GSEB Std 6 Gujarati Chapter 13 Paropakari Manushyo Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 6 ગુજરાતી વિષયના પાઠ 13 "પરોપકારી મનુષ્યો" (હાસ્યનિબંધ - રમણભાઈ નીલકંઠ) ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૩ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), વ્યાકરણ, શબ્દાર્થ તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 6 Gujarati Ch 13 Summary) ✦
પાઠ પરિચય અને નિર્દોષ હાસ્યકટાક્ષ :
"પરોપકારી મનુષ્યો" એ ગુજરાતી સાહિત્યના સમર્થ હાસ્યકાર રમણભાઈ નીલકંઠ દ્વારા લખાયેલો એક અદ્ભુત અને વિચારપ્રેરક હાસ્યનિબંધ છે. આ પાઠમાં આપણા સમાજમાં વણમાગી સલાહો આપનારા તથા પોતાને સર્વજ્ઞ માનતા કહેવાતા 'પરોપકારી' લોકો પર રમૂજી શૈલીમાં સચોટ કટાક્ષ કરવામાં આવ્યો છે.
- આંજણી અને વણમાગી સલાહો : લેખકને આંખની પાંપણ પર એક નાની આંજણી થાય છે. ડૉક્ટરે તેને ન અડવાની અને પાકે ત્યારે નસ્તર મૂકવાની સલાહ આપી હતી. પરંતુ ઘેર આવતાં જ મિત્ર, દુકાનદાર, મુનીમ, હજામ, માસી, રસોઈયો, ધોબી, ગોળવાળો, ગોર મહારાજ અને પારસી દોસ્તાર સુધીના તમામ લોકો પોતાના અવનવા નુસખા (તુવેરની દાળ, જવ, કેસર, સિંદૂર, ચંદન, સૂંઠ, લવિંગ, તપાવેલો ગોળ, ઘી-એલચી અને કાંદાનો રસ) અજમાવવાની સલાહ આપે છે.
- દવાઓનો ડુંગર અને વિધવા ફોઈનો શીરો : લેખકે તમામ 'પરદુઃખભંજક' લોકોની સલાહ માનીને ઉપરાઉપરી દવાઓ લગાડી, જેનાથી આંખ પર દવાઓનો ડુંગર બની ગયો અને પીડા અસહ્ય થઈ ગઈ. આ દરમિયાન વિધવા ફોઈએ તાવ, શરદી કે વા તમામ રોગોના રામબાણ ઇલાજ તરીકે ઘી-ગોળ-લોટનો શીરો ખાવાની સલાહ આપી, જે લેખકે ખુશીથી સ્વીકારી!
- અંતિમ ઉપાય : છેવટે કોઈ નુસખાથી આરામ ન થતાં લેખક ફરી ડૉક્ટર પાસે ગયા. ડૉક્ટરે તમામ દવાઓનો ડુંગર ખોતરી કાઢી આંજણી પર નસ્તર મૂકી પરુ કાઢ્યું ત્યારે જ લેખકને રાહત થઈ. આ નિબંધ દ્વારા લેખક શીખવે છે કે રોગના ઉપચાર માટે ઊંટવૈદુ કરવાને બદલે નિષ્ણાત ડૉક્ટરની સલાહ જ લેવી જોઈએ.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન : ભાગ ૧ (પ્રશ્ન ૧ થી ૬) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમે સૌથી વધુ ક્યારે હસેલા ? કેમ ?
જવાબ : શાળાના વાર્ષિકોત્સવમાં જ્યારે એક નાટકમાં પાત્ર બોલતાં બોલતાં પોતાનો સંવાદ ભૂલી ગયો અને અટપટા શબ્દો બોલવા લાગ્યો ત્યારે અમે બધા ખૂબ ખડખડાટ હસ્યા હતા.
(૨) તમને કે તમારા કોઈ પરિચિતને આંજણી થયેલી છે ? એને મટાડવા શો ઉપાય કરેલો ?
જવાબ : હા, મારા મિત્રને આંજણી થઈ હતી ત્યારે તેણે સ્વચ્છ ગરમ પાણીનો હળવો શેક કર્યો હતો અને આંખના નિષ્ણાત ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ આઈ ડ્રોપ્સ નાખ્યા હતા.
(૩) ઇન્જેક્શન લેતી વખતે કેવું થાય છે ?
જવાબ : ઇન્જેક્શન લેતી વખતે ક્ષણભર માટે કીડી કરડે તેવો તીણો દુખાવો અને થોડો ડર લાગે છે, પણ પછી તરત સામાન્ય થઈ જવાય છે.
(૪) કોઈપણ રોગનો ઇલાજ કરવા તમે શું શું કરશો ?
જવાબ : કોઈપણ રોગ થાય ત્યારે ઘરગથ્થુ અખતરા કરવાને બદલે સારા ડૉક્ટર પાસે જઈ તપાસ કરાવીશ અને તેમણે આપેલી દવાઓ નિયમિત લઈ પૂરતો આરામ કરીશ.
(૫) કડવી ગોળી ગળવાની થાય ત્યારે તમને શું થાય છે ?
જવાબ : કડવી ગોળી ગળવાની થાય ત્યારે મોં કડવું થઈ જાય છે અને ક્યારેક ઊબકા જેવું લાગે છે, પણ સ્વાસ્થ્ય સારું કરવા માટે પાણી સાથે ઝડપથી ગળી જવી પડે છે.
૨. પાઠમાંથી શોધીને સલાહ લખો :
| સલાહકાર | સલાહ | ઈલાજ છે? (યોગ્ય/અયોગ્ય) |
|---|---|---|
| ૧. ડૉક્ટર | પાકે ત્યારે નસ્તરથી ફોડાવવું, પીડા થાય તો શેક કરવો. | હા [ ✓ ] (યોગ્ય) |
| ૨. કુટુંબી મિત્ર | તુવેરની દાળ ઘસીને ચોપડવી. | ના [ ✗ ] |
| ૩. મુનીમ | કેસર ઘોળીને ચોપડવું. | ના [ ✗ ] |
| ૪. કેશવ (હજામ) | સિંદૂર મંગાવીને દાબી દેવું. | ના [ ✗ ] |
| ૫. માસી | પૂજાનું ચંદન ઘસીને લગાડવું. | ના [ ✗ ] |
| ૬. રસોઈયો | સૂંઠ ચોપડવી. | ના [ ✗ ] |
| ૭. પારસી દોસ્તાર | કાંદો કાપીને તેનો રસ લગાવવો. | ના [ ✗ ] |
| ૮. વિધવા ફોઈ | ઘી, ખાંડ અને લોટનો શીરો બનાવીને ખાવો. | ના [ ✗ ] |
૩. ઉદાહરણ મુજબ વાક્યો બનાવીને લખો :
ઉદાહરણ : આંખો – રડી ➔ જુઓ તો ખરા! રડી-રડીને મારી આંખો ડુંગળી જેવી થઈ ગઈ છે.
૧. ચોપડી – વાંચી :
➔ પરીક્ષાની તૈયારીમાં વાંચી-વાંચીને મારી આખી ચોપડી મોઢે થઈ ગઈ છે.
૨. નોટ – લખી :
➔ દિવસભર લખી-લખીને મારી અંગ્રેજીની આખી નોટ ભરાઈ ગઈ છે.
૩. પગ – ચાલી :
➔ ગિરનારની પરિક્રમામાં ચાલી-ચાલીને મારા પગ સાવ લથડી ગયા છે.
૪. કાન – સાંભળી :
➔ લાઉડસ્પીકરનો ઘોંઘાટ સાંભળી-સાંભળીને મારા કાન બહેરા થઈ ગયા છે.
૫. ખુરશી – બેસી :
➔ ઑફિસમાં આખો દિવસ બેસી-બેસીને ખુરશીના પાયા પણ ઢીલા થઈ ગયા છે.
૪. કૌંસમાં આપેલ શબ્દનું યોગ્ય સ્વરૂપ મૂકી ખાલી જગ્યા પૂરો :
૧. પરેશ શાળામાં જઈને કહી આવ્યો કે હું આજે આવવાનો નથી. (જવું)
૨. આદિત્યએ કહ્યું, "હું આવીને તરત જ તમારું કામ કરી દઈશ." (આવવું)
૩. અજય ભજન ગાતાં ગાતાં જ ઑફિસે જાય છે. (ગાવું)
૪. રોશન એનાં માતા-પિતાનું નામ રોશન કરતો રહેશે. (કરવું)
૫. સિદ્ધાર્થ ઘર છોડીને ચાલ્યો ગયો. (છોડવું)
૫. આડાઅવળા શબ્દો યોગ્ય વાક્યમાં ગોઠવો :
૧. ચંદનની સુવાસથી ઘરમાં મઘમઘાટ થયો.
૨. આંખ પર આંજણીને લીધે ચરચરાટ થયો.
૩. ભૈયાજીની વાત સાંભળી ખડખડાટ હસ્યો.
૪. આંજણીનું દર્દ ઓછું થતાં હું ઘસઘસાટ ઊંઘી ગયો.
૬. શબ્દો / શબ્દજૂથનો ઉપયોગ કરી એક વાક્ય બનાવો :
૧. ઈલાજ, મિત્ર અને દાક્તર :
➔ મારા બીમાર મિત્રનો યોગ્ય ઈલાજ કરવા માટે હું તેને દાક્તર પાસે લઈ ગયો.
૨. સિંદૂર, લવિંગ અને સલાહ :
➔ લોકોએ આંજણી પર સિંદૂર અને લવિંગ લગાવવાની અવનવી સલાહ આપી.
૩. દુર્ગંધ, વેદના, પથારી :
➔ કાંદાના રસની દુર્ગંધ અને આંજણીની અસહ્ય વેદનાને લીધે દર્દી પથારીમાં તરફડતો રહ્યો.
૪. હિતેચ્છુ, ગાંઠ અને ચણોઠી :
➔ મારા હિતેચ્છુની સલાહને મેં ગાંઠે બાંધી, જેમનું શરીર લાલ ચણોઠી જેવું તંદુરસ્ત હતું.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન : ભાગ ૨ (પ્રશ્ન ૭ થી ૧૧) ✦
૭. યોગ્ય વિકલ્પ આગળ (✓) ની નિશાની કરો :
૧. બહુ પીડા થાય તો શેક કરજો.
[ ✓ ] દુઃખ સહન ન કરી શકો તો ગરમ પાણીનો શેક કરજો.
[ ] પીડા થાય ત્યારે ઠંડું પાણી છાંટજો.
[ ✓ ] શેક કરવાથી પીડા ઓછી થાય છે.
૨. મારા હિતેચ્છુઓએ મારા પર દયા ખાઈને કાળજી રાખી હતી.
[ ✓ ] મારું હિત ઇચ્છનારને મારી દયા આવતી.
[ ] દયા ખાનારા બધા હિતેચ્છુઓ જ હોય છે.
[ ✓ ] હિતેચ્છુઓ બધા કાળજી લેતા હોય છે.
૩. આંજણી પર ચોપડેલી દવાઓનો ડુંગર ખોતરી કાઢ્યો.
[ ✓ ] આંજણી પર લગાવેલી દવાઓના પડ દૂર કર્યા.
[ ] દવાઓનો ડુંગર ખોતરી શકાય નહીં.
[ ✓ ] આંજણી પર લગાવેલી બધી જ દવાઓને સાફ કરી.
૪. પરદુઃખભંજક મનુષ્યોની સલાહો એક પછી એક જોતો હતો.
[ ✓ ] મારી પીડાને સમજનારા લોકોની સલાહ માનતો ગયો.
[ ✓ ] પરોપકારી મનુષ્યોની સલાહ માની.
[ ] બીજા લોકોની સલાહ પર મેં આંખ આડા કાન કર્યા.
૮. સ્ત્રીલિંગથી કદસૂચક અને કોમળતાસૂચક બનતા શબ્દો :
• ચૂંટલો ➔ ચૂંટલી
• ગોટલો ➔ ગોટલી
• રોટલો ➔ રોટલી
• ખાટલો ➔ ખાટલી
• ચોટલો ➔ ચોટલી
• ચમચો ➔ ચમચી
૯. ભૂલભરેલા શબ્દો સુધારી વાક્ય ફરીથી લખો :
મૂળ ફકરો : રવિવારે સવારે સ્ટેશન પર ગયો ત્યારે ઠંડી હતી. અને પરાણે વાંદરા ટોપી પહેરાવવામાં આવ્યો હતો. મને વાંદરાટોપી નથી ગમતું પણ એ પહેરવી પડશે એ શરતે જ મને સ્ટેશન જવાની રજા આપવામાં આવું હતી.
સુધારેલો ફકરો :
રવિવારે સવારે સ્ટેશન પર ગયો ત્યારે ઠંડી હતી અને મને પરાણે વાંદરાટોપી પહેરાવવામાં આવી હતી. મને વાંદરાટોપી નથી ગમતી, પણ એ પહેરવી પડશે એ શરતે જ મને સ્ટેશન જવાની રજા આપવામાં આવી હતી.
૧૦. શબ્દ વાપર્યા વગર ભાવ દર્શાવતું વાક્ય બનાવો :
• ૨. દુઃખ : અરેરે! બિચારાનું સર્વસ્વ લૂંટાઈ ગયું, હવે એનું શું થશે!
• ૩. નવાઈ : હેં! નાનકડી ચકલી આટલો મોટો સાપ ગળી ગઈ?!
• ૪. ગુસ્સો : ચૂપ કર! ફરી જો મારી સામે આવી વાત કરી છે તો હાથ ઉપાડીશ!
• ૫. દયા : બિચારું નાનું ગલુડિયું ઠંડીમાં થરથર કાંપી રહ્યું છે, એને થોડું દૂધ આપો.
૧૧. આપેલા શબ્દો પરથી રમૂજી વાક્ય :
• ૧. મચ્છર, મગર : મચ્છર મગરને કરડવા ગયો, લોહી તો ના મળ્યું પણ ચાંચ તૂટી ગઈ!
• ૨. મરચું, ખાંડ : મરચાંને તીખાશ ચડી એટલે ખાંડના ડબ્બામાં બેસીને કહે, "હવે મને ગળ્યું ગળ્યું લાગે છે!"
• ૩. હાથી, રિક્ષા : હાથીભાઈ રિક્ષામાં બેસવા ગયા તો રિક્ષાવાળો કહે, "ભાડું તમારું નહિ, રિક્ષાના રીપેરિંગનું લાગશે!"
✦ પ્રશ્નોત્તરી અને કલ્પનાવિસ્તાર (પ્રશ્ન ૧૨ થી ૧૩) ✦
૧૨. પ્રશ્નોના જવાબ લખો :
૧. લેખકને આંજણી થતાં દાક્તરે શી સલાહ આપી હતી ?
જવાબ : દાક્તરે સલાહ આપી હતી કે આંજણી પર કશું લગાવવાની જરૂર નથી, એને છેડશો નહીં; જ્યારે પાકે ત્યારે મારી પાસે આવજો, હું નસ્તરથી ફોડી નાખીશ અને બહુ પીડા થાય તો શેક કરજો.
૨. પાઠમાં કોની સલાહ હસવા જેવી લાગી ?
જવાબ : પાઠમાં ગોળ વેચનારની છરીના પાના પર ગોળ તપાવીને ડામ દેવાની સલાહ તેમજ વિધવા ફોઈની આંજણી મટાડવા માટે ઘી-ગોળ-લોટનો શીરો ખાવાની સલાહ સાવ હસવા જેવી લાગી.
૩. એક પછી એક, બધાની સલાહનો અમલ કર્યા બાદ આંજણીના શા હાલ થયા ?
જવાબ : બધાની સલાહ માનીને ઉપરાઉપરી દવાઓ ચોપડવાથી આંજણી પર દવાઓનાં પડ જામી ગયાં અને આંખ પાસે એક નાની ડુંગરી બની ગઈ; દર્દ ઘટવાને બદલે અસહ્ય બની ગયું અને લેખક પથારીમાં તરફડવા લાગ્યા.
૪. ‘ઊંટવૈદું’ શબ્દનો અર્થ જાણીને લખો.
જવાબ : 'ઊંટવૈદું' એટલે કોઈ રોગ કે વિષયનું ઊંડું જ્ઞાન ન હોવા છતાં ઉપરછલ્લા અણઘડ કે જોખમી ઉપચારો કરવા તે; અણસમજુ વૈદ્યકીય અખતરા કરવા તે.
૫. આંજણી મટાડવા લેખકે અંતે શો પ્રયત્ન કર્યો ? કેમ ?
જવાબ : અસહ્ય વેદનાથી કંટાળીને લેખક અંતે ફરી દાક્તર પાસે ગયા; કારણ કે કોઈ પણ ઘરગથ્થુ નુસખાથી આંજણી મટી નહોતી. દાક્તરે તમામ દવાઓનો ડુંગર સાફ કરી નસ્તર મૂક્યું અને બગાડ નીકળી જતાં આરામ થયો.
૬. લેખકે ફોઈની સલાહ લાંબા સમય સુધી કેમ માની ?
જવાબ : કારણ કે ફોઈનું લાલ ચણોઠી જેવું તંદુરસ્ત શરીર જોઈને લેખકના મનમાં એ ઉપાય ઉતરી ગયો હતો, અને વળી શીરાનો મીઠો સ્વાદ માણવાનું કોને ન ગમે! તેથી તેમણે ખુશીથી બે-ત્રણ દિવસ શીરો ખાધો.
إرسال تعليق