ધોરણ-7 [સંસ્કૃત] 1. प्रहेलिकाः | std-7 [sanskrut] 1. prahelikah

GSEB Std 7 Sanskrut Chapter 1 Prahelikah Swadhyay Solution & Translation: અહીં ધોરણ 7 સંસ્કૃત વિષયના પ્રકરણ 1 "प्रहेलिकाः" (Prahelikah - ઉખાણાં) નું સંપૂર્ણ ગુજરાતી અનુવાદ (Translation), શ્લોકોની સરળ સમજૂતી, સ્વાધ્યાયના તમામ પ્રશ્નો-જવાબો, વ્યાકરણ આધારિત પ્રવૃત્તિઓ તેમજ સ્વ-અધ્યયનપોથીના ઉપયોગી જવાબો સુંદર રીતે પ્રસ્તુત કરવામાં આવ્યા છે.

ઝડપી નેવિગેશન (Quick Links) :

• ✦ શ્લોક અને ગુજરાતી અનુવાદ (Translation)
• ✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Swadhyay Solution)
• ▶ વિડીયો સમજૂતી (Video Explanation)
• ▶ એકમ સ્વાધ્યાય વિડીયો સોલ્યુશન

✦ અનુવાદ : શ્લોકોનું સરળ ગુજરાતી ભાષાંતર (Std 7 Sanskrut Ch 1 Prahelikah Anuvad) ✦

(१) वृक्षाग्रवासी न च पक्षिराजः त्रिनेत्रधारी न च शूलपाणिः ।
त्वग्वस्त्रधारी न च सिद्धयोगी जलં च बिभ्रन्न घटो न मेघः ॥
[અનુવાદ : તે વૃક્ષની ટોચ પર રહે છે, પણ પક્ષીઓનો રાજા (ગરુડ) નથી. તે ત્રણ આંખો ધારણ કરે છે, પણ શૂલપાણિ (શંકર ભગવાન) નથી. તે ઝાડની છાલનાં વસ્ત્ર ધારણ કરે છે, પણ સિદ્ધયોગી નથી. તે પાણી ધારણ કરે છે, પણ ઘડો કે વાદળ નથી. (તે શું છે? - નાળિયેર)]

(२) नरनारीसमुत्पन्ना सा स्त्री देहविवर्जिता ।
अमुखी कुरुते शब्दं जातमात्रा विनश्यति ॥
[અનુવાદ : સ્ત્રી અને પુરુષથી ઉત્પન્ન થયેલી તે સ્ત્રી દેહ (શરીર) વિનાની છે. મુખ વગરની હોવા છતાં અવાજ કરે છે અને જન્મતાની સાથે જ નાશ પામે છે. (તે શું છે? - ચપટી / છોટિકા)]

(३) कृष्णमुखी न मार्जारी द्विजिह्वा न च सर्पिणी ।
पञ्चभर्ती न पाञ्चाली यो जानाति सः पण्डितः ॥
[અનુવાદ : જેનું મુખ કાળું છે પણ બિલાડી નથી, જેને બે જીભ છે પણ સાપ નથી, જે પાંચ ભરણપોષણ કરનાર પતિઓવાળી છે પણ પાંચાલી (દ્રૌપદી) નથી; જે આ જાણે છે તે પંડિત (ચતુર) છે. (તે શું છે? - લેખની / કલમ)]

(४) दन्तैर्हीनः शिलाभक्षी निर्जीवो बहुभाषकः ।
गुणस्यूतिसमृद्धोऽपि परपादेन गच्छति ॥
[અનુવાદ : દાંત વગરનો હોવા છતાં પથ્થરોને ખાય છે (ચાવે/તોડે છે), નિર્જીવ છે છતાં ખૂબ બોલનાર છે, દોરીઓ અને સિલાઈથી ભરપૂર હોવા છતાં બીજાના પગ વડે ચાલે છે. (તે શું છે? - જોડા / પાદરક્ષઃ)]

(५) कस्तूरी जायते कस्मात् को हन्ति करिणां कुलम् ।
किं कुर्यात् कातरो युद्धे मृगात् सिंहः पलायनम् ॥
[અનુવાદ : કસ્તુરી શેમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે? હાથીઓના સમૂહને કોણ મારે છે? કાયર માણસ યુદ્ધમાં શું કરે છે? (આ ત્રણેય પ્રશ્નોના ઉત્તરો અનુક્રમે આ શ્લોકના અંતિમ ચરણમાં છે:) મૃગ (હરણ) થી કસ્તુરી, હાથીને સિંહ મારે છે અને યુદ્ધમાં કાયર માણસ પલાયન કરે છે (નાસી છૂટે છે).]

✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 7 Sanskrut Chapter 1 Swadhyay Solution) ✦

1. કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો:

(१) वृक्षाग्रवासी कः अस्ति ? (लेखनी, नारिकेलः)
उत्तरम् : नारिकेलः

(२) का स्त्री देहविवर्जिता अस्ति ? (छोटिका, लेखनी)
उत्तरम् : छोटिका

(३) का कृष्णमुखी अस्ति ? (छोटिका, लेखनी)
उत्तरम् : लेखनी

(४) कः परपादेन गच्छति ? (नारिकेलः, पादरक्षः)
उत्तरम् : पादरक्षः

(५) कस्तूरी कस्मात् जायते ? (सिंहात्, मृगात्)
उत्तरम् : मृगात्

2. યોગ્ય જોડકાં જોડો:

વિભાગ 'અ'	વિભાગ 'બ' (સાચો ઉત્તર)
(१) त्रिनेत्रधारी	नारिकेलः
(२) नरनारीसमुत्पन्ना	छोटिका
(३) पञ्चभर्ती	पाञ्चाली
(४) शिलाभक्षी	पादरक्षः
(५) कातरः युद्धे	पलायनं करोति

3. નીચેના ઉદાહરણ મુજબ અન્ય શબ્દો બનાવો:

ઉદાહરણ : वृक्षवासी - वनवासी, गृहवासी, स्वर्गवासी

(१) शूलपाणिः - चक्रपाणिः, वज्रपाणिः

(२) त्रिनेत्रधारी - द्विनेत्रधारी, चतुर्नेत्रधारी

(३) शिलाभक्षी - पत्रभक्षी, फलभक्षी

(४) दन्तहीनः - बलहीनः, नेत्रहीनः

4. નીચેની પંક્તિઓનું ઉદાહરણમાં દર્શાવ્યા મુજબ 'किन्तु' નો ઉપયોગ કરી લેખન કરો:

ઉદાહરણ : वृक्षाग्रवासी न च पक्षिराजः - वृक्षाग्रवासी अस्ति किन्तु पक्षिराजः नास्ति ।

(१) त्रिनेत्रधारी न च शूलपाणिः
उत्तरम् : त्रिनेत्रधारी अस्ति किन्तु शूलपाणिः नास्ति ।

(२) त्वग्वस्त्रधारी न च सिद्धयोगी
उत्तरम् : त्वग्वस्त्रधारी अस्ति किन्तु सिद्धयोगी नास्ति ।

(३) कृष्णमुखी न मार्जारी
उत्तरम् : कृष्णमुखी अस्ति किन्तु मार्जारी नास्ति ।

(४) द्विजिह्वा न च सर्पिणी
उत्तरम् : द्विजिह्वा अस्ति किन्तु सर्पिणी नास्ति ।

(५) पञ्चभर्ती न पाञ्चाली
उत्तरम् : पञ्चभर्ती अस्ति किन्तु पाञ्चाली नास्ति ।

5. આવી અન્ય પ્રહેલિકાઓ (ઉખાણાં) કે જે તમારા વિસ્તારમાં બોલાતી હોય તે શોધો અને વર્ગમાં કહો.