GSEB Std 8 Gujarati Chapter 19 Silver Screen Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 ગુજરાતી (પલાશ) વિષયના પાઠ 19 "સિલ્વર સ્ક્રીન" ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૯ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), ફિલ્મ કસબીઓની ભૂમિકા, મનપસંદ ફિલ્મ નિબંધ, ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 8 Gujarati Ch 19 Silver Screen Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમ તરીકે સિલ્વર સ્ક્રીન :
"સિલ્વર સ્ક્રીન" એ આધુનિક યુગના સૌથી પ્રભાવશાળી દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમ ફિલ્મ (સિનેમા) ના વિવિધ પાસાં, તેના કલાત્મક મૂલ્યો અને સમાજજીવન પર પડતા પ્રભાવની વિશદ છણાવટ કરતો વિચારપ્રેરક પાઠ છે. આ એકમમાં ફિલ્મ માત્ર મનોરંજનનું સાધન ન રહેતાં શિક્ષણ, લોકજાગૃતિ અને વિવિધ કલાઓના સંગમનું જીવંત માધ્યમ કેવી રીતે બને છે તેની સચોટ સમજૂતી આપવામાં આવી છે.
- તમામ કલાઓનો સમન્વય : ફિલ્મ એ સાહિત્ય (પટકથા/સંવાદ), અભિનય, સંગીત, નૃત્ય, ચિત્રકળા, ફોટોગ્રાફી અને ટેક્નોલૉજીનો અદ્ભુત ત્રિવેણી સંગમ છે. તે બધી જ લલિતકલાઓને પોતાનામાં સમાવી લે છે.
- શિક્ષણ અને રોજગારનું માધ્યમ : ફિલ્મઉદ્યોગ લાખો કસબીઓ—જેવા કે લેખક, દિગ્દર્શક, કેમેરામેન, સંગીતકાર, અભિનેતા, એડિટર અને ટેકનિશિયનોને વિશાળ રોજગારી પૂરી પાડે છે. ફિલ્મ દ્વારા સમાજના જટિલ પ્રશ્નોને સહજ રીતે લાખો લોકો સુધી પહોંચાડી શકાય છે.
- દર્શક અને ભાવક : સામાન્ય દર્શક માત્ર પડદા પર ચાલતી ઘટનાઓ જોઈને મનોરંજન મેળવે છે, જ્યારે સજ્જ 'ભાવક' ફિલ્મની પાછળ રહેલા વિચાર, કલાત્મક સૌંદર્ય અને જીવનસંદેશને ઊંડાણપૂર્વક સમજે છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Gujarati Chapter 19 Silver Screen Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમને કેવી ફિલ્મ જોવી ગમે ?
જવાબ : મને પ્રેરણાદાયી, ઐતિહાસિક, વિજ્ઞાનકલ્પના (સાયન્સ ફિક્શન) આધારિત અને દેશભક્તિથી સભર ફિલ્મો જોવી ખૂબ ગમે છે.
(૨) તમે છેલ્લે કઈ ફિલ્મ જોઈ હતી ?
જવાબ : મેં છેલ્લે શિક્ષણ અને સંઘર્ષની વાર્તા દર્શાવતી પ્રેરણાદાયી ફિલ્મ '૧૨મી ફેઇલ' (12th Fail) જોઈ હતી.
(૩) તમે એ ફિલ્મ જોવા ક્યાં અને કોની સાથે ગયાં હતાં ?
જવાબ : હું તે ફિલ્મ જોવા અમારા શહેરના સિનેમા હોલમાં મારા માતા-પિતા અને મિત્રો સાથે ગયો હતો.
(૪) તમને ગમતી ફિલ્મ વિશે કહો.
જવાબ : મને 'તારે ઝમીન પર' ફિલ્મ ખૂબ ગમે છે; કારણ કે તેમાં બાળકોની વિશિષ્ટ પ્રતિભા અને કલાને સમજીને તેને પ્રોત્સાહિત કરવાનો સુંદર સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
(૫) તમને કોઈ ફિલ્મનું ગીત, પાત્ર, ડાયલોગ યાદ છે ? કહો.
જવાબ : મને ફિલ્મનું જાણીતું ગીત "ખો ન જાયે યે તારે ઝમીન પર..." અને તેનો ડાયલોગ "દરેક બાળક પોતાની રીતે ખાસ હોય છે" ખૂબ યાદ રહી ગયા છે.
(૬) સિરિયલ અને ફિલ્મ વચ્ચે શો ફરક હોય છે ?
જવાબ : ફિલ્મ સામાન્ય રીતે બેથી ત્રણ કલાકમાં શરૂ થઈને સંપૂર્ણ વાર્તા પૂર્ણ કરે છે, જ્યારે સિરિયલ લાંબા સમય સુધી હપ્તાવાર (એપિસોડ્સમાં) ટેલિવિઝન પર ચાલતી રહે છે.
૨. ફિલ્મને લાગુ પડતું હોય તો ‘YES’ અને ના લાગુ પડતું હોય તો ‘NO’ લખો:
૧. ફિલ્મઉદ્યોગ અનેક લોકોને રોજગાર આપે છે. ➔ YES
૨. ફિલ્મના પાત્રો મંચ પર જીવંત અભિનય કરતાં હોય છે. ➔ NO (તે નાટકમાં હોય છે, ફિલ્મમાં રેકોર્ડેડ હોય છે)
૩. ફિલ્મ બધી જ કલાઓને પોતાનામાં સમાવે છે. ➔ YES
૪. ફિલ્મ જોવી એ પણ એક સ્કિલ છે. ➔ YES
૫. ફિલ્મના કલાકાર પોતે જ પોતાના અવાજમાં હંમેશાં ગીત ગાતાં હોય છે. ➔ NO (તે પ્લે-બેક સિંગર ગાય છે)
૬. ફિલ્મ જોવા દર્શક પક્ષે ઘણી સજ્જતા જોઈએ. ➔ YES
૭. ફિલ્મોમાં પણ જીવનનું નિરૂપણ હોય છે. ➔ YES
૮. દરેક ફિલ્મ ત્રણ કલાક જેટલી લાંબી હોય છે. ➔ NO
૩. ફકરામાંથી સમાન અર્થ ધરાવતાં વાક્યોની જોડી બનાવો:
• જોડી ૧ :
(અ) ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યા પછી હું ફિલ્મ ક્ષેત્રમાં સક્રિય થયો.
(બ) પી.એચ.ડી. પછી હું ફિલ્મનિર્માણમાં વ્યસ્ત થયો.
• જોડી ૨ :
(અ) અધ્યાપક બન્યા પછી તરત મેં ફિલ્મ ક્ષેત્રમાં ઝંપલાવ્યું.
(બ) અધ્યાપનકાર્ય શરૂ કર્યા પછી ત્વરિત મેં ફિલ્મ ક્ષેત્રમાં જોડાવાનું સાહસ કર્યું.
• જોડી ૩ :
(અ) લે તને તો મજબૂત ટેકેદાર મળી ગયો.
(બ) તારી વાત સાથે સહમત હોય એવું કોઈ છે ખરું.
૪. ઉદાહરણ મુજબ કોઠામાં વિગતો પૂર્ણ કરો:
| શબ્દ / શબ્દજૂથ | અંગ્રેજી શબ્દ | માતૃભાષામાં અર્થ |
|---|---|---|
| એક્સાઇટ (ઉદાહરણ) | Excite | ઉત્તેજિત |
| થેન્ક્સ ફોર ધેટ | Thanks for that | તે બદલ આભાર |
| સ્પેશિયલ | Special | ખાસ / વિશિષ્ટ |
| સ્ટ્રોંગ | Strong | મજબૂત |
| પ્રિપરેશન | Preparation | તૈયારી |
| ઓડિટોરિયમ | Auditorium | સભાખંડ / પ્રેક્ષાગૃહ |
| ડાયલોગ | Dialogue | સંવાદ |
| સ્ક્રિપ્ટ | Script | પટકથા / લખાણ |
| એક્સક્યુઝ મી સર ! | Excuse me sir ! | ક્ષમા કરશો સાહેબ ! |
| સ્કિલ | Skill | કૌશલ્ય / આવડત |
૫. ફિલ્મનિર્માણમાં કસબીઓની ભૂમિકા:
૧. સ્ક્રિપ્ટલેખક ➔ ફિલ્મની પટકથા અને દ્રશ્યોનું વિગતવાર લખાણ લખે છે.
૨. સંવાદ લેખક ➔ પાત્રો દ્વારા બોલાતા સંવાદો (ડાયલોગ) લખે છે.
૩. દિગ્દર્શક (ડિરેક્ટર) ➔ સમગ્ર ફિલ્મનું કલાત્મક સંચાલન અને શૂટિંગનું માર્ગદર્શન કરે છે.
૪. ગીતકાર ➔ ફિલ્મના ગીતોની કાવ્યાત્મક રચના કરે છે.
૫. સંગીતકાર ➔ ગીતોની ધૂન અને પાર્શ્વસંગીત (બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક) તૈયાર કરે છે.
૬. અભિનેતા ➔ પુરુષ પાત્રનો જીવંત અભિનય ભજવે છે.
૭. અભિનેત્રી ➔ સ્ત્રી પાત્રનો જીવંત અભિનય ભજવે છે.
૮. કેમેરામેન (સિનેમેટોગ્રાફર) ➔ દ્રશ્યોનું વિડિયો શૂટિંગ અને લાઈટિંગનું સંચાલન કરે છે.
૯. મેકઅપમેન ➔ પાત્રોના ચહેરા અને દેખાવને પાત્રાનુરૂપ તૈયાર કરે છે.
૧૦. ડાન્સ ડાયરેક્ટર (કોરિયોગ્રાફર) ➔ નૃત્ય અને હલનચલનનું આયોજન તથા તાલીમ આપે છે.
૧૧. એડિટર (સંકલક) ➔ શૂટ થયેલાં દ્રશ્યોનું કટિંગ અને યોગ્ય ક્રમમાં સંકલન કરી આખરી ફિલ્મ બનાવે છે.
૬. ઉદાહરણ મુજબ આપેલાં વાક્યો પૂર્ણ કરો:
ઉદાહરણ : મારી આવવાની ઇચ્છા તો ન હતી પણ આ તો તેં બહુ આગ્રહ કર્યો એટલે તારી સાથે આવ્યો.
૧. મારી ચિત્ર દોરવાની ઇચ્છા ન હતી પણ શિક્ષકે પ્રેમથી પ્રોત્સાહન આપ્યું એટલે મેં સરસ ચિત્ર દોર્યું.
૨. મને રમવાની ઇચ્છા ન હતી પણ મિત્રોનો ઉત્સાહ જોઈને હું મેદાનમાં રમવા ઊતરી પડ્યો.
૩. મને લખવાની બહુ ઇચ્છા નથી પણ પરીક્ષામાં સારા ગુણ મેળવવા માટે નિયમિત લખવું પડે છે.
૪. મને બહારનું જમવામાં રસ નથી કારણ કે ઘરનો તાજો ખોરાક જ સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ છે.
૫. મને ફરવા જવાનો શોખ નથી છતાં કુદરતી સૌંદર્ય માણવા હું પર્વત પર ગયો.
૬. મને ભીડભાડ વાળી જગ્યાએ જવાનું ગમતું નથી તેથી હું પુસ્તકાલયમાં શાંતિથી બેસવાનું પસંદ કરું છું.
૭. સંવાદ પૂર્ણ કરો:
મેહુલ : ચાલ ફિલ્મ જોવા જઈશું !
રિયા : કઈ ફિલ્મ જોવા જવું છે? કોઈ સારી ફિલ્મ આવી છે?
મેહુલ : હા... હમણાં ઘણી સારી ફિલ્મો આવી છે.
રિયા : તો પછી મોબાઇલમાં તેનું રેટિંગ અને શો ટાઇમિંગ જોઈ લે.
મેહુલ : હમણાં જ ઓનલાઇન જોઈ લઉં.
રિયા : કોઈ નવી પ્રેરણાદાયી કે સાહસિક ફિલ્મ હોય તો કહેજે.
મેહુલ : આ જો ! આ ફિલ્મ જોવા જેવી લાગે છે.
રિયા : હા, આના રિવ્યૂ ખૂબ સરસ છે, ચાલ આ ફિલ્મ જ ફાઇનલ કરીએ!
મેહુલ : આ તેં ખરું કહ્યું ! હમણાં જ ઓનલાઇન ટિકિટ બુક કરી લઉં છું.
૮. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. ‘લે તને તો મજબૂત ટેકેદાર મળી ગયો.’ – એવું વિકાસ કોને કહે છે ? શા માટે ?
જવાબ : વિકાસ પોતાના મિત્રને કહે છે; કારણ કે ડૉ. બાસુ ફિલ્મ અંગે જે વિચાર રજૂ કરે છે તેના સમર્થનમાં મિત્રની વાતને પણ મજબૂત આધાર મળી ગયો હતો.
૨. તમે ‘સ્વાગતવિધિ’ ક્યાં ક્યાં થતી જોઈ છે ? એમાં શું શું કરવામાં આવે છે ?
જવાબ : શાળાના વાર્ષિકોત્સવ, લગ્નપ્રસંગ અને પરિસંવાદોમાં સ્વાગતવિધિ જોઈ છે. તેમાં મહેમાનોને કુમકુમ તિલક, પુષ્પગુચ્છ (બુકે), શાલ, મોમેન્ટો કે સૂતરની આંટી અર્પણ કરી આવકારવામાં આવે છે.
૩. ડૉ. બાસુ પોતાને વિશાળ ફલક પર અધ્યાપક કેમ માને છે ?
જવાબ : કારણ કે વર્ગખંડમાં અધ્યાપક માત્ર ૫૦-૬૦ વિદ્યાર્થીઓને ભણાવી શકે છે, જ્યારે સિનેમાના માધ્યમ દ્વારા તેઓ પોતાની કલા અને વિચારો લાખો કરોડો પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચાડી જ્ઞાન આપી શકે છે.
૪. ફિલ્મઉદ્યોગ એ લોકોને કઈ રીતે રોજગાર આપે છે ?
જવાબ : ફિલ્મનિર્માણમાં લેખક, કલાકાર, સંગીતકાર, ડાયરેક્ટર ઉપરાંત લાઈટમેન, સ્પોટબોય, સેટ ડિઝાઈનર, ડ્રેસવાળા, કેટરિંગ અને સિનેમા હોલના કર્મચારીઓ સહિત હજારો લોકોને સીધી અને આડકતરી રોજગારી મળે છે.
૫. ફિલ્મ બધી જ કલાઓને પોતાનામાં શી રીતે સમાવી લે છે ?
જવાબ : ફિલ્મમાં સાહિત્ય (કથા-સંવાદ), ચિત્રકળા (સેટ/દ્રશ્યો), સંગીતકળા (ગીત-ધૂન), નાટ્યકળા (અભિનય) અને નૃત્યકળા (ડાન્સ) એમ તમામ લલિતકલાઓ એકસાથે સંગમિત થાય છે.
૬. ફિલ્મ જોતી વખતે કઈ કઈ બાબતનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ ?
જવાબ : ફિલ્મની વાર્તા, પાત્રોના સંવાદ, કેમેરા એંગલ, બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક અને ડિરેક્ટરનો મૂળ ઉદ્દેશ તથા તેના સમાજલક્ષી સંદેશ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.
૭. ‘દર્શક’ અને ‘ભાવક’ વચ્ચે શો ફેર ?
જવાબ : 'દર્શક' માત્ર આંખોથી ઉપરછલ્લું મનોરંજન જુએ છે; જ્યારે 'ભાવક' ફિલ્મની સંવેદના, કલાત્મકતા, આંતરિક સૌંદર્ય અને જીવનસંદેશને હૃદયપૂર્વક ગ્રહણ કરે છે.
૯. મનપસંદ ફિલ્મ વિશે દસ-પંદર વાક્યો:
મારી સૌથી મનપસંદ હિન્દી ફિલ્મ 'તારે ઝમીન પર' છે. આ ફિલ્મના દિગ્દર્શક અને મુખ્ય અભિનેતા આમિર ખાન છે. ફિલ્મની વાર્તા 'ઇશાન અવસ્થી' નામના એક નાના બાળકની આસપાસ ફરે છે, જે ડિસ્લેક્સિયા નામની શીખવાની તકલીફથી પીડાય છે. તેને અક્ષરો નાચતા દેખાય છે, તેથી તે ભણવામાં પાછળ રહી જાય છે. તેના માતા-પિતા તેને તોફાની સમજીને બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલી દે છે, જ્યાં તે હતાશ થઈ જાય છે.
ત્યાં નવા આવેલા કલા શિક્ષક રામશંકર નિકુંભ તેની આ ખામી અને તેની ચિત્રકળાની અદ્ભુત પ્રતિભાને ઓળખે છે. શિક્ષકના વહાલ અને યોગ્ય માર્ગદર્શનથી ઇશાન ચિત્રસ્પર્ધામાં પ્રથમ આવે છે અને તેનો આત્મવિશ્વાસ પાછો ફરે છે. આ ફિલ્મ આપણને શીખવે છે કે દરેક બાળક અનોખું અને ઈશ્વરનું સુંદર સર્જન છે. આ ફિલ્મનું સંગીત અને ગીતો અત્યંત કર્ણપ્રિય તથા હૃદયસ્પર્શી છે.
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• આ પાઠમાં એવી કઈ વાત હતી કે તમે પહેલાં નહોતા જાણતા ?
જવાબ : ફિલ્મનિર્માણમાં માત્ર હીરો-હીરોઈન જ નહીં પરંતુ સ્ક્રિપ્ટલેખક, સંકલક (એડિટર) અને સિનેમેટોગ્રાફર જેવા અસંખ્ય પડદા પાછળના કસબીઓની અથાક મહેનત હોય છે તે વાત હું પહેલાં નહોતો જાણતો.
• આ પાઠમાં કયા અપરિચિત શબ્દો લાગ્યા ?
જવાબ : મને 'ઓડિટોરિયમ', 'સિનેમેટોગ્રાફી', 'પટકથા', 'વિશાળ ફલક' અને 'ભાવક' જેવા નવા પારિભાષિક શબ્દો અપરિચિત લાગ્યા.
• આ એકમની કઈ વાત તમને બહુ ગમી ? કહો.
જવાબ : ડૉ. બાસુનું એ વિધાન કે સિનેમા એ તમામ લલિતકલાઓનો અદ્ભુત સંગમ છે અને તે સમાજ શિક્ષણનું ઉત્તમ માધ્યમ છે તે વાત મને સૌથી વધુ ગમી.
• સ્વાધ્યાયની કઈ પ્રવૃત્તિ કરવામાં તમને વધુ સમય લાગ્યો ?
જવાબ : પ્રશ્ન ૫ માં ફિલ્મનિર્માણના અગિયાર જેટલા વિવિધ કસબીઓની ભૂમિકા વિગતવાર લખવામાં મને સૌથી વધુ સમય લાગ્યો.
إرسال تعليق