GSEB Std 8 Social Science Chapter 17 Swadhyay Solution: અહીં ધોરણ 8 સામાજિક વિજ્ઞાન વિષયના પ્રકરણ 17 "ન્યાયતંત્ર" (Nyaytantra - Judiciary) ના સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન, પાઠના મુખ્ય મુદ્દાઓ (IMP Notes), ભારતનું ન્યાયતંત્ર (સર્વોચ્ચ અદાલત, વડી અદાલત, જિલ્લા અદાલતો), દિવાની અને ફોજદારી દાવાઓ, એફ.આઈ.આર. (F.I.R.), લોકઅદાલત તેમજ ન્યાયિક ચુકાદાઓ અંગેની વિગતો સરળ ગુજરાતી ભાષામાં આપેલ છે.
✦ અગત્યના મુદ્દાઓ (Std 8 Social Science Ch 17 IMP Notes) ✦
- ન્યાયતંત્ર : ભારતના બંધારણમાં ન્યાયતંત્રની સ્વાયતતાનું રક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે. ભારતમાં સળંગ અને એકીકૃત ન્યાયતંત્રની વ્યવસ્થા છે.
- સર્વોચ્ચ અદાલત (Supreme Court) એ ભારતની સૌથી ઊંચી અદાલત છે, જે નવી દિલ્હીમાં આવેલી છે.
- ગુજરાત રાજ્યની વડી અદાલત (High Court) અમદાવાદ (સોલા) શહેરમાં આવેલી છે.
- એફ.આઈ.આર. (F.I.R.) : પોલીસ-સ્ટેશનમાં ગુના અંગેની પ્રાથમિક માહિતી નોંધાવતી નોટિસ કે અહેવાલને 'ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ' (First Information Report) કહે છે.
- લોકઅદાલતો દ્વારા નાગરિકોને ઝડપી અને સસ્તો ન્યાય મળે છે તથા પરસ્પરના વિવાદોનો સુખદ અંત આવે છે.
✦ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન (Std 8 Social Science Chapter 17 Swadhyay Solution) ✦
પ્રશ્ન 1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક વાક્યમાં આપો :
(1) ફોજદારી દાવામાં કઈ બાબતોનો સમાવેશ કરી શકાય ?
જવાબ : ફોજદારી દાવામાં ચોરી, લૂંટફાટ, ખૂન, મારપીટ, ઝઘડા અને શારીરિક ઈજા પહોંચાડવા જેવા ગુનાઓનો સમાવેશ કરી શકાય.
(2) સેશન્સ ન્યાયાધીશ કોને કહેવાય ?
જવાબ : ફોજદારી કેસોની સુનાવણી કરનાર જિલ્લા કક્ષાના ન્યાયાધીશને સેશન્સ ન્યાયાધીશ (Sessions Judge) કહેવામાં આવે છે.
(3) આપણા દેશની બધી અદાલતોમાં કઈ અદાલતનું સ્થાન સૌથી ઊંચું છે ?
જવાબ : આપણા દેશની બધી અદાલતોમાં સર્વોચ્ચ અદાલત (Supreme Court) નું સ્થાન સૌથી ઊંચું છે.
પ્રશ્ન 2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો :
(1) વડી અદાલતની સત્તા અને કાર્યો વિશે નોંધ લખો.
જવાબ : વડી અદાલત (High Court) રાજ્યની સૌથી મોટી અદાલત છે. તેના મુખ્ય કાર્યો અને સત્તાઓ નીચે મુજબ છે:
1. તે પોતાના તાબા હેઠળની નીચલી અદાલતોના ચુકાદાઓ સામેની અપીલો સાંભળે છે.
2. નાગરિકોના મૂળભૂત હકોના રક્ષણ માટે રીટ (Writ) દાખલ કરવાની સત્તા ધરાવે છે.
3. બંધારણીય અર્થઘટન અને કાયદાકીય બાબતોમાં માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે.
(2) લોકઅદાલતના ફાયદા જણાવો.
જવાબ : લોકઅદાલતના મુખ્ય ફાયદા નીચે મુજબ છે:
1. લોકઅદાલતમાં સમય અને નાણાં બંનેની બચત થાય છે.
2. અહીં કેસોનો ઝડપથી અને ન્યાયી ફેંસલો આવે છે.
3. બંને પક્ષકારો વચ્ચે પરસ્પર સમજૂતીથી સમાધાન થતું હોવાથી અદાલતી કાર્યવાહીનો કડવાશ ભરેલો અંત આવતો નથી અને ભાઈચારો જળવાઈ રહે છે.
પ્રશ્ન 3. ખાલી જગ્યા પૂરો :
(1) ન્યાયની દેવીએ પોતાના હાથમાં તલવાર અને ત્રાજવું (સંતુલન પટ્ટી) ધારણ કરેલ છે.
(2) વડી અદાલતના ચુકાદા સામે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં અપીલ કરી શકાય છે.
(3) ગુજરાત રાજ્યની વડી અદાલત અમદાવાદ (સોલા) શહેરમાં છે.
(4) આપણા દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત નવી દિલ્હી શહેરમાં છે.
Post a Comment