GSEB Std 8 Gujarati Chapter 17 Chitta Tu Shidane Chinta Dhare Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 ગુજરાતી વિષયના પાઠ 17 "ચિત્ત તું શીદને ચિંતા ધરે?" ના તમામ સ્વાધ્યાય પ્રશ્નો (પ્રશ્ન ૧ થી ૧૦ ના સંપૂર્ણ સચોટ જવાબો), કાવ્ય ભાવાર્થ, ચાલો યાદ કરીએના ઉત્તરો તેમજ એકમનો સારાંશ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ એકમનો સારાંશ (Std 8 Gujarati Ch 17 Summary) ✦
કાવ્ય પરિચય અને અધ્યાત્મિક ચિંતન :
"ચિત્ત તું શીદને ચિંતા ધરે?" એ મધ્યકાગીન સંતકાવ્ય કે પ્રભુભક્તિ અને આત્મચિંતનથી સભર એક ઉત્તમ રચના છે. આ કાવ્યમાં મનને સંબોધીને જીવનમાં અકારણ ચિંતા ન કરવાનો અને ઈશ્વર પર પૂર્ણ શ્રદ્ધા રાખીને જીવવાનો અણમોલ ઉપદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
- ઈશ્વર પર ભરોસો : આખી સૃષ્ટિનું પાલન-પોષણ કરનાર પરમાત્મા છે. જ્યારે તેણે દરેક જીવ માટે આહાર અને વ્યવસ્થા કરી છે, ત્યારે માનવીએ ભવિષ્યની કે રોજીરોટીની અર્થહીન ચિંતા કરીને મનને વ્યાકુળ કરવું જોઈએ નહીં.
- માયાનું બળ : આ સંસારમાં સ્થાવર-જંગમ અને જડ-ચેતન માત્રમાં માયાનું બળ પ્રવર્તે છે. માનવી અજ્ઞાનતા અને મોહમાયામાં ફસાઈને દુઃખી થાય છે, પરંતુ સંતોના સંગથી અને ઈશ્વરસ્મરણથી આ ભ્રમણા દૂર થાય છે.
- નિશ્ચિંત જીવન : કવિ સમજાવે છે કે જેનું જેટલું ભાગ્યમાં હશે તેટલું સમયસર મળી જ રહેશે. તેથી ચિંતા છોડીને પ્રભુના ભરોસે સંતોષપૂર્વક જીવન જીવવું એ જ સાચી સમજદારી છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Gujarati Chapter 17 Swadhyay Solution) ✦
૧. વાતચીત :
(૧) તમે ક્યારે ક્યારે ચિંતાનો અનુભવ કરો છો ? શાની ?
જવાબ : પરીક્ષા નજીક આવે ત્યારે પરિણામની ચિંતા થાય છે તથા પરિવારમાં કોઈ બીમાર હોય ત્યારે સ્વાસ્થ્યની ચિંતા થાય છે.
(૨) ચિંતાનાં કારણો દૂર કરવા શું કરવું જોઈએ ?
જવાબ : ચિંતાનું કારણ શોધીને તેનું યોગ્ય આયોજન કરવું જોઈએ, વડીલો કે શિક્ષકોની સલાહ લેવી જોઈએ અને સકારાત્મક વિચારીને મહેનત કરવી જોઈએ.
(૩) કોઈ બાબતની ચિંતા કરવાથી સમસ્યા હલ થઈ શકે ? કેમ ?
જવાબ : ના, માત્ર ચિંતા કરવાથી કોઈ સમસ્યા હલ થતી નથી, ઉલટાનું મન નબળું પડે છે અને કામ બગડે છે. સમસ્યા ઉકેલવા માટે યોગ્ય પ્રયત્ન કરવો પડે છે.
(૪) આપણે ફળની આશા રાખ્યા વિના કામ કર્યે રાખવું જોઈએ. આ વાત સાથે તમે સંમત છો ? શા માટે ?
જવાબ : હા, હું આ વાત સાથે સંમત છું; કારણ કે જો આપણે પરિણામની ચિંતા કર્યા વિના પૂરી નિષ્ઠાથી કર્મ કરીશું, તો પરિણામ આપમેળે જ સારું આવશે.
૨. શબ્દ યાદીમાંથી જુદા પડતા શબ્દને છેકો:
૧. ચિંતા, દુઃખ, ફિકર, કાળજી
૨. ધ્યાન, લક્ષ, નજર, એકાગ્રતા
૩. સ્વર, અવાજ, સૂર, ધ્વનિ, બૂમ
૪. ડગ, ચરણ, પગલું, ડગલું
૩. શબ્દકોશનો ઉપયોગ કરી અર્થ લખો અને વાક્ય બનાવો:
• ચિત્ત : મન / હૃદય
➔ વાક્ય : પ્રભુ ભજનથી મારું ચિત્ત શાંતિ અનુભવે છે.
• ચિંતા : ફિકર / ચિન્તા
➔ વાક્ય : માતા-પિતાએ સંતાનોના ભવિષ્યની ચિંતા સ્વાભાવિક છે.
• ચેતન : ચૈતન્ય / જીવ / જાગ્રત
➔ વાક્ય : આખી સૃષ્ટિમાં પરમાત્માની ચેતન શક્તિ વ્યાપેલી છે.
• ચેતના : જાગૃતિ / સ્ફૂર્તિ
➔ વાક્ય : સવારના તાજા હવામાનમાં ફરવાથી શરીરમાં નવી ચેતના સંચાર પામે છે.
૪. વાક્યના આધારે રેખાંકિત શબ્દનો અર્થ ધારો અને લખો:
૧. અમદાવાદ અને ગાંધીનગર વચ્ચે ઝાઝું અંતર નથી. ➔ માપ / દૂરી / ફાસલો
૨. કવિનું અંતર કરુણાભર્યું હતું. ➔ હૃદય / મન
૩. બહુરૂપીએ શ્રીકૃષ્ણનો વેશ ધર્યો. ➔ પહેર્યો / ધારણ કર્યો
૪. ગીતાએ પ્રસાદી લેવા હાથ ધર્યો. ➔ આગળ કર્યો / ધરવો
૫. ગુજરાતીઓ નવ દિવસ ગરબે ઘૂમે છે. ➔ સંખ્યા (૯)
૬. વરસાદ પડવાની સાથે જ વૃક્ષો નવ પલ્લવિત થયાં. ➔ નવા / નવીન
૫. પંક્તિનો સાચો અર્થ વિકલ્પમાંથી દર્શાવો:
૧. સ્વાવરજંગમ જડચેતનમાં માયાનું બળ ધરે. ➔ (બ) માયા સર્વત્ર હોવાથી સાચાખોટાની પરખ કરવી મુશ્કેલ છે. [ ✓ ]
૨. તું અંતર શીદને ધરે, તેથી કારજ શું સરે? ➔ (અ) તું દિલમાં વ્યાકુળ બને તેનાથી કાર્ય થઈ જતું નથી. [ ✓ ]
૩. જેનું જેટલું જ્યે બ્યમ કામે, તે તેને કર ધરે. ➔ (ક) જેના ભાગ્યમાં જે મળવાનું હોય તે યોગ્ય સમયે તેના હાથમાં આવે છે. [ ✓ ]
૪. તારું ધાર્યું થાતું હોય તો, સુખ સંચે દુઃખ હરે. ➔ (બ) જો તારી ઇચ્છા મુજબ થતું હોત તો સુખ જ ભેગું કરે અને દુઃખને દૂર કરે. [ ✓ ]
૬. કાવ્યને આધારે કોષ્ટકમાં વિગત લખો:
| કયાં? | શું? | ક્યાં/ક્યારે? |
|---|---|---|
| ધરે | માયાનું બળ | સ્થાવરજંગમ જડચેતનમાં |
| હરે | ચિંતા / વ્યાકુળતા | મનમાંથી ઈશ્વરસ્મરણ દ્વારા |
| ધરે | ભાગ્ય મુજબનું ફળ | યોગ્ય સમયે |
| ફરે | વિચારો / મનની ભટકણા | અજ્ઞાનતામાં |
| ભરે | સંતોષ / શ્રદ્ધા | હૃદયમાં |
૭. પંક્તિઓને કાવ્યાત્મક બનાવો:
૧. આંખ, તું શા માટે રડે છે ? ➔ આંખડી, તું શીદને અસૂઆ ધરે?
૨. જીભ, તું શા માટે ચીસો પાડે છે ? ➔ જીભલડી, તું શીદને કૂડાં ભાખે?
૩. હવા, તું શા માટે ફરફરે છે ? ➔ પવનદેવ, તું શીદને વંટોળ સર્જે?
૪. હોઠ, તું શા માટે બળબડે છે ? ➔ ઓઠડા, તું શીદને બડબડ ધરે?
૮. સ્વરચિત પંક્તિઓ ઉમેરો:
૧. થનાર વસ્તુ થ્યા કરે, જ્યમ શ્રીફળ પાણી ભરે.
૨. થનાર વસ્તુ થ્યા કરે, જ્યમ ડાડમ દાણા ભરે.
૩. થનાર વસ્તુ થ્યા કરે, જ્યમ નદીનાં નીર વહે.
૪. થનાર વસ્તુ થ્યા કરે, જ્યમ ફૂલ સુગંધ ધરે.
૫. થનાર વસ્તુ થ્યા કરે, જ્યમ સૂરજ પ્રકાશ કરે.
૬. થનાર વસ્તુ થ્યા કરે, જ્યમ વાદળ વર્ષા કરે.
૯. અભિનંદન પાઠવતો મેસેજ તૈયાર કરો:
"પ્રિય મિત્ર, કલા મહાકુંભની કાવ્યગાન સ્પર્ધામાં પ્રથમ નંબર પ્રાપ્ત કરવા બદલ તને હાર્દિક અભિનંદન! તારું આ ગાન અદ્ભુત અને પ્રેરણાદાયી હતું. ભવિષ્યમાં તું કલાક્ષેત્રે વધુ ઊંચાઈઓ સર કરે તેવી શુભેચ્છાઓ!"
૧૦. પ્રશ્નોના જવાબ લખો:
૧. ‘ચિત્ત તું શીદને ચિંતા ધરે?’ – એવું શા માટે કહ્યું હશે ?
જવાબ : કારણ કે જીવનમાં દરેક બાબત ઈશ્વરની ઈચ્છા અને આપણા નસીબ મુજબ જ થવાની છે. અકારણ ચિંતા કરવાથી કોઈ પ્રશ્ન હલ થતો નથી, તેથી મનને નિર્ભય અને નિશ્ચિંત રહેવા કહ્યું છે.
૨. લખોચારાશી એટલે શું ?
જવાબ : હિન્દુ ધર્મની માન્યતા મુજબ જીવાત્માએ ભોગવવી પડતી ચોર્યાસી લાખ યોનિઓ (જન્મોનું ચક્ર).
૩. શ્રીકૃષ્ણનું સ્મરણ કરવાથી શું થાય છે ?
જવાબ : શ્રીકૃષ્ણનું સ્મરણ કરવાથી મનની તમામ ચિંતાઓ, વ્યાકુળતા અને દુઃખો દૂર થઈ જાય છે તથા પરમ શાંતિની અનુભૂતિ થાય છે.
૪. કાવ્યમાં કોના પર ભરોસો રાખવા કહ્યું છે ? શા માટે ?
જવાબ : કાવ્યમાં પરમાત્મા (ઈશ્વર) પર ભરોસો રાખવાનું કહ્યું છે; કારણ કે આખી સૃષ્ટિનું પાલન-પોષણ કરનાર અને દરેકના ભોજનની વ્યવસ્થા કરનાર માત્ર ઈશ્વર જ છે.
૫. કવિને મતે આપણે કયું અજ્ઞાન રાખી છીએ ?
જવાબ : કવિને મતે આપણે એ અજ્ઞાન રાખીએ છીએ કે બધું જ આપણા કરવાથી થાય છે, જ્યારે વાસ્તવિકતામાં કર્તા તો પરમાત્મા છે.
✦ ચાલો, યાદ કરીએ... (પ્રશ્નોત્તરી) ✦
• આ કાવ્યની જે પંક્તિ તમને યાદ રહી ગઈ હોય તે ગાઓ.
જવાબ : "ચિત્ત તું શીદને ચિંતા ધરે, કૃષ્ણ નામનું સ્મરણ કર તું કાં રડે?"
• આ કાવ્યની કઈ પંક્તિ તમે વારંવાર ગાઓ છો ?
જવાબ : હું કાવ્યની આરંભની પંક્તિઓ વારંવાર ગાઓ છું જે મનને ત્વરિત શાંતિ આપે છે.
• વાતચીત સમયે થયેલી કઈ ચર્ચા તમને યાદ છે ?
જવાબ : ફળની આશા રાખ્યા વિના માત્ર કર્મ કરતા રહેવું જોઈએ તે ચર્ચા મને સૌથી વધુ યાદ રહી.
• આ કાવ્યમાંથી કયા શબ્દો તમે નવા જાણ્યા ? કહો.
જવાબ : મેં 'સ્થાવરજંગમ', 'જડચેતન', 'લખોચારાશી' અને 'માયાજાળ' જેવા નવા આધ્યાત્મિક શબ્દો જાણ્યા.
إرسال تعليق