GSEB Std 6 Gujarati Chapter 5 Jay Jay Garvi Gujarat Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 6 ગુજરાતી (પ્રથમ ભાષા - પલાશ) વિષયના કાવ્ય 5 "જય જય ગરવી ગુજરાત!" (નર્મદ) ના તમામ પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૦ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 6 Gujarati Ch 5 Summary) ✦
કાવ્ય પરિચય અને ગુજરાતનું ગૌરવગાન :
"જય જય ગરવી ગુજરાત!" એ યુગપ્રવર્તક કવિ નર્મદ દ્વારા રચિત ગુજરાતનું અમર ગૌરવગીત છે. આ કાવ્યમાં કવિએ ગુજરાતની ઐતિહાસિક ભવ્યતા, ભૌગોલિક સીમાઓ, પવિત્ર યાત્રાધામો, નદીઓ અને પૂર્વજોના શૌર્યનું અત્યંત જોમવંતું વર્ણન કર્યું છે.
- ચારેય દિશાઓમાં દેવોનું રક્ષણ : ઉત્તરમાં અંબામાતા, પૂર્વમાં કાળીમાતા (પાવાગઢ), દક્ષિણમાં કુંતેશ્વર મહાદેવ અને પશ્ચિમમાં સોમનાથ તથા દ્વારકાધીશ સાક્ષાત્ ગુજરાતની રક્ષા કરી રહ્યા છે.
- પ્રાકૃતિક અને ઐતિહાસિક વૈભવ : નર્મદા, તાપી અને મહી જેવી જીવનદાત્રી નદીઓ, રત્નાકર સાગર તથા પર્વતો પરથી વિજયના આશીર્વાદ આપતા વીર પૂર્વજો ગુજરાતનું ખમીર પ્રગટ કરે છે. પાટણના સોલંકી શાસક સિદ્ધરાજ જયસિંહનો સુવર્ણકાળ ગુજરાતની શાન છે.
- એકતા અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય : કવિ તમામ પ્રજાજનોને સંપ રાખીને પ્રેમ અને શૌર્યના માર્ગે ચાલવાની પ્રેરણા આપે છે. ગુલામીની અંધારી રાત હવે વીતી ચૂકી છે અને પ્રગતિનો મધ્યાહ્ન તપવાનો છે, તેથી ગુજરાતનું ભવિષ્ય વધુ ઝળહળતું બનશે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 6 Gujarati Chapter 5 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) આ ગીતમાં એવી કઈ વાત આવી જે તમે પહેલીવાર સાંભળી હોય?
જવાબ : દક્ષિણ દિશામાં રક્ષણ કરતા 'કુંતેશ્વર મહાદેવ' (દમણ પાસે) અને અણહિલવાડ પાટણના સુવર્ણકાળના રંગ વિશે મેં આ ગીતમાં પહેલીવાર સાંભળ્યું.
(૨) તમે તીર્થસ્થાન કોને ગણો છો?
જવાબ : જે પવિત્ર સ્થળે જવાથી મનને અસીમ શાંતિ મળે, પવિત્ર વિચારો આવે અને જ્યાં પ્રભુની દિવ્ય ઉપસ્થિતિનો સાક્ષાત્કાર થાય તેવા દેવસ્થાન કે ઐતિહાસિક ધામને હું તીર્થસ્થાન ગણું છું.
(૩) તમે આવું ગુજરાત વિશે બીજું કોઈ ગીત સાંભળ્યું છે? કયું?
જવાબ : હા, મેં કવિ ઉમાશંકર જોશી રચિત 'ગુજરાત મોરી મોરી રે' અને કવિ ખબરદારનું 'ગુણવંતી ગુજરાત' ગીત સાંભળ્યું છે.
(૪) તમે કોઈ યાત્રાધામની મુલાકાત લીધી છે? ક્યારે?
જવાબ : હા, ગયા દિવાળી વેકેશનમાં હું મારા પરિવાર સાથે ગિરનાર (જૂનાગઢ) અને સોમનાથ મહાદેવના દર્શને ગયો હતો.
(૫) તમને નદીકિનારે રહેવું ગમે? કેમ?
જવાબ : હા, મને નદીકિનારે રહેવું ખૂબ ગમે છે; કારણ કે ત્યાં વહેતાં નિર્મળ જળનો કલકલ નાદ, ઠંડો પવન, હરિયાળી અને અત્યંત શાંત વાતાવરણ હોય છે.
(૬) સંપીને રહેવાથી શો ફાયદો થાય?
જવાબ : સંપીને રહેવાથી આપણી શક્તિ બમણી થાય છે, મુશ્કેલ કામો પણ સહેલાઈથી પાર પડે છે, પરિવાર અને સમાજમાં શાંતિ જળવાય છે અને કોઈ આપણું અહિત કરી શકતું નથી.
૨. નીચે આપેલ શબ્દોમાંથી સાચા અર્થવાળો શબ્દ શોધો અને લખો:
• ગરવી ➔ ગૌરવશાળી (ગરબી, ગૌરવશાળી, ગબડતી)
• નિજ ➔ પોતાનું (ખીજ, પોતાનું, નકામું)
• અરુણું ➔ સોનેરી રંગનું (લાલાશ પડતું) (કાળા રંગનું, સોનેરી રંગનું, સફેદ રંગનું)
• સંતતિ ➔ સંતાન (સમૃદ્ધિ, સંપત્તિ, સંતાન)
• કસુંબી ➔ કેસરી (લાલાશ પડતો કેસરી) (લીલો, પીળો, કેસરી)
• રક્ષા ➔ રખેવાળી (રક્ષણ) (શિક્ષા, રખેવાળી, પરીક્ષા)
૩. આપેલા શબ્દના અર્થ મુજબ સાચા વાક્ય સામે ખરાની (✓) નિશાની કરો:
૧. સંતતિ – સંતાન
[ ] લીલાંછમ વનો આ દેશની સંતતિ છે.
[ ✓ ] ગૌરી ગાય એ બોડી ગાયની સંતતિ છે.
૨. અરુણું – સોનેરી રંગનું (પ્રભાતના સૂર્ય જેવું)
[ ✓ ] સૂર્યનું અરુણું કિરણ પડ્યું ને અમે જાગ્યા.
[ ] અમાસનું અરુણું અંધારું અમને ડરાવી રહ્યું.
૪. નીચે આપેલા શબ્દોનાં શિષ્ટ રૂપ લખો:
• પરભાત ➔ પ્રભાત (સવાર)
• પૂરવ ➔ પૂર્વ (દિશા)
• સોહે ➔ શોભે
• જુદ્ધ ➔ યુદ્ધ
• દીસે ➔ દેખાય (જણાય)
૫. આપેલ ઉદાહરણ જેવા પ્રાસવાળા શબ્દો લખો:
ઉદાહરણ : રાત – પરભાત
• અંકિત ➔ રીત
• જાત ➔ ગુજરાત / માત
• દેવ ➔ મહાદેવ
• રંગ ➔ જયસંગ
• સાગર ➔ જયકર
૬. નીચે આપેલાં જોડકાં જોડો:
| (અ) દિશા | (બ) તીર્થ / દેવ |
|---|---|
| ૧. ઉત્તર | અંબામાત |
| ૨. દક્ષિણ | કુંતેશ્વર મહાદેવ |
| ૩. પૂર્વ | કાળીમાત |
| ૪. પશ્ચિમ | સોમનાથ (અને દ્વારકેશ) |
૭. આપેલ વિકલ્પમાંથી યોગ્ય કારણ શોધો:
૧. કવિ સંતાનોને પ્રેમભક્તિની રીત શીખવવાનું કહે છે, કારણ કે...
જવાબ : સાચી જીવનશૈલી મળે.
૨. ગુજરાતની સહાયમાં દેવો સાક્ષાત્ છે એવું કહેવાય છે, કારણ કે...
જવાબ : ચારેય દિશામાં એમનાં સ્થાનકો છે.
૩. સાગર માટે રત્નાકર શબ્દ પ્રયોજાયો છે, કારણ કે...
જવાબ : સાગરના પેટાળમાં અનેક કીમતી રત્નો છે.
૪. આ કાવ્યમાં રાત વીતી ગઈ છે એવું કહ્યું છે, કારણ કે...
જવાબ : ગુજરાત હવે પ્રગતિના માર્ગે છે.
૮. આપેલ બે શબ્દોનો એક જ વાક્યમાં ઉપયોગ કરો:
ઉદાહરણ : કમ્પ્યૂટર - વેદ વ્યાસ ➔ વાક્ય : કમ્પ્યૂટરમાંથી વેદ વ્યાસનો ફોટો જડ્યો.
• ફ્રીઝ – ચંપલ : ઘરના પ્રવેશદ્વારે ચંપલ ઉતારીને રમેશે ફ્રીઝમાંથી ઠંડુ પાણી લીધું.
• ચા – સાગર : દરિયાકિનારે સાગરની લહેરો જોતાં જોતાં ગરમાગરમ ચા પીવાની મજા આવી.
• ફોન – સંપ : દાદાજીએ ફોન કરીને પરિવારના બધા સભ્યોને સંપીને રહેવાની સલાહ આપી.
• ખીલી – મધ્યાહ્ન : ધોમધખતા મધ્યાહ્નના તડકામાં મજૂર દીવાલ પર ખીલી ઠોકી રહ્યો હતો.
• પર્વત – પપ્પા : વેકેશનમાં પપ્પા અમને ગિરનાર પર્વત પર પ્રવાસે લઈ ગયા.
૯. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. કવિતા મુજબ ગુજરાતની કઈ દિશામાં શું આવેલું છે તે લખો.
જવાબ : કવિતા મુજબ ઉત્તરમાં અંબામાતા (અંબાજી), પૂર્વમાં કાળીમાતા (પાવાગઢ), દક્ષિણમાં કુંતેશ્વર મહાદેવ અને પશ્ચિમમાં સોમનાથ તથા દ્વારકાધીશ બિરાજે છે.
૨. કવિએ પ્રેમભક્તિની રીત શીખવવાનું કેમ કહ્યું હશે?
જવાબ : પ્રેમ અને ભક્તિથી માનવીમાં સદ્ભાવના, સમર્પણ અને પવિત્રતા કેળવાય છે તથા પરસ્પર સ્નેહથી જીવન ઉદાત્ત બને છે, તેથી કવિએ સંતાનોને પ્રેમભક્તિની રીત શીખવવા કહ્યું છે.
૩. ગરવી ગુજરાત એટલે શું?
જવાબ : 'ગરવી ગુજરાત' એટલે ગૌરવશાળી, સમૃદ્ધ, સંસ્કારી, પરાક્રમી અને પોતાના ઊંચા આદર્શોથી દીપી ઊઠતી મહાન ગુજરાત ભૂમિ.
૪. ગુજરાતની બીજી નદીઓનાં નામ જણાવી કોઈ એક નદી વિશે લખો.
જવાબ : સાબરમતી, ભાદર, શેત્રુંજી, સરસ્વતી અને બનાસ.
• સાબરમતી નદી : સાબરમતી ગુજરાતની મોટી અને ઐતિહાસિક નદી છે. તેના કિનારે ગાંધીજીએ સાબરમતી આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો. અમદાવાદમાં સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પ્રવાસીઓ માટે મોટું આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.
૫. ગુજરાતના મહિમા વિશે લખો.
જવાબ : ગુજરાત સંતો, શૂરવીરો અને દાતારોની પવિત્ર ભૂમિ છે. તેના પશ્ચિમે વિશાળ સાગર અને ચારેય દિશામાં દેવોનાં તીર્થો આવેલાં છે. નર્મદા-તાપી જેવી પવિત્ર નદીઓ અને સિદ્ધરાજ જયસિંહ જેવો ભવ્ય ઐતિહાસિક વારસો ગુજરાતનો મહિમા વધારે છે.
૬. ગુજરાતને ગરવી કેમ કહી હશે?
જવાબ : ગુજરાતની સંસ્કૃતિ મહાન છે, અહીં નરસિંહ, મીરાં અને નર્મદ જેવા કવિઓ તથા ગાંધી-સરદાર જેવા યુગપુરુષો જન્મ્યા છે. તેની ધરતી ધર્મ, શૌર્ય અને વ્યાપારમાં સદાય મોખરે રહી હોવાથી તેને ગરવી કહી છે.
૧૦. કાવ્યપંક્તિ સમજાવો:
"તે રંગ થકી પણ અધિક સરસ રંગ થશે સત્વરે માત!
શુભ શકુન દીસે, મધ્યાહ્ન શોભશે, વીતી ગઈ છે રાત"
સમજૂતી : કવિ કહે છે કે પ્રાચીન પાટણ અને સિદ્ધરાજ જયસિંહના સમયમાં જે જાહોજલાલી હતી, તેના કરતાં પણ વધારે શ્રેષ્ઠ અને ઉજ્જવળ રંગ ગુજરાતનો હવે ટૂંક સમયમાં ખીલશે. કારણ કે હવે સારા શુકન જણાઈ રહ્યા છે, અજ્ઞાન અને ગુલામીની કાળી રાત વીતી ગઈ છે અને પ્રગતિનો સોનેરી મધ્યાહ્ન પૂર્ણ તેજ સાથે શોભવાનો છે.
Post a Comment