ ]

૪. ગાઇડ બિચારો ભોંઠો પડીને ઇન્સ્પેક્ટર કુમાર સામે તાકી રહ્યો.
➔ (C) ગાઇડ બિચારો શરમથી ઇન્સ્પેક્ટર કુમાર સામે તાકી રહ્યો. [ ✓ ]

૫. કેળકરે કુમારની વાતમાં સૂર પુરાવ્યો.
➔ (B) કેળકરે કુમારની વાતને ટેકો આપ્યો. [ ✓ ]

૭. વિઝિટિંગ કાર્ડને આધારે પ્રશ્નો બનાવો:

ઉદાહરણ : આ વિઝિટિંગ કાર્ડની માન્યતા કેટલા વર્ષની છે ?

૧. આ વિઝિટિંગ કાર્ડ કયા પોલીસ અધિકારીનું છે?
૨. શ્રી એલ. આર. કુમારનો હોદ્દો શું છે?
૩. આ ઓળખપત્ર કઈ કચેરી દ્વારા ઇશ્યૂ કરવામાં આવ્યું છે?
૪. અધિકારીશ્રીનો બક્કલ નંબર અને ઓળખપત્ર નંબર કયો છે?
૫. ગુજરાત પોલીસનું આદર્શ વાક્ય કયું છે?

૮. વાક્યોને ઘટનાક્રમમાં ગોઠવો:

સાચો ઘટનાક્રમ :
[ ૧ ] અદ્ભુત ! મિસ્ટર મિરાન્ડા ! જાદુગરોના રાજા ! અદ્ભુત એની માયાજાળ અને અજાયબ એના પ્રયોગો !
[ ૨ ] તખતમલે મિરાન્ડા સામે એવી નજરે જોયું જાણે એ નજરોને દાંત હોય તો મિરાન્ડાને આખોને આખો ચાવી જાય !
[ ૩ ] તખતમલ કહે, “શરત મારી દઉં ! મને ખાતરી છે કે પૈસા મારી પાસે જ હતા અને આ ત્રણ સિવાય કોઈ મારી આજુબાજુ નહોતું.”
[ ૪ ] આખરે કુમારે વાતનો દોર હાથમાં લેવાનું નક્કી કર્યું.
[ ૫ ] કેળકરે વાતમાં સૂર પુરાવ્યો, “... અને હું પણ. જિંદગીમાં પહેલીવાર જ આવા મામલામાં સપડાયો છું.”
[ ૬ ] કેળકરે ગર્વથી કહ્યું, “અમે અમારી કળાને આધારે જીવીએ છીએ; કોઈ હાથચાલાકીઓ કરતા નથી !”
[ ૭ ] મિરાન્ડા શાંતિથી બોલ્યો, “મેં કદી હરામની એક પાઈ પણ તફડાવી નથી !”
[ ૮ ] તખતમલે ખુરશી ઊંચી કરી અને આશ્ચર્યનો એક ચિત્કાર એના મોંમાંથી નીકળી ગયો.

૯. આ રહસ્યકથાનું તમને ગમતું પાત્ર:

ઇન્સ્પેક્ટર એલ. આર. કુમાર :
મને આ વાર્તામાં પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર કુમારનું પાત્ર સૌથી વધુ ગમ્યું. તેઓ અત્યંત શાંત, ધીરગંભીર અને તીક્ષ્ણ બુદ્ધિપ્રતિભા ધરાવતા અધિકારી છે. કોઈ પણ પ્રકારના પૂર્વગ્રહ વગર તેમણે સૌની વાત સાંભળી અને ઉશ્કેરાયા વિના કેવળ તર્ક અને મનોવૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી ક્ષણવારમાં પાકીટ ચોરીનું સાચું રહસ્ય શોધી કાઢ્યું.

૧૦. પાત્રો વચ્ચેના સંવાદને આગળ વધારો:

ઇન્સ્પેક્ટર કુમાર : જુઓ શેઠ ! અહીં બેઠેલા ચારમાંથી એક ગાઇડ પર તો તમને શંકા નથી જ, ખરુંને ?
તખતમલ : બરાબર તમારા ત્રણ પર જ મને શક છે.
મિરાન્ડા : હું નિર્દોષ છું.
તખતમલ : તો પછી મારું દસ હજાર રૂપિયા ભરેલું પાકીટ ગયું ક્યાં?
કેળકર : શેઠ, તમે ખોટો વહેમ કરો છો. અમે કલાકારો છીએ, ચોર નથી!
ઇન્સ્પેક્ટર કુમાર : શાંત થાઓ સૌ. ચાલો, હું પોતે જ આ રૂમની અને તમારી ખુરશીઓની તપાસ કરું છું.

૧૧. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ લખો:

૧. ગાઇડ શા માટે ક્ષોભ અનુભવતો હતો ?
જવાબ : પોતાના પ્રવાસીનું પાકીટ હોટલમાંથી ચોરાઈ ગયું હોવાથી ગાઇડ ગુલામ રસૂલ ક્ષોભ અને શરમ અનુભવતો હતો.

૨. તખતમલ કોણ હતો? તે શા માટે રાતોપીળો થઈ ગયો ?
જવાબ : તખતમલ એક શ્રીમંત વેપારી હતો. હોટલના રિસેપ્શન રૂમમાંથી તેનું ₹૧૦,૦૦૦ ભરેલું પાકીટ ગાયબ થઈ જતાં તે ક્રોધથી રાતોપીળો થઈ ગયો હતો.

૩. કાશ્મીરી હોટલના રિસેપ્શન રૂમનું વર્ણન એકમને આધારે કરો.
જવાબ : હોટલનો રિસેપ્શન રૂમ ભવ્ય હતો, જ્યાં આરામદાયક સોફા-ખુરશીઓ ગોઠવેલી હતી અને બારીમાંથી કાશ્મીરના બરફાચ્છાદિત પહાડો તથા દલ સરોવરનું સુંદર દૃશ્ય દેખાતું હતું.

૪. રહસ્યકથામાં ક્યાં ક્યાં મુખ્ય પાત્રો મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે ?
જવાબ : ઇન્સ્પેક્ટર એલ. આર. કુમાર, વેપારી તખતમલ, જાદુગર મિરાન્ડા, વાયોલિન-વાદક સુરેન્દ્ર કેળકર, મેનેજર સુરજસિંહ ડોગરા અને ગાઇડ ગુલામ રસૂલ.

૫. આ રહસ્યકથાનું શીર્ષક ‘ચીલઝડપ’ શા માટે રાખવામાં આવ્યું હશે ?
જવાબ : કારણ કે પાકીટ એવી ચાલાકી અને પલકારા મારતાં જ ગાયબ થઈ ગયું હતું કે જાણે ચીલે આકાશમાંથી આવીને ઝડપ મારી હોય!

૬. રહસ્યકથાને આધારે કાશ્મીરની કોઈપણ બે વિશેષતા જણાવો.
જવાબ : કાશ્મીર હિમાચ્છાદિત પર્વતો અને શીતળ હવામાન ધરાવતું સ્વર્ગસમું સ્થળ છે તથા ત્યાં દલ સરોવરમાં સહેલગાહ માટે વપરાતી ખાસ હોડી 'શિકારા' જાણીતી છે.

૭. તખતમલ કઈ બાબતે શરત મારવા તૈયાર થઈ જાય છે? શા માટે ?
જવાબ : તખતમલ શરત મારે છે કે પાકીટ તેની પાસે જ હતું અને આ ત્રણ જણા સિવાય કોઈ આજુબાજુ નહોતું, તેથી આ ત્રણમાંથી જ કોઈકે ચોરી કરી છે.

૮. તખતમલને ગાઇડ ઉપર શંકા શા માટે નહતી ?
જવાબ : કારણ કે ગાઇડ ગુલામ રસૂલ તેનાથી ઘણો દૂર ઊભો હતો અને તે વર્ષોથી વિશ્વાસુ માણસ તરીકે જાણીતો હતો.

૯. આલ્ફોન્ઝો મિરાન્ડા કોણ હતો? તેના વિઝિટિંગ કાર્ડ ઉપર શું લખ્યું હતું ?
જવાબ : તે એક પ્રખ્યાત જાદુગર હતો. તેના કાર્ડ પર 'મિસ્ટર મિરાન્ડા - જાદુગરોના રાજા (King of Magicians)' લખેલું હતું.

૧૦. સુરેન્દ્ર કેળકર કોણ હતો ? તેને કઈ બાબતનો ગર્વ હતો ?
જવાબ : સુરેન્દ્ર કેળકર એક પ્રખ્યાત વાયોલિન-વાદક હતો. તેને ગર્વ હતો કે તે પોતાની શુદ્ધ કળાના બળે જીવે છે, કોઈ હાથચાલાકી કે છેતરપિંડી કરતો નથી.

૧૧. ઇન્સ્પેક્ટર કુમારે પાકીટ શોધવા માટે કોની કોની તલાશી લીધી? કેવી રીતે ?
જવાબ : કુમારે જાદુગર મિરાન્ડા અને કેળકર સહિત તમામ શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓના કોટ, ખિસ્સા અને સામાનની શાંતિપૂર્વક અને ઝીણવટભરી તલાશી લીધી.

૧૨. સૂરજસિંહ ડોગરાએ કાશ્મીરની પોલીસને શા માટે બોલાવી હશે ?
જવાબ : હોટલની પ્રતિષ્ઠા ન બગડે અને ગ્રાહકના ખોવાયેલા ₹૧૦,૦૦૦ ની સત્તાવાર કાનૂની તપાસ થઈ શકે તે માટે બોલાવી હતી.

૧૩. રહસ્યકથાની શરૂઆતમાં તમને કોના ઉપર ચોર હોવાની શંકા હતી ?
જવાબ : શરૂઆતમાં જાદુગર મિરાન્ડા હાથચાલાકીમાં નિષ્ણાત હોવાથી તેના પર સૌથી વધુ શંકા હતી.

૧૨. શબ્દ ચોરસમાંથી શબ્દો શોધો:

• હિમાચ્છાદિત
• રાતોપીળો
• ચીલઝડપ
• આજુબાજુ
• ઓળખપત્ર
• માયાજાળ
• ઇંચેઇંચ
• બેવડા-ત્રેવડા

૧૩. શબ્દોનો સમાન અર્થ જણાવો:

• માયાજાળ ➔ માયા દ્વારા ઊભી થતી જંજાળ / મોહજાળ
• હિમાચ્છાદિત ➔ બરફથી ઢંકાયેલું
• રાતોપીળો ➔ અત્યંત ગુસ્સે ભરાયેલો
• ચીલઝડપ ➔ અતિશય ઝડપ / ત્વરિત ઝડપ
• ઓળખપત્ર ➔ ઓળખ દર્શાવતું કાર્ડ (આઇડેન્ટિટી કાર્ડ)
• ઇંચેઇંચ ➔ ખૂણેખૂણો / તમામ જગ્યા

૧૪. નીચેની પંક્તિઓમાં રહેલા અલંકારો ઓળખી બતાવો:

૧. દડદડદડ દડ દડી પડેબે માણસહું. ➔ વર્ણાનુપ્રાસ (વર્ણસગાઈ) અલંકાર ('દ' વર્ણનું પુનરાવર્તન)
૨. એજી એમાં ફૂટતું રે ઘાસ, એમાં ધરતીના શ્વાસ. ➔ અંત્યાનુપ્રાસ અલંકાર ('ઘાસ' અને 'શ્વાસ')
૩. ઝાંઝરની ઘૂઘરિયુંના જેવો તમરાંનો અવાજ આવી રહ્યો છે. ➔ ઉપમા અલંકાર ('જેવો' ઉપમાવાચક શબ્દ)
૪. સાવ અમસ્તું નાહક નાહક નિષ્ફળ નિષ્ફળ રમીએ. ➔ વર્ણાનુપ્રાસ અલંકાર ('ન' વર્ણનું પુનરાવર્તન)
૫. કડી નવી છે મણકો ન તૂટે, ઘડી ઘણી કાળજીથી ન ખૂટે. ➔ અંત્યાનુપ્રાસ અલંકાર ('તૂટે' અને 'ખૂટે')
૬. આ ભેંસ તો હાથી સરખી છે. ➔ ઉપમા અલંકાર ('સરખી' ઉપમાવાચક શબ્દ)

૧૫. ત્રણેય પ્રકારના અલંકારોનાં બે-બે ઉદાહરણો:

• ૧. શબ્દાલંકાર (વર્ણાનુપ્રાસ અલંકાર) :
(૧) કામિની કોકિલા કેલી કૂજન કરે.
(૨) મીઠા મધુ ને મીઠા મેહુલા રે લોલ.

• ૨. શબ્દાલંકાર (અંત્યાનુપ્રાસ અલંકાર) :
(૧) જેણે ન જોયો એ જીવતો મૂઓ, અડી કડી વાવ ને નવઘણ કૂવો.
(૨) તું નાનો હું મોટો, એવો ખ્યાલ જગતનો ખોટો.

• ૩. અર્થાલંકાર (ઉપમા અલંકાર) :
(૧) દમયંતીનું મુખ ચંદ્ર જેવું સુંદર છે.
(૨) શિશુ સમાન આ નગર શાંત હતું.

✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦

• આ એકમની કઈ પ્રવૃત્તિ કરવા તમારે બીજાની મદદ લેવી પડી ?
જવાબ : પ્રશ્ન ૧૪ અને ૧૫ માં વિવિધ પંક્તિઓમાંથી વર્ણાનુપ્રાસ, અંત્યાનુપ્રાસ અને ઉપમા અલંકાર ઓળખવાની વ્યાકરણ પ્રવૃત્તિમાં મારે શિક્ષકની મદદ લેવી પડી.

• આ એકમનો કયો ફકરો તમને ગમ્યો ?
જવાબ : જ્યારે ઇન્સ્પેક્ટર કુમારે શાંતિપૂર્વક ખુરશીની ગાદી ઊંચી કરીને તખતમલનું પાકીટ શોધી કાઢ્યું અને સૌ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા તે ફકરો મને સૌથી વધુ ગમ્યો.

• આ એકમનાં કયાં વાક્યો તમને યાદ રહ્યાં તે કહો.
જવાબ : મને "અમે અમારી કળાને આધારે જીવીએ છીએ, કોઈ હાથચાલાકીઓ કરતા નથી!" અને "મેં કદી હરામની એક પાઈ પણ તફડાવી નથી!" વાક્યો યાદ રહી ગયાં.

---

✦ નીચે ધોરણ - 8 ના બધા વિષયોની link આપેલી છે. તેની મુલાકાત લેવી. ✦

ગુજરાતી હિન્દી સંસ્કૃત અંગ્રેજી ગણિત વિજ્ઞાન સામાજિક વિજ્ઞાન